รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
39
ปี
2562
75,955
292,038 (ร้อยละ 79.36)
2563
64,583
274,498 (ร้อยละ 80.95)
2564
51,724
227,970 (ร้อยละ 81.51)
2565
206,346 (ร้อยละ 78.67)
0
55,939
50,000 100,000 150,000 200,000 250,000 300,000 350,000 400,000
จ�ำนวน (คน)
ผู้ต้องขังในคดียาเสพติด
ผู้ต้องขังในคดีอื่น ๆ
ภาพที่ 3.4 : อัตราส่วนของจ�ำนวนผู้ต้องขังในคดียาเสพติดต่อจ�ำนวนผู้ต้องขังทั้งหมดในระบบราชทัณฑ์
(เปรียบเทียบข้อมูลในปี พ.ศ. 2562 - 2565)
ที่มา : กรมราชทัณฑ์
ในปี ง บประมาณ พ.ศ. 2565 รั ฐ บาลได้ มี
ความพยายามในการแก้ไขปัญหาความแออัดในเรือนจ�ำ
โดยปรับพืน้ ทีเ่ รือนนอนจากอัตราส่วนเดิม 1.2 ตารางเมตร
ต่ อ ผู ้ ต ้ อ งขั ง 1 คน เป็ น 1.6 ตารางเมตรต่ อ คน 103
นอกจากนี้ กรมราชทัณฑ์ได้ปล่อยตัวผู้ต้องขังตามเหตุ
และวาระต่ า ง ๆ ทั้ ง หมด 209,643 คน 104 รวมถึ ง
การบังคับใช้ประมวลกฎหมายยาเสพติดในเดือนธันวาคม
2564 ส่งผลให้มผี ทู้ ไี่ ด้รบั การปล่อยตัว เนือ่ งจากการกระท�ำ
เกี่ ย วกั บ ยาเสพติ ด ก่ อ นหน้ า ไม่ ถื อ เป็ น ความผิ ด หรื อ
มีการปรับเปลี่ยนโทษที่เบาลง จ� ำนวน 2,018 คน105
ในเดือนตุลาคม 2565 มีการประกาศใช้ พ.ร.บ. ว่าด้วย
การปรับเป็น��ินัย พ.ศ. 2565 ซึ่งเป็นการใช้มาตรการอื่น
แทนการลงโทษจ�ำคุกในคดีอาญา
นอกจากนี้ ยธ. โดยกรมคุ ม ประพฤติ ไ ด้ น� ำ
อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ติดตามตัว (EM) มาสนับสนุน
มาตรการคุมประพฤติให้มปี ระสิทธิภาพและเป็นมาตรการ
ทางเลือกแทนการจ� ำคุกส�ำหรับกลุ่มเป้าหมาย ได้แก่
ผูถ้ กู คุมความประพฤติตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 56
ผู ้ ถู ก คุ ม ความประพฤติ ซึ่ ง เป็ น นั ก โทษเด็ ด ขาดที่ ไ ด้ รั บ
การพักการลงโทษ หรือลดวันต้องโทษจ�ำคุก และผู้เข้ารับ
001-234 V9 CS6.indd 39
การตรวจพิสจู น์ตาม พ.ร.บ. ฟืน้ ฟูสมรรถภาพผูต้ ดิ ยาเสพติด
พ.ศ. 2545106 โดยในปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 มีจำ� นวน
ผู้กระท�ำผิดที่ได้รับการติดอุปกรณ์ EM 19,550 ราย107
ซึง่ มีผกู้ ระท�ำผิดซ�ำ้ ทีเ่ ป็นผูใ้ ช้อปุ กรณ์ EM ในปีงบประมาณ
พ.ศ. 2565 จ�ำนวน 477 ราย คิดเป็นร้อยละ 2.44
จากจ�ำนวนผู้ที่ติดอุปกรณ์ EM ทั้งหมด อย่างไรก็ตาม
จากการด�ำเนินงานที่ผ่านมาพบปัญหาในการใช้อุปกรณ์
EM เนื่ อ งจากบางพื้ น ที่ ไ ม่ ส ามารถรั บ สั ญ ญาณ GPS
ได้ ซึ่งอาจส่งผลต่อความแม่นย�ำในการระบุตำ� แหน่ง และ
อาจเกิ ด สถานการณ์ ฉุ ก เฉิ น ที่ ส ่ ง ผลต่ อ การปฏิ บั ติ ง าน
ของศูนย์ควบคุมอุปกรณ์ EM เช่น กระแสไฟฟ้าขัดข้อง
ภัยพิบัติทางธรรมชาติ เป็นต้น
ภายหลังมีกระแสวิพากษ์วจิ ารณ์ถงึ กรณีผตู้ อ้ งขัง
ในประเทศไทยถูกบังคับให้ผลิตอวนให้กับบริษัทเอกชน
โดยไม่สอดคล้องกับหลักสิทธิมนุษยชนในปี 2564108
กรมราชทัณฑ์ได้ปรับปรุงการจ้างงานผูต้ อ้ งขังให้สอดคล้อง
กับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนมากขึ้น โดยการพิจารณา
คัดเลือกผู้ต้องขังเข้าท�ำงานจะยึดหลักความสมัครใจ และ
ก�ำหนดค่าจ้างงานทีค่ ำ� นึงถึงความเหมาะสมและเป็นธรรม
ต่อผู้ต้องขัง109 ซึ่งต่อมาได้ออกค�ำสั่งเลิกหรือไม่ต่อสัญญา
3/14/23 8:40 PM