ރައްކާތެރިކަމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި މަސައްކަތުގެ ހާލަތާއި މުޖްތަމަޢުގެ ގުޅުން ފަދަ އިޖްތިމާޢީ ،ސަގާފީ ،އިޤްތިޞާދީ،
ސިޔާސީ އަދި ތިމާވެށްޓާ ގުޅޭ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ.
5
ވަކިވަކި މުޖްތަމަޢުތަކާއި ގައުމީ ފެންވަރުގައި އިޖްތިމާޢީ ގުޅުންތައް ހަރުދަނާކުރުމާއި ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވޭ
ޚިދުމަތްތައް ރަނގަޅު ފެންވަރުގައި ފޯރުކޮށްދެވުމަކީ އެމުޖްތަމަޢުގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން އިތުރުވެގެންދާނެކަމެކެވެ.
6
ބނުންކުރުމާއި މާރާމާރީއާއި ގެވެށި އަނިޔާގެ
ބން މުޖްތަމަޢުގައި މަސްތުވާތަކެތި ޭ
ބ ު
ބލިތައް ގިނަވުމުގެ ސަ ަ
ނަފްސާނީ ަ
ބދީ ގިނަވާ ފަހަރު އާދެއެވެ .އަދި
މައްސަލަތަކާއި ކުޑަކުދިންނާ ގުޅޭ މައްސަލަތަކާއި ޢާއިލީ ހަމަނުޖެހުމާއެކު ކުށްކުރާ އާ ާ
ބދީ )އެމްޕްލޯއީޑް ޕޮޕިއުލޭޝަން( މަދުވުމާއެކު ފުދުންތެރިކަމާއި މުޖްތަމަޢުގެ ޖުމްލަ
އޭގެ އިތުރުން ވަޒީފާގައި އުޅޭ އާ ާ
ބލިތަކަކީ އެއިން މީހާގެ ހަށިގަނޑަށާއި
ބލިތަކެކޭ އެއްފަދައިން ނަސްފާނީ ަ
އުފެއްދުންތެރިކަމަށް އަސަރުކުރެއެވެ 7 .ޖިސްމާނީ ަ
ބލުކުރެއެވެ .ކަންމިހެން އޮތްކަމުގައި ވީނަމަވެސް
ބލިތަކެއްކަން ކަމާގުޅޭ މާހިރުން ގަ ޫ
ދިރިއުޅުމަށް އެއިން އަސަރުކުރާ ަ
ބން
ބ ު
ބލިތަކާމެދު މުޖްތަމަޢުން ދެކޭ ގޮތުގެ ސަ ަ
ބލިތަކާމެދު މުޖްތަމަޢުގެ ހޭލުންތެރިކަން ކުޑަވުމާއި މި ަ
ނަފްސާނީ ަ
މިމައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެފައިވެއެވެ.
8
ބލިތައް ހުންނަ މީހުންނަކީ އެމީހުންގެ އިންސާނީ ޙައްޤުތަކަށް އަރައިގަތުމާއި ތަފާތުކުރުންތަކާއި މުޖްތަމަޢުގައި
ނަފްސާނީ ަ
ބދީއެކެވެ .އަދި މީގެ ތެރެއިން 80%މީހުންނަކީ ފެންވަރު ރަނގަޅު ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތުގެ
އެކަހެރިވުން ކުރިމަތިވާ އާ ާ
ބ މީހުންނެވެ.
ޚިދުމަތްތައް ނުލި ޭ
9
ބލިތަކުގެ އަދަދުތައް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި މިހާ މަތިވެފައިވާއިރުވެސް
ނަފްސާނީ ަ
ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތަކީ 2000ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ޖިސްމާނީ ޞިއްޙަތާ އެއްފެންވަރެއްގައި ދެކެވުނު ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ.
އެގޮތުން ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތާ މެދު ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ވާހަކަ ދެކެވުމުގެ އަސްލަކީ 2001ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ
ޞިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާއިން ޝާއިޢުކުރި "ވޯރލްޑް ހެލްތް ރިޕޯރޓް"
10
އެވެ.
ނަފްސާނީ ޞިއްޙަތަށް ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ދެވިފައިވާ އަހައްމިއްޔަތުކަން ދައްކުވައިދޭ އިތުރު ކަންތައްތަކުގެ ތެރޭގައި
ބލް ޑިވެލޮޕްމެންޓް ގޯލްސް" 11ގެ
2030ވަނަ އަހަރާ ހަމަޔަށް ޔުނައިޓެޑް ނޭޝަންސްއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ "ސަސްޓެއިނަ ް
ބލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ،ފަރުވާދިނުމާއެކު
3ވަނަ ގޯލް "ފުރިހަމަ ޞިއްޙަތާއި ދުޅަހެޔޮކަން"ގެ 3.4އަކީ "ނަފްސާނީ ަ
ބއި މަދުކުރުން"
ބއިކުޅަ އެއް ަ
ބލިތަކުން މަރުވާ މީހުންގެ އަދަދު ތިން ަ
ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ގައިންގަޔަށް ނާރާ ަ
ބލިތަކުގައި
ކަމުގައި ވުމެވެ .މިގޯލްގެ ދަށުން ޙާޞިލުކުރުމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާ ލަނޑުދަނޑިތަކުގެ ތެރޭގައި ނަފްސާނީ ަ
WHO, Mental Health Action Plan (2013-2030), World Health Organization
Harvey. The Interrelations of Social Capital. Australia: Commonwelth, Australia,؛Whiteford, Michelle Cullen
2001
7
Michelle Funk, Natalie Drew, Martin Knapp. "Mental Health, Poverty and Development ." Journal of Public
Mental Health (2012): 166-185
8
)Mohamed, Arif. "Resucitating Mental Health in Maldives ." Australasian Psychiatry (2015
5
6
Dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, Director-General of the World Health Organization, The WHO Special
Initiative for Mental Health (2019-2023): Universal Health Coverage for Mental Health
10
WHO, World Health Report 2001, Mental health: New understanding, New Hope
11
UN, The 16 goals, https://sdgs.un.org/goals
9
2