2 การดำำ�เนิินการของ กสม. ในปีี 2566 กสม. ได้้รัับเรื่่�องร้้องเรีียนเกี่่�ยวกัับ สิิทธิิด้้านการศึึกษา จำำ�นวน 12 เรื่่�อง อาทิิ กรณีีไม่่ได้้รัับ อนุุ ญ าตให้้ จัั ด การศึึ ก ษาขั้้� นพื้้� น ฐานโดยครอบครัั ว กรณีีศููนย์์การเรีียนขององค์์กรชุุมชนและองค์์กรเอกชน ไม่่ได้้รัับการจััดสรรเงิินอุุดหนุุนรายหััวและเงิินค่่าอาหาร กลางวัันและอาหารเสริิม โดยมีีรายงานผลตรวจสอบ ข้้อเท็็จจริิงที่่�สำำ�คััญ ได้้แก่่ 1) กรณีีการพิิจารณาอนุุญาต ให้้จััดการศึึกษาโดยครอบครััวล่่าช้้า ซึ่่�ง กสม. เห็็นว่่า เป็็นการละเมิิดสิิทธิิทางการศึึกษาของเด็็ก จึึงเสนอแนะ ให้้ สพฐ. ปรัับปรุุงแนวทางการขออนุุญาตจััดการศึึกษา ขั้้� นพื้้� น ฐานโดยครอบครัั ว กำำ� หนดกรอบระยะเวลา ที่่�ชััดเจนเพื่่�อให้้แผนจััดการศึึกษาทำำ�ให้้ครอบครััวหรืือ ผู้้�จัั ด การศึึ ก ษาสามารถคาดหมายระยะเวลาที่่� จ ะรัั บ การอนุุญาตให้้จััดการศึึกษาได้้ทัันปีีการศึึกษา และให้้ หน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้องร่่วมกัันพิิจารณาทบทวนโครงสร้้าง หน่่วยงานการกำำ�กัับดููแลการจััดการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน ที่่�มา: กองทุุนเพื่่�อความเสมอภาคทางการศึึกษา โดยครอบครััว139 และ 2) กรณีีหน่่วยงานของรััฐลิิดรอน สิิทธิิในการจััดการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐานโดยครอบครััวและ ศููนย์์ ก ารเรีี ย น กสม. จึึงเสนอแนะให้้ ห น่่ ว ยงาน ที่่�เกี่่�ยวข้้องปรัับปรุุงการกำำ�หนดคุุณสมบััติิของผู้้�เรีียน ในศููนย์์การเรีียน ทบทวนกลไกการกำำ�กับดูู ั แลการจััดการ ศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐานโดยครอบครััวและศููนย์์การเรีียน และ เร่่งพิิจารณาแก้้ไขปรัับปรุุงกฎกระทรวงต่่างๆ เพื่่�อให้้ การจััดการศึึกษาขั้้นพื้้ � น� ฐานของศููนย์์การเรีียนที่่�จัดตั้้ ั ง� ขึ้้น� โดยบุุ ค คล องค์์ ก รชุุ มชน และองค์์ ก รเอกชนได้้ รัั บ สิิ ท ธิิ ป ระโยชน์์ ด้้ า นเงิิ นอุุ ด หนุุ นจ ากรัั ฐ และองค์์ ก ร ปกครองส่่ ว นท้้ อ งถิ่่� น อย่่ า งทั่่� ว ถึึ ง และเป็็ นธ รรม 140 นอกจากนี้้� จากกรณีีเยาวชนหญิิงที่่�ไม่่ได้้มอบตััวตาม ขั้้�นตอนของโรงเรีียนภายในเวลาที่่�กำำ�หนดทำำ�ให้้ไม่่มีีชื่่�อ ในฐานข้้อมููลระบบการศึึกษา กสม. ได้้ออกแถลงการณ์์ ยืื นยัั นสิิ ท ธิิ ท างการศึึ ก ษาซึ่่� ง เป็็ นสิิ ท ธิิ ขั้้� นพื้้� น ฐานที่่� รัั ฐ ต้้องประกัันให้้เด็็กทุุกคนอัันสอดคล้้องและเป็็นไปตาม อนุุสััญญา CRC และการดำำ�เนิินการใดๆ ของโรงเรีียน และหน่่วยงานที่่�เกี่่�ยวข้้องต้้องคำำ�นึึงถึึงประโยชน์์สููงสุุด