‫‪ .4‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަމީހުން‬ ‫‪ާ 4.1‬އންމު މަސްއޫލިއްޔަތު‬ ‫ހަމަހަމަ ފުރުޞަތުތައް ހޯދައިދިނުމާއި‪ ،‬އެފަދަ މީހުންނަށް‬ ‫ލިބެންޖެހޭ ޙާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމާއި‪ ،‬މާލީ އެހީތެރިކަން‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ގެންގުޅެންޖެހޭ އުޞޫލުތައް ކަނޑައަޅައި‬ ‫‪73‬‬ ‫ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ޤާނޫނީ ނިޒާމު ބިނާކުރުމަށްޓަކައި‪،‬‬ ‫ޤާނޫނު ނަންބަރު ‪( 8/2010‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ‬ ‫މީހުންގެ ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން‬ ‫ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު)‪ 71‬ވަނީ އެކުލަވާލެވިފައެވެ‪ .‬މި‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ޤާނޫނުގެ މަޤްޞަދަކީ‪ ،‬އެހެންމީހުންނެކޭ އެއްފަދައިން ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާގެ ‪ 5‬ވަނަ‬ ‫މީހުންގެވެސް‬ ‫ހުންނަ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ކަރާމާތަށް މައްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި‪ ،‬ހުރިހާ އެންމެންނަކީވެސް‬ ‫އިޙްތިރާމްކުރުމާއި‪ ،‬އަމިއްލައަށް ކަންތައްތައް ނިންމުމުގެ ޤާނޫނުގެ ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަ އަދި ޤާނޫނުން ލިބެންޖެހޭ‬ ‫އިޚްތިޔާރު ލިބިދިނުމާއި‪ ،‬މިނިވަންކަމާއެކު ދިރިއުޅުމުގެ ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން އެންމެ ފުރިހަމައަށް އެއްވެސް‬ ‫ފުރުޞަތު ލިބުދިނުމާއެކު‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަމަށް ބިނާކޮށް ކުރާ ތަފާތުކުރުމަކާނުލާ ލިބެންޖެހޭ ބައެއްކަމަށް ދައުލަތްތަކުން‬ ‫ތަފާތުކުރުންތައް ނައްތާލުމާއި‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ބަލައިގަންނަންވާނެކަމާއި‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަމެއްގެ ސަބަބުން‬ ‫މީހުން ފުރިހަމަ އަދި ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މުޖުތަމަޢުގައި ކުރެވޭ އެންމެހާ ތަފާތުކުރުންތައް ދައުލަތްތަކުން މަނާ‬ ‫ބައިވެރިކުރުމާއި‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ކުރަންވާނެކަމާއި‪ ،‬މިފަދަ ހުރިހާ ތަފާތުކުރުން ތަކުން‬ ‫ހަމަހަމަކަމާއެކު ފުރުޞަތުތައް ލިބިދިނުމާއި‪ ،‬އެހެންމީހުންނެކޭ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށް ހަމަހަމައަށް އަދި‬ ‫އެއްފަދައިން‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންނަށްވެސް ފުރިހަމައަށް ރައްކާތެރި ކުރުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ‬ ‫ފުރިހަމަ މިނިވަންކަމާއެކު ދިރިއުޅުމާއި‪ ،‬ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ ރައްކާތެރިކަން ފޯރު ކޮށްދޭންވާނެކަމާއި‪ ،‬ހަމަހަމަކަން‬ ‫ދާއިރާއެއްގައި އެންމެ ފުރިހަމައަށް