ร่ า งรั ฐ ธรรมนูญแห่งราชอาณาจัก รไทย พุ ท ธศั ก ราช .... (ฉบั บลงประชามติ ) ได้ มี ก ารบั ญ ญั ติรั บ รองสิ ท ธิ
ในกระบวนการยุติธรรม โดยกำหนดไว้ในหมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของปวงชนชาวไทย มาตรา ๒๙ โดยได้บัญญัติรับรอง
สิทธิในการสันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์ การควบคุมหรือคุมขังผู้ต้องหาหรือจำเลยให้กระทำเท่าที่จำเป็น เพื่อป้องกันมิให้มี
การหลบหนี สิทธิทจี่ ะไม่ให้การเป็นปฏิปกั ษ์ตอ่ ตนเอง สิทธิในการได้รบั การปล่อยชัว่ คราว และหมวด ๖ แนวนโยบายพืน้ ฐานแห่งรัฐ
มาตรา ๖๘ รัฐพึงจัดระบบการบริหารงานในกระบวนการยุติธรรมทุกด้านให้มีประสิทธิภาพ เป็นธรรม และไม่เลือกปฏิบัติ
และให้ประชาชนเข้าถึงกระบวนการยุตธิ รรมได้โดยสะดวก รวดเร็ว และไม่เสียค่าใช้จา่ ยสูงเกินสมควร พึงมีมาตรการคุม้ ครอง
เจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรมให้สามารถปฏิบัติหน้าที่ได้โดยเคร่งครัด ปราศจากการแทรกแซงหรือครอบงำใด ๆ
รัฐต้องให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายที่จำเป็นและเหมาะสมแก่ผู้ยากไร้หรือผู้ด้อยโอกาสในการเข้าถึงกระบวนการยุติธรรม
รวมถึงการจัดหาทนายความให้๕๓
๓.๒.๒ สถานการณ์ทั่วไป
ประเทศไทยมีความพยายามที่จะปฏิรูปโครงสร้าง
กระบวนการยุ ติ ธ รรมทางอาญามาหลายยุ ค หลายสมั ย
การก้าวเข้าสูก่ ระบวนการยุตธิ รรมทางอาญายุคใหม่เริม่ ในสมัย
รัชกาลที่ ๕ ที่ได้ยกเลิกกระบวนพิจารณาแบบจารีตนครบาล
มาสู ่ป ระมวลกฎหมายวิธีพิจ ารณาความอาญา เมื่ อมาถึ ง
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ ใช้บงั คับ
จนถึงรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐
ได้มีการปรับองค์กรในกระบวนการยุติธรรมทางอาญาใหม่
ผ่านทางรัฐธรรมนูญและประมวลกฎหมายวิธพี จิ ารณาความอาญา เช่น การแยกศาลออกจากกระทรวงยุตธิ รรม การสร้างระบบ
ศาลคู่ ศาลพิเศษ การแยกองค์กรอัยการออกจากกระทรวงมหาดไทย การปรับโครงสร้างกระทรวงยุตธิ รรมใหม่ การย้ายสังกัด
กรมราชทัณฑ์ การเพิ่มกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ กรมสอบสวนคดีพิเศษ เป็นต้น ตลอดจนการ
ก่อกำเนิดองค์กรป้องกันและปราบปรามการทุจริตหลายองค์กรและองค์กรอิสระต่าง ๆ จำนวนมาก ซึ่งการเปลี่ยนแปลง
ดังกล่าวส่วนหนึ่งมาจากปัญหาและความเหลื่อมล้ำในอดีตหลายประการ เช่น ปัญหานักโทษล้นคุก การคุ้มครองเหยื่อ
อาชญากรรมและพยานในคดีอาญา ระบบสำนวนและคดี ความเป็นอิสระของตุลาการ เป็นต้น๕๔
สถานการณ์ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
๑) รัฐธรรมนูญ กฎหมาย คำสั่ง นโยบายและแผนที่เกี่ยวข้อง
กระบวนการยุติธรรมเป็นกระบวนการที่รัฐใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการควบคุมความประพฤติและจัดการ
ข้อพิพาทต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นของคนในสังคม เพื่อสร้างให้เกิดความยุติธรรมทางสังคมในการออกกฎหมายย่อมเป็นการจำกัด บทที่
สิทธิและเสรีภาพของบุคคล ดังนั้น การที่รัฐธรรมนูญให้การรับรองและคุ้มครองสิทธิของบุคคลไว้มิให้ถูกแทรกแซงโดยรัฐ ๓
เกินความจำเป็นย่อมมีความสำคัญอย่างยิ่ง รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ได้ให้ความคุ้มครองสิทธิ
ของบุคคลในกระบวนการยุติธรรม โดยการกำหนดให้รัฐจะต้องดำเนินนโยบายพื้นฐานด้านกฎหมายและการยุติธรรม
ในการดูแลให้มกี ารปฏิบตั แิ ละบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมายอย่างถูกต้อง รวดเร็ว เป็นธรรม และทัว่ ถึง ตลอดจนการคุม้ ครอง
สิทธิและเสรีภาพของบุคคลให้พน้ จากการล่วงละเมิดทัง้ โดยเจ้าหน้าทีข่ องรัฐ และโดยบุคคลอืน่ และต้องอำนวยความยุตธิ รรม
แก่ประชาชนอย่างเท่าเทียม สิทธิในกระบวนการยุติธรรมจึงเป็นการประกันสิทธิของบุคคลในกระบวนการยุติธรรมนับตั้งแต่
ต้นทาง ได้แก่ การถูกจับกุม ค้น คุมขัง จากเจ้าหน้าที่ตำรวจโดยชอบ การได้รับการสอบสวนด้วยความรวดเร็ว ถูกต้องและ
เป็นธรรม การได้รับการพิจารณาสั่งคดีที่เป็นธรรมจากพนักงานอัยการ การพิจารณาพิพากษาคดีที่เป็นธรรมจากศาล
ปัจจุบันเป็นไปตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๖๐ ประกาศใช้เมื่อวันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๐
สรุปการสัมมนาทางวิชาการหัวข้อ กระบวนการยุติธรรมไทย “รู้อดีต เข้าใจปัจจุบัน เชื่อมั่นอนาคต” โดยสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (สธท.) เมื่อ
วันที่ ๒๖ มกราคม ๒๕๕๘
๕๓
๕๔
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
73
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙
Выберите целевой абзац3
Подключиться к абзацу
Connect to an entity
Disable highlights
Добавить в оглавление