ของเด็็กเป็็นสำำ�คัญ ั และให้้เร่่งแก้้ไขปััญหาเพื่่�อให้้เยาวชน ดัังกล่่าวอยู่่�ในระบบการศึึกษา141 03 การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิทางเศรษฐกิิจ สัังคม และวััฒนธรรม และกาฬสิินธุ์์� ตามลำำ�ดับ ทำ ั ำ�ให้้เด็็กหลายคนมีีความเสี่่ย� ง หลุุดออกจากระบบการศึึกษา และพบอุุปสรรครอยต่่อ การศึึกษาระหว่่างช่่วงชั้้�น อาทิิ ไม่่รู้้�ข้้อมููลแหล่่งเงิินทุุน ขาดแคลนค่่ า ใช้้ จ่่ า ย เงื่่� อ นไขของแหล่่ ง ทุุ น /เงิิ นกู้้� และเงื่่�อนไขสถาบัันการศึึกษาที่่�ต้้องใช้้ระยะเวลาในการ จ่่ายเงิิน รวมถึึงค่่าใช้้จ่า่ ยในการเตรีียมตััวและการสมััคร เข้้ า ศึึ ก ษาต่่ อ ในระดัั บอุุ ดมศึึ ก ษาที่่� มีี ร าคาสููง137 ทั้้� ง นี้้� ในปีี 2566 กสศ. ได้้ ร ายงานผลการดำำ� เนิิ น การ ของปีี 2565 ว่่าสามารถช่่วยเหลืือเด็็ก เยาวชน และ ประชาชนที่่�ขาดแคลนทุุนทรััพย์ห์ รืือด้้อยโอกาสให้้เข้้าถึึง การศึึกษาผ่่านโครงการต่่างๆ รวม 1,396,208 คน138 137จาก ทุุนมนุุษย์์เพื่่�อยุุติิความเหลื่่�อมล้ำำ�� ตุุลาคม 2566, โดย กสศ., 26 ตุุลาคม 2566. สืืบค้้นจาก https://www.eef.or.th/wp-content/ uploads/2023/10/ทุุนมนุุษย์์เพื่่�อยุุติิความเหลื่่�อมล้ำำ��.pdf 138จาก กองทุุนเสมอภาคทางการศึึกษา ปีี 65 โวช่่วยเด็็ก เยาวชน ประชาชน ด้้อยโอกาส 1.4 ล้้านคน, โดย สำำ�นัักข่่าว EDUNEWSSIAM ONLINE, 7 มิิถุุนายน 2566. สืืบค้้นจาก https://www.edunewssiam.com/th/articles/284343 139จาก รายงานผลการตรวจสอบการละเมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 100/2566 เรื่่�อง สิิทธิิเด็็ก อัันเกี่่�ยวเนื่่�องกัับสิิทธิิในการเข้้ารัับการศึึกษา ขั้้�นพื้้�นฐานอย่่างต่่อเนื่่�อง กรณีีกล่่าวอ้้างว่่า การพิิจารณาอนุุญาตให้้จััดการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐานโดยครอบครััวล่่าช้้า. 140จาก รายงานผลการตรวจสอบการล��เมิิดสิิทธิิมนุุษยชน ที่่� 74 - 76/2566 เรื่่�อง สิิทธิิเด็็กอัันเกี่่�ยวเนื่่�องกัับสิิทธิิในการจััดการศึึกษา ขั้้�นพื้้�นฐาน กรณีีกล่่าวอ้้างว่่า หน่่วยงานของรััฐลิิดรอนสิิทธิิในการจััดการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐานโดยครอบครััวและศููนย์์การเรีียน. 141จาก แถลงการณ์์คณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ (กสม.) เรื่่�อง สิิทธิิเด็็ก กรณีี “หยก” ไม่่มีีชื่่�อในระบบการศึึกษาของรััฐ, โดย สำำ�นัักงานคณะกรรมการสิิทธิิมนุษุ ยชนแห่่งชาติิ, 19 มิิถุนุ ายน 2566. สืืบค้นจ ้ าก https://www.nhrc.or.th/NHRCT-Work/Statements-PressReleases-Open-Letters/Statements/22864.asp 85