42
รายงานการศึกษาวิจัย
การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพของผูติดเชื้อเอชไอวี
และแหลงรายได เปนเพราะสถานะการเปนผูติดเชื้อ และเฉพาะกลุมที่ตอบวาสาเหตุของการตกงานหรือสูญเสีย
รายไดเนื่องจากสถานะการติดเชื้อเอชไอวี รอยละ 30.97 ตอบวาสาเหตุหลักนั้นมาจากการเลือกปฏิบัติของนายจาง
และเพื่อนรวมงาน นอกจากนี้ กลุมตัวอยางรอยละ 11.59 ยังเคยถูกเปลี่ยนแปลงลักษณะงานทั้งในดานเนื้อหา
แนวปฏิบัติ หรือเคยถูกปฏิเสธการเลื่อนตําแหนงหรือการมีความดีความชอบอันเนื่องมาจากสถานะการเปน
ผูติดเชื้อดวย84
สํ า หรั บ เรื่ อ งการเป ด เผยข อ มู ล สถานะการติ ด เชื้ อ ในที่ ทํ า งาน ข อ มู ล จากงานวิ จั ย ดั ง กล า ว
แสดงใหเห็นวา กลุมตัวอยาง รอยละ 13.17 ตอบวานายจาง/หัวหนางานรูสถานะการติดเชื้อเอชไอวี โดยมีคนอื่น
มาบอกโดยที่เจาตัวไมไดยินยอม รวมไปถึงมีสถานการณที่เพื่อนรวมงานรูสถานะการติดเชื้อเอชไอวีของพวกเขาจาก
คนอื่นมาบอก โดยที่เจาตัวไมยินยอมดวย (รอยละ 15.22)85 และเมื่อนายจางรับรูสถานะการติดเชื้อเอชไอวีของ
พวกเขา กลุมตัวอยางรอยละ 9.87 รูสึกวาพวกเขาถูกเลือกปฏิบัติ (ถูกเลือกปฏิบัติอยางมาก รอยละ 3.00 ถูกเลือก
ปฏิบัติอยูบาง รอยละ 6.87) อยางไรก็ดี ขอมูลดังกลาวยังแสดงใหเห็นแนวโนมที่ดี เมื่อพวกเขารูสึกวา การเปดเผย
สถานะการติดเชื้อ ไมไดทําใหนายจาง/หัวหนางานมีปฏิกิริยาตางไปจากเดิม (รอยละ 9.01) และมีการให
ความชวยเหลืออยูบาง (รอยละ 11.59) สําหรับในสวนของเพื่อนรวมงาน กลุมตัวอยางรอยละ 8.58 รูสึกวาพวกเขา
ถูกเลือกปฏิบัติอยูบาง รอยละ 16.74 รูสึกวาไมตางกัน และรอยละ 18.45 รูสึกวาเขาไดรับความชวยเหลือ
จากผูรวมงานอยูบาง86
เมื่อผูติดเชื้อถูกเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพ ไมวาจะเปนระดับใด ผลกระทบโดยตรง คือ
ทําใหพวกเขาตองสูญเสียงานและแหลงรายไดหลัก โดยผูติดเชื้อจํานวนหนึ่ง (รอยละ 32.19) เคยสูญเสียงานและ
แหลงรายไดเนื่องจากการติดเชื้อเอชไอวี โดยมีสาเหตุหลักเปนเพราะสถานะการเปนผูติดเชื้อ และการเลือกปฏิบัติ
ของนายจางและผูรวมงาน และบางสวนยังรูสึกวาสถานะการติดเชื้อมีผลตอความกาวหนาในการทํางานของ
พวกเขาดวย แมวา ผูต ดิ เชือ้ จํานวนหนึง่ จะไมเปดเผยสถานะการติดเชือ้ ตอนายจาง แตกเ็ ลือกทีจ่ ะลาออกเมือ่ รูส กึ วา
ตนเองจะปวย เพราะไมตองการตอบคําถามของผูรวมงาน87 นอกจากนี้ การเลือกปฏิบัติในการประกอบอาชีพ
ยั ง ส ง ผลให มี ก ารละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนด า นอื่ น ๆ ของผู ติ ด เชื้ อ ด ว ย โดยจากงานวิ จั ย ของเครื อ ข า ยผู ติ ด เชื้ อ
แสดงใหเห็นว�� กลุมตัวอยางรอยละ 47.21 เคยถูกละเมิดสิทธิในดานตาง ๆ รอยละ 14.0 ถูกบังคับใหเขารับบริการ
ทางการแพทย รวมทั้งตรวจเลือดหาเชื้อเอชไอวี รอยละ 50 เคยถูกปฏิเสธการทําประกันสุขภาพหรือประกันชีวิต
รอยละ 7.6 เคยถูกกักตัว กักเพื่อตรวจโรค ถูกทอดทิ้งใหโดดเดี่ยว แบงแยก ทั้งยังมีการตรวจเลือดการไดรับบริการ
ปรึกษาที่ไมรอบดานบีบบังคับการแจงผลเลือด การถูกกดดันใหบอกสถานะของการติดเชื้อโดยยินยอม88 หรือไม
ยินยอมนอกจากนี้ นาสนใจวามีผูติดเชื้อจํานวนหนึ่งถูกเจาหนาที่บังคับใหทําหมัน หรือสรางเงื่อนไขใหคุมกําเนิด
เพื่อรักษาดวยยาตานไวรัส89 ซึ่งเมื่อเผชิญกรณีการเลือกปฏิบัติเหลานี้ แมกลุมตัวอยางรอยละ 72.10 เคยพยายาม
รองเรียนใหมีการแกไขปญหา และไดรับการแกไขในระดับหนึ่งแตยังมีผูติดเชื้ออีกจํานวนมากเลือกที่จะไมรองเรียน
84
85
86
87
88
89
เรื่องเดียวกัน, หนา 91-97.
เครือขายผูต ดิ เชือ้ เอชไอวี/เอดส ประเทศไทย, โครงการศึกษาดัชนีชวี้ ดั การตีตราและการเลือกปฏิบตั ผิ ตู ดิ เชือ้ เอชไอวีเพือ่ สนับสนุนการรณรงคดา นสิทธิมนุษยชน,
(เชียงใหม: ดาราวรรณการพิมพ, 2553). หนา 140.
เรื่องเดียวกัน, หนา 155-156.
การสนทนากลุมผูติดเชื้อเอชไอวี ครั้งที่ 2, 27 มกราคม 2556
คณะกรรมการเครือขายองคกรพัฒนาเอกชนดานเอดส, เรื่องเดียวกัน,หนา 15, 114 - 117.
เรื่องเดียวกัน, ตาราง 132-133, หนา 171.