ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
จากการพิจารณาตัวอย่างอนุสญ
ั ญาระหว่างประเทศว่าด้วยสิง่ แวดล้อมต่าง ๆ ข้างต้น ไม่วา่ จะเป็น
อนุสัญญาว่าด้วยสิ่งแวดล้อมในด้านธรณีภาค อากาศภาค ชีวภาค และอุทกภาค ต่างก็มีการกล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่าง
มนุษย์และสิ่งแวดล้อม แต่จะเป็นการกล่าวถึงในลักษณะเป็นหลักการหรือกรอบแนวคิดที่เป็นข้อตระหนักหรือแนวทาง
ในการปฏิบัติของรัฐภาคี ไม่ได้มีสถานะเป็นพันธกรณีแต่อย่างใด เว้นแต่ในเรื่องสิทธิของชนพื้นเมืองและชุมชนท้องถิ่นที่
ได้มีการกล่าวถึงไว้อย่างชัดเจนใน Convention on Biological Diversity แต่ก็ยังคงเป็นประเด็นที่ต้องพิจารณากันต่อไป
ว่าการกล่าวถึงสิทธิของชนพื้นเมืองและชุมชนท้องถิ่นเช่นนี้เพียงพอที่จะแสดงให้เห็นถึงการเชื่อมโยงระหว่างการคุ้มครอง
สิ่งแวดล้อมและสิทธิมนุษยชนแล้วหรือไม่
อนึ่ง ถึงแม้สิทธิในสิ่งแวดล้อมอันเป็นสิทธิเชิงเนื้อหายังไม่มีการรับรองอย่างชัดเจนในอนุสัญญา
ระหว่างประเทศว่าด้วยสิ่งแวดล้อมต่าง ๆ แต่ในทางกลับกัน สิทธิเชิงกระบวนการกลับได้รับการรับรองไว้ในอนุสัญญา
ระหว่างประเทศว่าด้วยสิ่งแวดล้อมจ�ำนวนมาก
๒.๑.๔.๕ United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC)
แม้ อ นุ สั ญ ญาฉบั บ นี้ จ ะไม่ ไ ด้ มี ก ารรั บ รองสิ ท ธิ เ กี่ ย วกั บ สิ่ ง แวดล้ อ มเชิ ง เนื้ อ หาในฐานะเป็ น
พันธกรณีระหว่างรัฐภาคี แต่สำ� หรับสิทธิเชิงกระบวนการนัน้ ได้มกี ารบัญญัตไิ ว้อย่างชัดเจนให้เป็นหน้าทีข่ องรัฐภาคี กล่าวคือ
Article 6 (a) (ii) ได้บัญญัติถึงสิทธิของประชาชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร โดยก�ำหนดหน้าที่แก่รัฐภาคีในการส่งเสริม
และอ�ำนวยความสะดวกแก่สาธารณชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารอันเกี่ยวกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
และผลกระทบจากการนั้น และ Article 6 (a) (iii) ได้บัญญัติถึงสิทธิของประชาชนในการมีส่วนร่วมในการรับมือกับปัญหา
การเปลีย่ นแปลงสภาพภูมอิ ากาศ โดยก�ำหนดหน้าทีแ่ ก่รฐั ภาคีในการส่งเสริมและอ�ำนวยความสะดวกแก่สาธารณชนในการ
มีส่วนร่วมในการรับมือกับปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ
๒.๑.๔.๖ Convention on Biological Diversity
Article 14 (a) ของอนุสัญญาได้ให้สิทธิในการมีส่วนร่วมของสาธารณะในกระบวนการตัดสินใจ
ของรัฐ โดยก�ำหนดว่าในกรณีที่เหมาะสมและสามารถกระท�ำได้ รัฐภาคีต้องท�ำการประเมินผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม
หรือ Environmental Impact Assessment เมื่อมีการเสนอโครงการที่อาจส่งผลกระทบในทางลบต่อความหลากหลาย
ทางชีวภาพ และให้สาธารณชนเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการประเมินดังกล่าวด้วย หากเหม��ะสม
๒.๑.๔.๗ Convention on Access to Information, Public Participation in Decision-making
and Access to Justice in Environmental Matters (Aarhus Convention)
อนุสญ
ั ญาว่าด้วยการเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร การมีสว่ นร่วมสาธารณะในการตัดสินใจ และการเข้าถึง
ความยุติธรรมในคดีสิ่งแวดล้อม หรืออนุสัญญาอาร์ฮูส เป็นอนุสัญญาระหว่างประเทศเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมที่ได้บัญญัติ
รองรับสิทธิเชิงกระบวนการไว้อย่างชัดเจนทีส่ ดุ โดยได้ให้การประกันแก่สทิ ธิเกีย่ วกับสิง่ แวดล้อมเชิงกระบวนการ ๓ ประเภท
ได้แก่
(๑) สิทธิในการเข้าถึงข้อมูลด้านสิ่งแวดล้อม (Access to Environmental Information) ซึ่ง
ปรากฏใน Article 4
64