รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
นอกจากสถานการณ์ความไม่สงบที่เกิดขึ้นในพื้นที่ อันส่งผลกระทบต่อสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกายของประชาชนแล้ว ในปี ๒๕๕๘
ยังปรากฏสถานการณ์ที่กระทบต่อสิทธิเสรีภาพในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ในกรณีต่าง ๆ ดังนี้
๓.๑ สถานการณ์ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม
ภายใต้การบังคับใช้กฎหมายพิเศษด้านความมัน่ คงจ�ำนวน ๓ ฉบับ๘๘ ในพืน้ ที่ ส่งผลให้มกี ารควบคุมตัวประชาชนทีถ่ กู สงสัยว่ามีสว่ นเกีย่ วข้อง
กับกลุ่มผู้ก่อความไม่สงบไปซักถาม โดยไม่ต้องมีหมายค้นและหมายจับ และจะน�ำตัวผู้ต้องสงสัยไปควบคุมตัวไว้ที่ค่ายทหาร หรือสถานที่
เฉพาะต่าง ๆ ในพืน้ ที่ ซึง่ สุม่ เสีย่ งต่อการถูกกล่าวหาและร้องเรียนว่ามีการละเมิดสิทธิมนุษยชน โดยในปี ๒๕๕๘ มีรายงานข่าวกรณีผตู้ อ้ งสงสัย
คดีความมั่นคงรายหนึ่งเสียชีวิตในขณะที่ถูกควบคุมตัวในค่ายอิงคยุทธบริหาร ต�ำบลบ่อทอง อ�ำเภอหนองจิก จังหวัดปัตตานี ซึ่งแม้ว่า
เจ้าหน้าทีแ่ ละแพทย์ได้ชแี้ จงผลการชันสูตรเบือ้ งต้น โดยมีหลายฝ่ายเข้าร่วมว่าไม่พบร่องรอยการต่อสู้ หรือร่องรอยการถูกท�ำร้าย รวมถึงได้ตรวจ
สารคัดหลัง่ เพือ่ หาสาเหตุการเสียชีวติ และคณะกรรมการสอบข้อเท็จจริงกรณีการเสียชีวติ ของผูต้ อ้ งสงสัยรายดังกล่าว ได้มมี ติเอกฉันท์นา่ เชือ่ ว่า
บุคคลดังกล่าวถึงแก่ความตายโดยไม่มผี ใู้ ดกระท�ำให้ตาย อย่างไรก็ตาม เหตุการณ์ดงั กล่าวได้สร้างข้อกังขาต่อญาติของผูเ้ สียชีวติ เนือ่ งจากญาติ
ยังคงปักใจเชื่อว่ากรณีดังกล่าวไม่ใช่การเสียชีวิตโดยปกติ นอกจากนี้ ในปี ๒๕๕๘ ยังปรากฏเรื่องร้องเรียนต่อ กสม. จ�ำนวน ๑๒ ค�ำร้อง โ���ยที่
ผู้ร้องกล่าวอ้างว่าเจ้าหน้าที่มีการท�ำร้ายร่างกายผู้ต้องสงสัยในคดีความมั่นคงในระหว่างการซักถามและควบคุมตัวเพื่อให้ยอมรับสารภาพ
๓.๒ สถานการณ์ด้านสิทธิเด็ก
ในปี ๒๕๕๘ มีรายงานจ�ำนวนเด็กที่เสียชีวิตจากสถานการณ์ความไม่สงบจ�ำนวน ๕ ราย และได้รับบาดเจ็บจ�ำนวน ๒๐ ราย๘๙ โดยมีจ�ำนวน
ลดลงเมื่อเทียบกับหลายปีที่ผ่านมา นอกจากมิติในด้านผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบที่ส่งผลต่อเด็กในพื้นที่แล้ว ในปี ๒๕๕๘ ยังได้
ปรากฏสถานการณ์ที่น่าห่วงกังวลว่าอาจจะส่งผลกระทบต่อสิทธิของเด็ก ได้แก่ เรื่องร้องเรียนต่อ กสม. ในกรณีการกล่าวอ้างว่าเด็กชายอายุ
๑๑ ปี และเด็กหญิงอายุ ๗ ปี ถูกเจ้าหน้าที่ของรัฐไม่ทราบสังกัดตรวจเก็บตัวอย่างสารทางพันธุกรรม (DNA) ซึ่งเจ้าหน้าที่ได้ให้มารดาของเด็ก
ทั้ง ๒ ลงลายมือชื่อในหนังสือให้ความยินยอม โดยไม่มีการแจ้งวัตถุประสงค์ในการตรวจเก็บ DNA แต่อย่างใด๙๐ ประกอบกับมีรายงานข่าว
๘๘ ประกอบด้วย พระราชบัญญัติกฎอัยการศึก พระพุทธศักราช ๒๔๕๗ พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. ๒๕๕๑ และพระราชก�ำหนดการบริหารราชการใน
สถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. ๒๕๔๘
๘๙ มูลนิธิผสานวัฒนาธรรมและกลุ่มด้วยใจ, “รายงานสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในจังหวัดชายแดนภาคใต้ ประจ�ำปี ๒๕๕๘”, หน้าที่ ๖
๙๐ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, “เรื่องร้องเรียนต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ค�ำร้องที่ ๕๖๔/๒๕๕๘”, ลงวันที่ ๙ ธันวาคม ๒๕๕๘
63