พยายามกําหนดบทบาทหน้าที่ว่าจะเข้ามาเกี่ยวข้องอย่างไรเกี่ยวกับเรื่องสิทธิ ชุมชนในพื้นที่อ่าว
ปัตตานีด้วย
จากผลการศึกษาพบว่านิยามของสิทธิชุมชนในพื้นที่อ่าวปัตตานีมีหลากหลายแตกต่าง
กันทั้งในมุมมองของชาวประมงพื้นบ้านและชาวบ้านทั่วไปในพื้นที่ ดังนี้
1.1 ประชาชนทั่วไปในอ่าวปัตตานี
ชาวบ้านในพื้นที่มีความเข้าใจนิยามของสิทธิชุมชนในระดับที่แตกต่างและหลากหลาย
ในแง่มุมแรก ชาวบ้านในพื้นที่มีความเข้าใจร่วมกันว่า สิทธิชุมชนในความหมายของสิทธิในความ
เป็นเจ้าของร่วมหรือของสาธารณะ ทุกคนมีสิทธิร่วมกัน ทุกคนสามารถใช้ร่วมกันได้ ทุกคน
ได้รับเท่ากัน สิทธิที่ไม่ใช่ของใคร ที่ดินที่ไม่มีเจ้าของ ที่สาธารณะ พื้นที่ในทะเลทะเลไม่มีเจ้าของ
มัสยิด โรงเรียน คือที่ที่คนในชุมชนสามารถใช้ร่วมกันได้
ความเข้าใจของคนในพื้นที่บางส่วนเข้าใจว่าสิทธิชุมชนหรือทรัพยากรไม่จํากัดเพียงแค่
ทรั พยากรธรรมชาติ ในชุ มชนแต่ หมายรวมถึ งทรั พยากรที่ไ ด้รั บ การจั ด สรรจากภาครั ฐด้ ว ย
ก็ถือเป็นสินค้าสาธารณะที่เมื่อรัฐมอบให้ทุกคนมีสิทธิในการได้รับประโยชน์อย่างเท่าเทียมและ
ทั่วถึงและสิ่งนั้นเป็นสิทธิของชุมชน เช่น การได้รับแจกปะการังเทียม พันธุ์อนุบาลสัตว์น้ํา
สิทธิในการทําประมงชายฝั่งทะเล คือ มีสิทธิในการใช้พื้นที่ประกอบอาชีพร่วมกัน สิทธิในการ
ใช้พื้นที่ทํากิจกรรมร่วมกันทางศาสนา เช่น มีมัสยิดร่วมกันในการละหมาด ในการเรียกพบปะ
ในการเรียนอัลกุรอาน
สําหรับสิทธิชุมชนในลักษณะเชิงซ้อน ชาวบ้านเห็นว่า สิทธิในทรัพยากรธรรมชาติไม่ได้
อยู่โดด ๆ แต่มีความสัมพันธ์ที่เชื่อมโยงกับมิติด้านการดํารงชีวิตของคนในชุมชน และมิติทาง
เศรษฐทรัพ ย์ ที่เกี่ ยวพั น กับ อาชี พ และความมั่ น คงทางอาหารของคนทั้ ง ในชุ มชน เนื่ องอ่ าว
ปัตตานีฐานมีทรัพยากรร่วมกัน ก็คือ ทรัพ ยากรธรรมชาติทรัพ ยากรน้ํา ปุาชายเลน จะเป็ น
ทรัพยากรหลักในการดํารงชีวิตและเป็นแหล่งรายได้ให้แก่คนในชุมชน ไม่ว่าจะเป็นอาชีพหลัก
คืออาชีพประมงหรืออาชีพเสริมในช่วงที่ไม่สามารถออกทะเลได้ คืออาชีพที่เกี่ยวข้องกับการ
ท่ อ งเที่ ย ว ชาวบ้ า นเล่ า ว่ า “สามารถออกไปหาปลา เอาปลามาขายในการด ารงชี วิ ต ไป
ทรัพยากรที่นี่ไม่ว่าจะเป็น กุ้ง หอย ปู ปลา วันหนึ่งแต่ละลาเรือที่นี่เกือบ 100 กว่าลา เฉลี่ยเรือ
เล็กวันหนึ่งมีรายได้จากการออกเรือ 400-500 บาทต่อวัน หากรายได้ประมาณ 500 บาทต่อวัน
รายจ่ายก็ประมาณ 200-300 บาทต่อวัน แต่หากวันใดที่ทรัพยากรในน้าน้อยลง” สําหรับอาชีพ
40