1.3 ปััญหาเรืือนจำำ�แออััด 02 การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง ที่่�ไม่่เพีียงพอ อาหารและน้ำำ�ดื่่ � มต่ำ � �ำ� กว่่ามาตรฐาน การคุ้้�มครอง ในปีี 2566 กรมราชทััณฑ์์มีีผู้้�ต้้องขัังทั้้�งประเทศ ผู้้�ต้้องขัังที่่�มีคี วามหลากหลายทางเพศจากการถููกละเมิิด 276,766 คน แบ่่งเป็็นนัักโทษเด็็ดขาด 216,113 คน และปััญหาความเชื่่�อมั่่�นในกลไกร้้องเรีียนของเรืือนจำำ�9 และผู้้�ต้อ้ งขัังระหว่่างการพิิจารณาคดีีและอื่่น� ๆ 60,653 คน7 สำำ�หรัับมาตรการอื่่น� เพื่่�อลดความแออััดของเรืือนจำำ� เพิ่่� มขึ้้� น เมื่่� อ เทีี ย บกัั บปีี 2565 ซึ่่� ง มีี 262,285 คน ลดจำำ�น วนผู้้�กระทำำ�ผิิ ดซ้ำำ�� และต้้ อ งกลัั บ เข้้ า เรืือนจำำ� โดยเรืือนจำำ�มีีพื้้�นที่่�เรืือนนอน 381,940.33 ตารางเมตร กรมราชทัั ณ ฑ์์ ไ ด้้ อ อกระเบีี ย บว่่ า ด้้ ว ยการดำำ� เนิิ น การ สามารถรองรัับผู้้�ต้้องขัังได้้ 238,595 คน (เฉลี่่�ย 1.6 สำำ�หรัับคุมขั ุ งั ในสถานที่่�คุมขั ุ งั พ.ศ. 2566 เพื่่�อลดปริิมาณ 8 ตารางเมตรต่่อคน) ซึ่่�งส่่วนใหญ่่ยัังเป็็นคดีีเกี่่�ยวกัับ ผู้้�ต้้องขัังบางประเภทที่่�ไม่่จำ�ำ เป็็นต้อ้ งถููกควบคุุมตัวั ภายใน ยาเสพติิดร้้อยละ 74.47 ของจำำ�นวนผู้้�ต้้องขัังทั้้�งหมด เรืือนจำำ� เช่่น ผู้้�ต้้องขัังเจ็็บป่่วยร้้ายแรงใกล้้จะถึึงแก่่ชีีวิิต โดยมีีผู้้�ต้้องขัังบางส่่วนได้้รัับการปล่่อยตััวไปภายหลััง ผู้้�ต้้องขัังที่่�มีีความพร้้อมในการออกไปพััฒนาพฤติินิิสััย การพิิจารณากำำ�หนดโทษใหม่่ต ามประมวลกฎหมาย นอกเรืือนจำำ�10 เป็็นต้น ้ และรััฐบาลมีีความพยายามในการ ยาเสพติิด ในขณะเดีียวกัันภาคประชาสัังคมตั้้�งข้้อสัังเกต สร้้างอาชีีพและสร้้างแรงจููงใจผ่่านการฝึึกอาชีีพในนิิคม เกี่่�ยวกัับสภาพเรืือนจำำ�ที่่�ยัังต่ำำ��กว่่ามาตรฐานระหว่่าง อุุตสาหกรรมราชทััณฑ์์ และการยกเว้้นภาษีีเงิินได้้ให้้แก่่ ประเทศ อาทิิ สภาพที่่�อยู่่�อาศััยแออััดและไม่่เพีียงพอ บริิษัทั หรืือห้้างหุ้้�นส่่วนนิิติบุิ คุ คลที่่�รับผู้้�พ้ ั น้ โทษเข้้าทำำ�งาน ปััญหาด้้านสุุขอนามััยและการเข้้าถึึงบริิการด้้านสุุขภาพ เพื่่�อให้้ผู้้�พ้น้ โทษสามารถกลัับคืนสู่ ื ่�สังั คมได้้อย่่างมั่่�นคง11 ที่่�มา: เดลิินิิวส์์ ออนไลน์์ 7ประกอบด้้วย ผู้้�ต้้องขัังเด็็ดขาด 216,113 คน ผู้้�ต้้องขัังระหว่่างการพิิจารณา 54,497 คน เยาวชนที่่�ฝากขััง 5 คน ผู้้�ถููกกัักกััน 63 คน และผู้้�ต้้องกัักขััง 6,088 คน. จาก รายงานสถิิติิผู้้�ต้้องราชทััณฑ์์ทั่่�วประเทศ สำำ�รวจ ณ วัันที่่� 31 ธัันวาคม 2566, โดย กรมราช���ััณฑ์์, 31 ธัันวาคม 2566. สืืบค้้นจาก http://www.correct.go.th/rt103pdf/report_result.php?date=2023-12-31&report 8แนวปฏิิบััติิทางวิิชาการว่่าด้้วยการออกแบบเรืือนจำำ� (Technical Guidance for Prison Planning) โดยสำำ�นัักงานบริิการโครงการ แห่่งสหประชาชาติิ (United Nations Office for Project Service : UNOPS) เสนอว่่า เรืือนจำำ�ที่่�มีีเตีียงนอน 2 ชั้้�น ควรมีีพื้้�นที่่�ต่่อผู้้�ต้้องขััง 2.6 ตารางเมตร ดัังนั้้�น หากกรมราชทััณฑ์์ประเมิินเอาไว้้ที่่� 381,940.33 ตารางเมตร จึึงควรมีีความจุุสููงสุุดที่่�ประมาณ 146,900 คน. 9จาก รายงานสภาพเรืือนจำำ�ของประเทศไทยประจำำ�ปีี 2566, โดย International Federation for Human Rights (FIDH) และสมาคม สิิทธิิเสรีีภาพของประชาชน (สสส.), 6 เมษายน 2566. สืืบค้้นจาก https://www.fidh.org/IMG/pdf/thailand_annual_prison_report_2023_th.pdf 10จาก กรมราชทััณฑ์์ ชี้้�แจงการบริิหารโทษเกี่่�ยวกัับสถานที่่�คุุมขััง, โดย ไทยพีีบีีเอส, 12 ธัันวาคม 2566. สืืบค้้นจาก https://www.thaipbs. or.th/news/content/334834 11พ.ร.ฎ. ออกตามความในประมวลรััษฎากรว่่าด้้วยการยกเว้้นรััษฎากร (ฉบัับที่่� 774) พ.ศ. 2566 ให้้สิิทธิิยกเว้้นภาษีีเงิินได้้เนื่่�องจาก การจ้้างแรงงานผู้้�พ้้นโทษ สำำ�หรัับรอบระยะเวลาบััญชีีที่่�เริ่่�มในหรืือหลัังวัันที่่� 1 มกราคม 2565 แต่่ไม่่เกิินวัันที่่� 31 ธัันวาคม 2568. 35