รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ ๓.๒ สถานการณ์สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง รายประเด็น สถานการณ์สิทธิมนุษยชนด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง และการต่อต้านทรมาน การประติบัติหรือการลงโทษ อื่นที่โหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือที่ย�่ำยีศักดิ์ศรีที่เกิดขึ้นในปี ๒๕๕๘ กสม. แบ่งสถานการณ์ออกเป็น ๕ เรื่องหลัก ดังนี้ ๓.๒.๑ สิทธิในกระบวนการยุติธรรม หลักการด้านสิทธิมนุษยชน กติกา ICCPR ข้อ ๑๔ ได้รับรองว่าบุคคลทั้งปวงย่อมเสมอกัน ในการพิจารณาของศาลและคณะตุลาการ ในการพิจารณาคดี อาญาซึง่ ตนต้องหาว่ากระท�ำผิด หรือการพิจารณาคดีเกีย่ วกับสิทธิ และหน้าที่ของตน บุคคลย่อมมีสิทธิได้รับการพิจารณาอย่างเปิด เผยและเป็นธรรม โดยคณะตุลาการซึ่งจัดตั้งขึ้นตามกฎหมาย มีอำ� นาจ มีความอิสระ และเป็นกลาง บุคคลซึง่ ถูกกล่าวหาว่ากระท�ำ ความผิดอาญาต้องได้รับการสันนิษฐานว่าเป็นผู้บริสุทธิ์จนกว่าจะ พิสจู น์ตามกฎหมายได้วา่ มีความผิด บุคคลทีต่ อ้ งค�ำพิพากษาลงโทษ ในความผิดอาญาย่อมมีสทิ ธิทจี่ ะให้คณะตุลาการระดับเหนือขึน้ ไป พิจารณาทบทวนการลงโทษและค�ำพิพากษาโดยเป็นไปตามกฎหมาย บุ ค คลที่ ต ้ อ งค� ำ พิ พ ากษาถึ ง ที่ สุ ด ให้ ล งโทษในความผิ ด อาญา และภายหลังจากนั้นมีการกลับค�ำพิพากษาที่ให้ลงโทษบุคคลนั้น หรือบุคคลนั้นได้รับอภัยโทษ ต้องได้รับการชดเชยตามกฎหมาย เว้นแต่จะพิสูจน์ได้ว่าการไม่เปิดเผยข้อเท็จจริงที่ยังไม่รู้ให้ทันเวลา เป็นผลจากบุคคลนัน้ ทัง้ หมด หรือบางส่วน ทัง้ นี้ ข้อ ๙ ก�ำหนด ให้บุคคลที่ถูกจับกุมหรือควบคุมตัวในข้อหาทางอาญา จะต้อง ถู ��� น� ำ ตั ว โดยพลั น ไปยั ง ศาลหรื อ เจ้ า หน้ า ที่ อื่ น ที่ มี อ� ำ นาจ ตามกฎหมายที่ จ ะใช้ อ� ำ นาจทางตุ ล าการ มี สิ ท ธิ ไ ด้รับ การ พิจารณาคดีภายในเวลาอันสมควร หรือได้รับการปล่อยตัว ไป มิให้ถือเป็นหลักทั่วไปว่าจะต้องควบคุมบุคคลที่รอการ พิจารณาคดี ในการปล่อยตัวอาจก�ำหนดให้ประกันว่าจะมา ปรากฏตัวในการพิจารณาคดี ข้อ ๑๐ ได้รับรองและคุ้มครอง บุคคลที่ถูกลิดรอนสิทธิเสรีภาพต้องได้รับการปฏิบัติด้วยความ มีมนุษยธรรมและความเคารพในศักดิ์ศรีแต่ก�ำเนิดแห่งความ เป็นมนุษย์ ในกรณีที่บุคคลถูกละเมิด ข้อ ๒ ของกติกา ICCPR ได้ก�ำหนดให้บุคคลที่สิทธิหรือเสรีภาพของตนซึ่งรับรองไว้ ในกติกานี้ถูกละเมิดต้องได้รับการเยียวยาอย่างเป็นผลจริงจัง โดยไม่ตอ้ งค�ำนึงว่าการละเมิดนัน้ กระท�ำโดยผูป้ ฏิบตั ติ ามหน้าที่ 36 บทที่ ๓ สถานการณ์สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง ๑