ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
ในแง่ของความหมายทั่วไปทางกฎหมาย Black’s law Dictionary ได้ให้ความหมายของการเลือก
ปฏิบัติ ไว้ว่า “การปฏิบัติใด ๆ ต่อบุคคลหรือกลุ่มคนโดยไม่เท่าเทียมกันและไร้เหตุผล หรือการปฏิบัติที่ไม่เป็นธรรม
หรือปฏิเสธที่จะปฏิบัติเนื่องจากเชื้อชาติ อายุ สัญชาติ หรือศาสนา หรือการปฏิบัติที่แตกต่างเนื่องจากความชอบหรือ
ไม่ชอบที่ปราศจากเหตุผลที่สามารถรับฟังได้”6
ส�ำหรับความหมายของการเลือกปฏิบัติในกรอบของกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศ มี
ดังเช่น
กติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง (International Covenant
on Civil and Political Rights หรือ ICCPR) วางหลักเกีย่ วกับความเสมอภาคและการห้ามเลือกปฏิบตั ไิ ว้ใน ข้อ ๒๖
อันมีหลักส�ำคัญว่า
“บุคคลทัง้ ปวงย่อมเสมอกันตามกฎหมาย และมีสทิ ธิทจี่ ะได้รบั ความคุม้ ครองเท่าเทียมกันตามกฎหมาย
โดยปราศจากการเลือกปฏิบัติใด ๆ ในกรณีนี้ กฎหมายจะต้องห้ามการเลือกปฏิบัติใด ๆ และต้องประกันการคุ้มครอง
บุคคลทุกคนอย่างเสมอภาคและเป็นผลจริงจังจากการเลือกปฏิบัติด้วยเหตุผลใด เช่น เชื้อชาติ ผิว เพศ ภาษา ศาสนา
ความคิดเห็นทางการเมืองหรือความคิดเห็นอื่นใด เผ่าพันธุ์แห่งชาติหรือสังคม ทรัพย์สิน ก�ำเนิด หรือสถานะอื่น ๆ”
ความเห็นทั่วไปของคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (Human Rights Committee,
General Comment 18, Non-Discrimination)7 ได้มีการอธิบายการเลือกปฏิบัติไว้ว่า การเลือกปฏิบัติตามมาตรา
๒๖ ของ ICCPR ดังกล่าวนั้นหมายถึง
“การเลือกปฏิบัติที่ใช้ใน ICCPR นั้นควรเข้าใจว่ามีนัยถึงความแตกต่างใด ๆ การกีดกัน การจ�ำกัด
หรือการปฏิบัติเป็นพิเศษ ซึ่งอยู่บนพื้นฐานของเชื้อชาติ สีผิว เพศ ภาษา ศาสนา ความเห็นทางการเมือง ชาติหรือสังคม
ดั้งเดิม ทรัพย์สิน สถานะอื่นใด และมีวัตถุประสงค์หรือผลกระทบ (Purpose or Effect) ในเชิงอุปสรรคหรือเป็นการลด
ทอนการใช้สิทธิและเสรีภาพทั้งหลายของบุคคลนั้นบนพื้นฐานของความเท่าเทียมกัน”
อนุสัญญ���ว่าด้วยการขจัดการเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติในทุกรูปแบบ (Convention on the
Elimination of All Forms of Racial Discrimination หรือ CERD) วางหลักเกี่ยวกับความเสมอภาคและการ
ห้ามเลือกปฏิบัติไว้ใน ข้อ ๑ ดังนี้
“ในอนุสัญญานี้ ค�ำว่า “การเลือกปฏิบัติทางเชื้อชาติ”จะหมายถึง การจ�ำแนก การกีดกัน การจ�ำกัด
หรือการเลือก โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของเชื้อชาติ สีผิว เชื้อสาย หรือชาติก�ำเนิดหรือเผ่าพันธุ์ก�ำเนิด ซึ่งมีเจตนาหรือ
มีผลให้เกิดการระงับหรือกีดกั้นการเคารพสิทธิมนุษยชนและเสรีภาพขั้นพื้นฐานของบุคคลในด้านการเมือง เศรษฐกิจ
สังคม วัฒนธรรม และในด้านอื่น ๆ ของการด�ำรงชีวิตในสังคม รวมทั้งการระงับหรือกีดกั้นการใช้สิทธิเหล่านั้นอย่าง
เสมอภาคของบุคคล”
6
From “General Comment No. 20: Non-discrimination in Economic, Social and Cultural Rights (Art. 2,
para. 2,) International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights (ICESR)
7
From “Article 2, Convention on the Rights of Persons with Disabilities (CRPD)”
26