ХҮҮХДИЙН ЭРХИЙН ТУХАЙ КОНВЕНЦ Үндсэн хууль батлагдсан. Үндсэн хуулиар засаглалын ардчилсан парламентын тогтолцоо, иргэний эрх чөлөө болон бусад эрхийг баталгаажуулсан. Эрүүл аюулгүй орчинд амьдрах, эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж авах, сурч боловсрох эрхүүд хуульчлагдан баталгаажсан. Олон намын ардчилсан тогтолцоо бий болсон. 8. Монгол Улс одоогийн байдлаар улс төр, нийгэм, эдийн засгийн шинэчлэл хийж буй бусад орнуудын нэгэн адил шилжилтийн үеийн олон бэрхшээл ялангуяа эдийн засгийн бэрхшээлтэй тулгарч байна. Сүүлийн гурван жилийн Монгол Улсын эдийн засгийн хямралыг жишээгээр харуулбал инфляцийн түвшин өндөр (1991 оны 1 дүгээр сараас 1993 оны 8 дугаар сарын хооронд хоол хүнсний зүйлийн үнэ 1,976 хувиар, бусад үнэ 1,554 хувиар өссөн), хөдөлмөр эрхлэх насны ажилгүй хүмүүсийн тоо 16 хувиар өссөн ба дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 25 хувиар буурсан. Ажилгүйдлийн огцом өсөлт болон үнийн өсөлтөөс хамаарч хүн амын бодит орлого огцом буурч, ядуу хүмүүсийн тоо өсөж байна. Хүн амын бодлого, хөдөлмөрийн яамнаас гаргасан статистикийн мэдээгээр Монгол Улсын хүн амын 28,4 хувь нь өнөөдөр амьжиргааны баталгаажих доош түвшингээс хэт доогуур амьдарч байна. Тиймээс зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцоонд нийцүүлэн нийгмийн үйлчилгээний салбарыг үндсээр нь өөрчлөх шаардлага тулгарч байна. 9. Гэсэн хэдий ч, Монгол Улсын Засгийн газар аль болох богино хугацаанд олон улсын болон хоёр талын хамтын ажиллагааны тусалцаанаас хэт хамааралтай байдлыг арилгах, хүчтэй зах зээлд тулгуурласан эдийн засгийн дэд бүтцийг бий болгох эдийн засгийн шинэчлэл. 10. Эдийн засгийг хувьчлах анхны арга хэмжээ Монголын айл өрх бүрт өмч хувьчлалын эрхийн бичиг тарааж өгснөөр хэрэгжсэн. Хоёр жилийн хугацаанд нийт төрийн өмчийн тавны нэг нь хувьчлагдсан. Тиймээс томоохон хувьчлал бараг хийгдэж гүйцсэн. Монголын эдийн засгийн бүтцэд тодорхой өөрчлөлт гарч хувийн хэвшлийн үүрэг, эзлэх жин хэмжээ нэмэгдэж байна. Малын 90 хувиас илүү нь хувьчлагдаж, нийт үйлдвэрлэлийн бараг 50 хувь нь хувийн эсвэл хувьчлагдсан байгууллагуудаас хамаарч байна. Худалдаа, хүнс, нийтийн үйлчилгээ болон барилгын салбарт хийгдэж буй ажлын 80-90 хувийг хувийн хэвшлийн байгууллагууд хийж байна. 11. Үүний зэрэгцээ өмч хувьчлал хүүхдүүдэд сөргөөр нөлөөлсөн. Малыг хувьчилснаар малчин өрхийн хүүхдүүд эцэг, эхдээ туслахын тулд сургуулиа орхисон. Түүнчлэн хүүхдийн үйл ажиллагаанд зориулан барьсан барилгууд болон хүүхдийн кино театрууд хувьчлагдаж, өөр зорилготой үйл ажиллагаа явуулах болсон. 12. Энэ хугацаанд үнэ чөлөөлөгдөж, Засгийн газар 1993 онд хөврөх валютын үнийг нэвтрүүлж, улмаар валютын ханш өсөхөд нөлөөлсөн. Эдгээр зохицуулалтын үр дүнд тариф болон үнийн тогтворжилтод нааштай өөрчлөлт бий болж байна. Гэвч төсвийн байгууллагын ажилтнууд, тэтгэвэр тэтгэмжээр амьдардаг болон орлого багатай олон хүүхэдтэй өрхүүдийн амьдрал маш хүнд хэвээр байна. Засгийн газарт тэдгээрийн орлого, цалинг нэмэгдүүлэх нэмэлт эх үүсвэр байхгүй тул эдгээр хүмүүсийг жижиг хэмжээний аж ахуй болон зарим бизнес эрхлүүлэх арга хэмжээ авч байна. Иргэдээ хөгжүүлэх талаарх энэ бодлого нь зах зээлийн эдийн засгийн тогтолцооны төрийн нийгмийн бодлогын гол үндэс болоод байна. 9