แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
3. บริบททางสังคมที่เกี่ยวกับปญหาการละเมิดสิทธิที่ดิน
3.1 เหตุปจจัยการละเมิดสิทธิในที่ดิน
จากงานวิจัยและรายงานตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนขององคกรอิสระตามรัฐธรรมนูญพบวา
ปญหาขัดแยงที่ดินจนเปนคดีฟองรองราษฎรที่ยากจนมีความเชื่อมโยงเกี่ยวของอยางใกลชิดกับระบบทุนนิยม
โลกาภิวัฒนซึ่งมีอิทธิพลในการกําหนดนโยบายและทิศทางการพัฒนาของประเทศที่มุงใชที่ดินและทรัพยากร
เปนปจจัยการผลิตสนับสนุนการเติบโตขยายตัวทางเศรษฐกิจ โดยละเลยหรือปฏิเสธระบบการถือครองใชประโยชน
ทีด่ นิ และทรัพยากรตามวัฒนธรรมประเพณีดงั้ เดิมของชุมชนในทองถิน่ คนทีม่ ที นุ มีอาํ นาจเงินสามารถเขาถึงอํานาจ
รัฐและใชอํานาจรัฐหรือรวมมือกับเจาหนาที่รัฐใชอํานาจตามกฎหมายไปแกงแยงครอบครองที่ดินและทรัพยากร
ของราษฎรและชุมชนดวยกลไกและวิธีการตาง ๆ นอกจากนั้น ยังเกี่ยวของกับการบริหารจัดการที่ดินของรัฐ
ที่รวมศูนยอํานาจตัดสินใจไวที่รัฐสวนกลางที่ไรประสิทธิภาพ เพราะไมสามารถบังคับใชกฎหมายกับเจาหนาที่รัฐ
และผูมีอํานาจที่ปฏิบัติไมชอบดวยกฎหมาย ทําใหราษฎรในชนบทที่ขาดความรูความเขาใจในระเบียบวิธีปฏิบัติ
ของทางราชการตลอดจนตัวบทกฎหมาย ตองถูกขมเหงรังแกโดยไมมีหนทางและโอกาสตอสูอยางเทาเทียมกัน
ระบบทุนนิยมผูกขาดใชอํานาจเปนใหญมีอิทธิพลอยางสําคัญตอการกําหนดนโยบายและทิศทาง
การขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจในประเทศ เพราะทําใหรัฐตองปรับตัวมารวมมือ รวมทั้งรวมทุนกับตางประเทศ
ในแทบทุ ก ด า น ซึ่ ง ในด า นหนึ่ ง ก็ มี ส ว นช ว ยกระตุ น การพั ฒ นาและความร ว มมื อ ทางเศรษฐกิ จ และการค า
กับนานาประเทศ แตอีกดานหนึ่งไดแกงแยงทรัพยากรไปจากคนในชนบทที่รูไมเทาทันและไมมีภูมิคุมกัน
ที่ดินในแนวคิดทุนนิยมเปนสินทรัพยสรางมูลคาทางเศรษฐกิจ เรื่องที่ดินจึงเปนประเด็นแรก ๆ ที่มีการเปลี่ยนแปลง
ทางนโยบายจากการกระจายการถือครองที่ดินเพื่อใหคนไทยมีที่อาศัยทํากินกันทั่วถึง การจํากัดขนาดที่ดิน
ถือครอง และสรางเงื่อนไขเขมงวดในการถือครองที่ดินของตางชาติ มาเปนนโยบายการถือครองที่ดินโดยเสรี
ตามกลไกตลาดที่นายทุนมีอํานาจเหนือ และกําหนดระบบสิทธิของรัฐและสิทธิของเอกชน โดยปฏิเสธการยอมรับ
สิ ท ธิ ห รื อ ระบบการถื อ ครองใช ป ระโยชน ที่ ดิ น ของบุ ค คลและสิ ท ธิ ข องชุ ม ชนตามวั ฒ นธรรมประเพณี ดั้ ง เดิ ม
ที่ปฏิบัติสืบตอกันมา ดังเชน กลุมชาวไทยภูเขาชาติพันธุกะเหรี่ยง ชาวมลายูถิ่นในจังหวัดชายแดนภาคใต
ตลอดจนชาวเลและกลุมวัฒนธรรมในพื้นที่ชายของตาง ๆ ซึ่งมีระบบการถือครองใชประโยชนที่ดินตามจารีต
ประเพณีที่ไมเนนการมีสิทธิเด็ดขาดเปนเจาของแตเปนระบบแบงปนและจัดการรวมโดยการรับรูรวมกันของ
คนทั้งชุมชนจนเปนวัฒนธรรมปฏิบัติสืบทอดกันแตครั้งบรรพบุรุษ
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
49