บทสรุปผู้บริหาร
รายงานการศึกษาวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory
Action
Research : PAR) เพื่อการแก้ไขปัญหาการละเมิดสิทธิมนุษยชนในพื้นที่ เรื่อง“การเคลื่อนไหวเพื่อ
สิทธิชุมชนของชุมชนประมงพื้นบ้านอ่าวปัตตานี” มีวัตถุประสงค์ในการนาเสนอแนวทางการเข้าถึง
สิทธิชุมชนของชาวประมงพื้นบ้านอ่าวปัตตานี โดยทาความเข้าใจสภาพปัญหาสิทธิชุมชนใน
ระบบการจั ด การและการเข้ าถึ ง ทรั พ ยากรธรรมชาติ ทางทะเลเพื่ อ การประกอบอาชี พ การ
รวมกลุ่มเคลื่อนไหวเพื่อเข้าถึงสิทธิชุมชนของชุมชนของชาวประมงพื้น บ้านอ่าวปัตตานี ตลอดจน
ข้อเสนอแนะนโยบายที่เป็นรูปธรรม วิธีการวิจัยใช้วิธีการเก็บข้อมูลที่หลากหลายทั้งการจัดเวที
แลกเปลี่ยนพูดคุย อบรมเชิง ปฏิบัติการเพื่อกาหนดอนาคตร่วมกัน ผสมผสานกับการสัมภาษณ์ทั้ง
แบบกลุ่มย่อยและสังเกตการณ์ในพื้นที่ แล้วจึงนาข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์���นื้อหา สังเคราะห์และ
สรุปผลการศึกษา กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วย ชาวประมงพื้นบ้าน ตัวแทนจากชาวบ้านกลุ่มอาชีพ
และเจ้าหน้าที่ภาครัฐที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งสิ้น 75 คน
ผลการศึกษาพบว่า กลุ่มคนที่แตกต่างกันในอ่าวปัตตานี มีความเข้าใจและตีความคาว่า
“สิทธิชุมชน” แตกต่างกันคือ ชาวประมงพื้นบ้านมองสิทธิชุมชนในลักษณะองค์รวม แต่หน่วยงาน
ภาครัฐมองสิทธิชุมชนแบบแยกส่วน โดยยึดโยงอยู่กับหลักการทางกฎหมายและการบังคับใช้
กฎหมาย จึงนามาสู่ข้อเสนอแนะเชิงนโยบายในการเข้าถึงสิทธิ ชุมชนในอ่าวปัตตานี 7 ด้าน คือ
1)
ด้ า นการจั ด สรรพื้ น ที่ อ่ าวปั ต ตานี เพื่ อ การอนุ รั ก ษ์ แ ละใช้ ป ระโยชน์ ร่ ว มกั น อย่ า งยั่ ง ยื น
2) ด้านการเสริมสร้างจิตสานึก/ความรู้ด้านกฎหมายและหลักสิทธิชุมชน 3) ด้านการมีส่วนร่วม
ระหว่างชุมชนในพื้นที่รอบอ่าวปัตตานีกับเจ้าหน้าที่ภาครัฐ 4) ด้านการนาหลักกฎหมายที่กาหนด
มาปฏิบัติในเชิงรุก 5) ด้านการเสริมสร้างความเป็นธรรมในกระบวนการยุติธรรม 6) ด้านการ
ส่งเสริมอาชีพให้แก่ประชาชน 7) ด้านการสร้างการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจโดยคานึงถึงสิทธิ
ชุมชน