แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
โฉนดที่ดิน โดยไดมีการปรับปรุง พ.ร.บ. ออกโฉนดที่ดินถึง 7 ฉบับ เพื่อใหการเก็บภาษีอากรสะดวกและการวิวาท
บุ ก รุ ก แย ง ชิ ง ที่ ดิ น เบาบางลง แต ก็ ยั ง มี ที่ ดิ น ที่ ร าษฎรครอบครองทํ า ประโยชน อ ยู จํ า นวนไม น อ ย จนถึ ง ยุ ค
ประมวลกฎหมายที่ดิน พ.ศ. 2497 จึงใหมีการแจงการครอบครองที่ดิน (ส.ค.1) ระหวางวันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2497
ถึง 29 พฤษภาคม พ.ศ. 2498 และใชหลักฐาน ส.ค.1 ขอออกโฉนดที่ดินไดตามมาตรา 58 พ.ร.บ. ประมวลกฎหมาย
ที่ดิน 2497 ไมวาที่ดินนั้นภายหลังจะอยูภายในบังคับหรือเงื่อนไขตามกฎหมายอื่น สวนผูที่ไมไดแจงครอบครอง
(ส.ค.1) แตมีเอกสารรับรองการทําประโยชนรูปแบบตาง ๆ อยูเดิม หรือไดครอบครองและทําประโยชนในที่ดินนั้น
ติดตอกันมาจนถึงวันเดินสํารวจเพื่อออกโฉนดที่ดินในป 2515 ก็ใหไปแจงการครอบครองไดที่อําเภอ หรือเปน
ผูมีสิทธิตามกฎหมายวาดวยการจัดที่เพื่อการครองชีพ ก็อาจขอออกโฉนดที่ดินไดตามมาตรา 58 ทวิ และ 59 ทวิ
แหงประมวลกฎหมายที่ดิน
การออกเอกสารโฉนดที่ดินในระยะหลัง มีทั้งวิธีการเดินสํารวจออกโฉนดที่ดินตามมาตรา 58, 59
แหงประมวลกฎหมายที่ดิน ทั้งการสํารวจภาคพื้นดินและเดินสํารวจโดยใชระวางแผนที่รูปถายทางอากาศ
วิธีเปลี่ยน น.ส. 3 ก เปนโฉนดที่ดิน (ตามมาตรา 58 ตรี) วิธีการออกโฉนดที่ดินเฉพาะราย (ตามมาตรา 59)
และวิธีการออกโฉนดที่ดินโดยมิไดแจงการครอบครอง (ส.ค.1) ตามมาตรา 59 ทวิ แหงประมวลกฎหมายที่ดิน
(กรมที่ดิน 2554 : วิวัฒนาการการออกโฉนดที่ดินและทะเบียนที่ดิน)
3.3 สถานการณที่ดิน
ในสั ง คมไทย ความสามารถในการเข า ถึ ง ทรั พ ยากรที่ ดิ น ไม ไ ด ก ระจายไปยั ง คนกลุ ม ต า ง ๆ
อย า งเท า เที ย มกั น ความเหลื่ อ มลํ้ า เกิ ด จากการบริ ห ารจั ด การทรั พ ยากรที่ ดิ น ต า ง ๆ อย า งไม เ ป น ธรรม
จนทํ า ให ก ารเข า ถึ ง ทรั พ ยากรกระจุ ก ตั ว อยู ใ นมื อ คนส ว นน อ ย จากเอกสารรายงานเรื่ อ ง สรุ ป สถานการณ
และเหตุ ผ ลที่ ค นไทยควรสนั บ สนุ น การปฏิ รู ป ที่ ดิ น สํ า นั ก งานปฏิ รู ป (สปร.) พบว า ประเทศไทยมี ที่ ดิ น
320.7 ลานไร โดยแบงเปนพื้นที่ปาประมาณ 100 ลานไร และเปนพื้นที่เกษตรกรรม 130 ลานไร โดยสถานการณ
การถือครองที่ดินในประเทศไทยถือวามีการกระจุกตัวสูง ที่ดินสวนใหญอยูในมือผูมั่งมีสวนนอย โดยที่ดิน
ประมาณ 108 ลานไร ซึ่งคิดเปนประมาณรอยละ 90 ของที่ดินที่มีประชาชนถือครองอยูทั้งหมดประมาณ
120 ลานไร อยูในมือประชากรเพียง 6 ลานคน ซึ่งหากพิจารณาเฉพาะในกรุงเทพฯ โครงการวิจัยนโยบาย
และมาตรการการคลังเพื่อความเปนธรรมในการกระจายรายไดพบวา ผูถือครองที่ดิน 50 รายแรก จากทั้งหมด
5.7 ลานราย ถือครองที่ดินถึงรอยละ 10 โดยผูถือครองที่ดินมากที่สุด 50 อันดับแรก ถือครองที่ดินรวมกัน
ถึง 41,509.67 ไร สูงกวา 50 อันดับสุดทายซึ่งถือครองรวมกันเพียง 0.32 ไร ถึง 129,717.72 เทา
52
รายงานก���รศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”