ބައިވެރިވުމުގެ ޙައްޤު ކުރިއެރުވުމަށާއި ތަފާތުކުރުން ނައްތާލުމަށްޓަކައި ބޭނުންވާ‬ ‫ހޯދައިދީ‪ ،‬އެކަމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން‪ ،‬އިމާރާތްތަކާއި‪ ،‬އެކަށީގެންވާ އިންތިޒާމުތައް ގެނައުމަށް އަޅަންޖެހޭ ފިޔަވަޅުތައް‬ ‫މަގުތަކާއި‪ ،‬ދަތުރުފަތުރުގެ ވަސީލަތްތަކާއި‪ ،‬މަޢުލޫމާތާއި‪ ،‬ދައުލަތްތަކުން އަޅަންވާނެކަމާއި‪ ،‬އަދި ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫މުވާޞަލާތީ ވަސީލަތްތަކާއި‪ ،‬މިނޫންވެސް ޢާންމުންނަށް ހުންނަ މީހުންގެ ހަމަހަމަކަން ޤާއިމުކުރުމަށް އަޅަންޖެހޭ‬ ‫ލިބިދޭ ނުވަތަ ޢާންމުންނަށް ހުޅުވައިލެވިފައިވާ ވަސީލަތްތަކާއި ޚާއްޞަ ފިޔަވަޅުތައް އެޅުމަކީ މިމުޢާހަދާގެ ހަމަތަކުގެ މަތިން‬ ‫‪72‬‬ ‫ޚިދުމަތްތައް ފަސޭހައިން ލިބިދިނުމެވެ‪.‬‬ ‫‪74‬‬ ‫ތަފާތުކުރުންކަމުގައި ނުބެލެވޭނޭކަމެވެ‪.‬‬ ‫ޙައްޤުތައް‬ ‫މީހުންގެ‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ‬ ‫ޤާނޫނުގައި ދައުލަތުގެ ފަރާތުންނާއި‪ ،‬މުޖުތަމަޢުގެ ފަރާތުން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަންހުންނަ މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭންވާ އަޅާލުމާއި‬ ‫ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންވާނޭ ހަމަތަކާއި އުސޫލުތައް‬ ‫ވަނީ ކަނޑައަޅައިފައެވެ‪ .‬މިގޮތުން‪ ،‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން‬ ‫ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތަކާބެހޭ‬ ‫ހުންނަ މީހުންނާބެހޭގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ‬ ‫މުޢާހަދާގެ ‪ 5‬ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވަނީ ހުރިހާ‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 17‬ވަނ މާއްދާއާއި ‪ 35‬ވަނަ މާއްދާގެ‬ ‫އެންމެންނަކީވެސް ޤާނޫނު ކުރިމަތީގައި ހަމަހަމަ އަދި ޤާނޫނުން‬ ‫(ށ) ގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން އެންމެހައި އަސާސީ ޙައްޤުތަކާއި‬ ‫ލިބެންޖެހޭ ހިމާޔަތާއި ރައްކާތެރިކަން އެންމެ ފުރިހަމައަށް‬ ‫މިނިވަންކަން އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ލިއްބައިދިނުމާއި‪،‬‬ ‫އެއްވެސް ތަފާތުކުރުމަކާނުލާ ލިބެންޖެހޭކަމަށެވެ‪.‬‬ ‫އެ ޙައްޤުތަކާއި މިނިވަންކަން ރައްކާތެރިކޮށް ޙިމާޔަތްކުރުމާއި‪،‬‬ ‫ސަރުކާރުގެ ސިޔާސަތުތައް ކަނޑައެޅުމާއި އެހެންމީހުންނާ‬ ‫އ‪.‬ދގެ ޖެނެރަލް އެސެމްބްލީއިން ‪ 2008‬ވަނަ އަހަރު‬ ‫ވުޖޫދަށް އައިސްފައިވާ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ‬ ‫ޙައްޤުތައް ރައްކާތެރިކުރުމުގެ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ‬ ‫އިއުތިރާޒީ މާއްދާއެއް ހިމެނުމަކާނުލާ ‪ 5‬އެޕްރީލް ‪ 2010‬ވަނަ‬ ‫‪75‬‬ ‫އަހަރު ދިވެހިރާއްޖެއިން ވަނީ ތަސްދީޤުކޮށްފައެވެ‪.‬‬ ‫މލްޑިވްސް | ރިޕޯރޓް ‪2020‬‬ ‫ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ ޯ‬ ‫‪31‬‬