บทที่ ๓ การประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม การประเมินสถานการณ์ดา้ นสิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมจะพิจารณาจากหลักเกณฑ์ (benchmark) หรือตัวชี้วัดท่ี่แสดงลักษณะความก้าวหน้าหรือถดถอยของสิทธิที่บัญญัติไว้ในกติกา ICESCR เป็นสําคัญ สิทธิใน กติกาดังกล่าวเป็นสิทธิเชิงบวก (positive rights) ซึ่งรัฐพึงดําเนินการให้เกิดขึ้น ให้มีความเป็นจริง และทําให้ ก้าวหน้าตามระยะเวลา หรือแผนงานทีช่ ดั เจน แม้วา่ จะเป็นการดาํ เนินการแบบค่อยเป็นค่อยไป ภายใต้ทรัพยากร และความพร้อมต่าง ๆ ทีม่ อี ยู่ (progressive realization of rights) โดยหลักฐานทีใ่ ช้ในการประเมินสถานการณ์ ด้ า นนี้ แบ่ ง ออกเป็ น ๓ ระดั บ คื อ (๑) ความมุ ่ ง มั่ น ตั้ ง ใจของรั ฐ ในเชิ ง การสร้ า งระบบหรื อ โครงสร้ า ง เพือ่ รองรับสิทธิ อาทิ การกําหนดเป้าหมาย/แผนงานท่ชี่ ดั เจนเป็นรูปธรรม พร้อมการจัดสรรทรัพยากร และบุคลากร ผูป้ ฏิบตั งิ านสนับสนุน รวมถึงกลไกทีเ่ กีย่ วข้อง (๒) การจัดทาํ กระบวนการเพือ่ ให้เกิดผลจากระบบทีก่ าํ หนด อาทิ การจัดการ/เตรียมความพร้อม หรือการติดตามบังคับใช้กฎหมายและอื่น ๆ ���ละ (๓) ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้น และการปรับปรุงต่าง ๆ เพือ่ ให้สอดคล้องกับสถานการณ์หรือบริบท ณ เวลานัน้ ๆ โดยทัง้ หมดนีจ้ ะต้องแสดงให้เห็นถึง ความก้าวหน้าหรือความสําเร็จตามระยะเวลาที่กําหนด มีการติดตามอย่างเป็นระบบ และจะต้องไม่มีลักษณะ ของการเลื อ กปฏิ บั ติ ใ ด ๆ ตามที่ กํ า หนดในกติ ก าฯ ลั ก ษณะของสิ ท ธิ ใ นด้ า นนี้ บั ญ ญั ติ ไ ว้ ใ นรั ฐ ธรรมนู ญ แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๖๐ ในหมวด ๓ หมวด ๕ และหมวด ๖ เป็นสําคัญ ในปี ๒๕๖๑ กสม. ประมวลภาพรวมประเมินสถานการณ์ ปัญหาและอุปสรรค พร้อมมีข้อเสนอแนะด้านสิทธิ ทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ใน ๓ ประเด็น ดังนี้