แหง a i l aชาติ N nd งา สํานaักtio nal Th นค ณ ยชน m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of n ssi Hu Rights C om m i 6. การมี สิ ท ธิ ฟ  อ งคดี ต  อ ศาล การควบคุ ม การใช อํ า นาจนิ ติ บั ญ ญั ติ แ ละอํ า นาจบริ ห ารนอกจาก การวางกลไกการใชอํานาจโดยวิธีทางการเมืองแลว เมื่อยอมรับวาการใชอํานาจทุกประเภทจะตองอยูในขอบเขต ของกฎหมาย จึงจะตองมีการตรวจสอบทางกฎหมายโดยองคการอิสระเพื่อใหมั่นใจไดวามีการปฏิบัติตาม กฎหมายจริง การฟองคดีตอศาลในกรณีที่เห็นวามีการใชอํานาจผิดกฎหมาย จึงเปนสิ่งจําเปนเพื่อเปนหลักประกัน สําหรับสังคมที่ยึดหลักนิติธรรม 7. การคุมครองสิทธิเสรีภาพของเอกชน การพิทักษสิทธิเสรีภาพ พื้นฐานของเอกชนเปนเปาหมาย ในการจัดการปกครองเปนประชารัฐ การใชอํานาจนิติบัญญัติ การใชอํานาจบริหารและการใชอํานาจตุลาการ ลวนแตมีความมุงหมายเพื่อพิทักษสิทธิเสรีภาพของประชาชนทั้งนั้น การที่กลาวกันวาศาลนั้นเปนที่พึ่งสุดทาย (Last Resort) ของประชาชน ทําใหมหี ลักกฎหมายสําคัญตามมาอีกหลายประการ เชน หลักการเสมอกันในกฎหมาย (Equality Before The Law) หลักสัดสวนของการใชอํานาจ (Proportionality) หลักการไมใชกฎหมายยอนหลัง ใหเปนโทษแกบุคคล (Retoractivity) ซึ่งหลักการคุมครองสิทธิเสรีภาพของเอกชนนี้ยอมจะพัฒนาขยายไปตาม ขอบเขตที่เหมาะสมของสังคมในแตละกาลสมัย สวนความกังวลพื้นฐานของพลเมืองคือ เจาหนาที่รัฐอาจใชอํานาจอยางเกินไปไมเหมาะในการกระทํา ทางปกครองของพวกเขาโดยใช ก ารพิ จ ารณาที่ ไ ม เ หมาะสม เช น โดยอคติ ตามอํ า เภอใจ ตามอารมณ ตามกิเลสโทสะ ตามเจตจํานงที่ผิดปกติ ตามความคิดชั่���ราย หรืออื่น ๆ มีหลายปจจัย ซึ่งบิดเบือนการกระทํา และการทําการตัดสินของมนุษย หลักนิติธรรมกําจัดปจจัยตาง ๆ เหลานี้ โดยยืนกรานเรียกรองวา เจาหนาที่รัฐ ปฏิบตั กิ ารตามและสอดคลองกับระเบียบขอบังคับทางกฎหมายทีเ่ หมาะสมปฏิบตั ไิ ด กฎหมายบังคับใชใน 2 ประการ เพื่อไดมาซึ่งประโยชนนี้ ประการแรก เจาหนาที่รัฐถูกกําหนดใหปรึกษาหารือและปฏิบัติตามกฎหมายทั้งกอน และในขณะปฏิบัติหนาที่ตาง ๆ ประการที่สอง ระเบียบขอบังคับทางกฎหมายไดใหขอกําหนดและมาตรฐาน โดยสาธารณะไวซึ่งสามารถนํามาใชเพื่อดําเนินการตรวจสอบเจาหนาที่ปกครองในขณะและหลังการปฏิบัติหนาที่ ของพวกเขา หลักนิติธรรมตองประกอบดวยหลักการพื้นฐานอะไรบาง เปนที่ถกเถียงของนักวิชาการมายาวนาน ในที่นี้จึงขอสรุปถึงองคประกอบของหลักนิติธรรม (Rule of Law) ดังนี้คือ หลักหนาที่ของรัฐและการคุมครองสิทธิ และเสรี ภ าพหลั ก แห ง การแบ ง แยกการใช อํ า นาจ (Separation of Power) หลั ก แห ง การมี ก ฎหมายที่ ดี (Good Law) หลักแหงความชอบดวยกฎหมายของฝายปกครองและฝายตุลาการ (Administrative Legality and Judiciary Iegality) และหลักแหงความรับผิดชอบ (State Responsibility) รัฐเปนสถาบันที่เกิดจากการรวมตัวของกลุมคนที่มีความตองการที่จะอยูรวมกัน โดยมีความผูกพัน ทั้งทางวัตถุและจิตใจ การดํารงอยูและการดําเนินกิจกรรมของรัฐ จึงมีเปาหมายเพื่อใหสมาชิกรัฐสามารถ อยูรวมกันไดอยางสงบสุข รัฐจึงดํารงอยูเพื่อมนุษย ไมใชมนุษยอยูเพื่อรัฐ ดังนั้น ศักดิ์ศรีความเปนมนุษย จึงเปนสิ่งที่รัฐตองใหความสําคัญ โดยยึดถือระบบนิติธรรม หลักนิติธรรม จึงมีความเกี่ยวพันกับสิทธิเสรีภาพ ของบุคคลและสิทธิในความเสมอภาค เพราะสิทธิทั้งสองถือวาเปนพื้นฐานของศักดิ์ศรีความเปนมนุษย รัฐตองให ความเอกภาพในสิทธิและเสรีภาพในการดํารงชีวิต คิด และกระทําการตาง ๆ ที่ตองการอยางเต็มที่ รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม” 47