แหง
a i l aชาติ
N
nd
งา
สํานaักtio nal
Th
นค
ณ
ยชน
m a ะกรรมการสิทธิมนุษ o n of
n
ssi
Hu
Rights C om m i
สอดคลองกับงานวิจัยเรื่องการศึกษาแนวทางการปรับปรุงองคกรบริหารจัดการที่ดิน โดยอิทธิพล
ศรีเสาวลักษณ และคณะ (2547) ที่ปรากฏผลการศึกษาระบุชัดวา มีความจําเปนที่จะตองมีองคกรในระดับชาติ
เพื่อบริหารจัดการทรัพยากรดินและที่ดินของประเทศและกิจกรรมที่เกี่ยวของทั้งระบบ ดวยการกําหนดนโยบาย
ใหสอดคลองกับการพัฒนาการอนุรักษการฟนฟูและการใชประโยชนจากทรัพยากรดินและที่ดินอยางสมดุล
เปนธรรมและยั่งยืนทั้งในดานเศรษฐกิจสังคมและสิ่งแวดลอม
นอกจากการแกไขที่กลไกและการเปดพื้นที่ใหประชาชนเขามามีสวนรวมแลว งานวิจัยโครงการศึกษา
การถือครองและใชประโยชนที่ดินและมาตรการทางเศรษฐศาสตรและกฎหมายเพื่อใหการใชประโยชนที่ดิน
เกิดประโยชนสูงสุด โดยวารินทร วงศหาญเชาวและคณะ (2544) ไดชี้ใหเห็นถึงปญหาสําคัญอีกดานของการ
จัดการทีด่ นิ โดยชีช้ ดั ถึงสัดสวนของการถือครองทีด่ นิ และการใชประโยชนทไี่ มสมดุลกันโดยเปนปญหาจากโครงสราง
กฎหมาย ที่สงทําใหเกิดปญหาการกระจายการถือครอง และการใชที่ดินไมเต็มประสิทธิภาพ และปญหานี้
ก็สงผลกระทบตอมูลคาทางเศรษฐกิจ รวมทั้งมีขอเสนอในการจัดการทรัพยากรที่ดินใหไดประโยชนสูงสุด
ทั้งนี้ยังพบวา ที่ดินสวนมากยังมีการใชประโยชนไมเต็มที่ ขอมูลจากการสํารวจของโครงการนี้ พบวา ที่ดิน
ประมาณรอยละ 70 ของประเทศนั้นใชประโยชนพอสมควร ที่เหลือใชประโยชนตํ่ากวารอยละ 50 คือ มีการใช
ประโยชน ไ ม เ ต็ ม ที่ ห รื อ ไม ไ ด ใช ป ระโยชน เ ลย การใช ป ระโยชน จ ากที่ ดิ น ไม เ ต็ ม ที่ นี้ อ าจจะเกิ ด จากป ญ หา
การเก็ ง กํ า ไรหรื อ ป ญ หาการบริ ห ารจั ด การที่ ดิ น ของผู ถื อ ครองที่ ดิ น เอง การประเมิ น การสู ญ เสี ย จากการใช
ประโยชนจากที่ดินไมเต็มที่หากใชมูลคาเพิ่มภาคเกษตรเปนขอมูลในการประเมินซึ่งถือวาเปนการประเมินขั้นตํ่า
ปจจุบันประเทศไทยมีพื้นที่ที่ใชการเกษตร 132.5 ลานไร มูลคาเพิ่มของการเกษตรป พ.ศ. 2541 มีประมาณ
619,350 ลานบาท จากขอมูลที่มีอยูสามารถคํานวณไดวา การประมาณการขั้นสูงเกี่ยวกับการใชประโยชน
ที่ ดิ น อยู ที่ ร ะดั บ ร อ ยละ 70.5 และหากสามารถทํ า ให ที่ ดิ น ใช ป ระโยชน เ พิ่ ม ขึ้ น เป น ร อ ยละ 85 มู ล ค า เพิ่ ม
ทางเกษตรจะสูงถึง 746,734.03 ลานบาท หรือทําใหเกิดมูลคาเพิ่มไดอีก 127,384.03 ลานบาท ซึ่งสรุปไดวา
การสู ญ เสี ย จากการใช ป ระโยชน จ ากที่ ดิ น ไม เ ต็ ม ที่ ป ระเทศไทยต อ งสู ญ เสี ย ทางเศรษฐกิ จ โดยการประเมิ น
ขั้นตํ่า 127,384.03 ลานบาทตอป
ขณะเดียวกัน โครงสรางของกฎหมายมีสวนทําใหเกิดปญหาการกระจายการถือครองและการใชที่ดิน
ไมเต็มประสิทธิภาพเนื่องจาก
ก) การบังคับใชกฎหมายเกี่ยวกับปาไมไมไดผลในทางปฏิบัติ เพราะออกใชมานานและมีหลายฉบับ
การปรับปรุงกฎหมายที่ผานมามิไดปรับเปลี่ยนไปตามสภาพของเศรษฐกิจและสังคมเทาที่ควร แตเนนไปที่การเพิ่ม
โทษกับผูก ระทําความผิด มีการบุกรุกเขาอยูอ าศัยและทําประโยชนในพืน้ ทีส่ งวนของรัฐเปนจํานวนมากและเพิม่ ขึน้
โดยไมสามารถหยุดยั้งได เนื่องมาจากนโยบายรัฐและการแกไขที่มิไดเปนการแกปญหาอยางแทจริง ความลักลั่น
ในการบังคับใชกฎหมาย และความแตกตางในสิทธิในที่ดินที่ประชาชนไดรับ ทําใหเกิดปญหาอื่นติดตามมา
รวมทั้งการใชที่ดินอยางไมเต็มประสิทธิภาพ
รายงานการศึกษาวิจัย เรื่อง “เพื่อปรับปรุงแกไข
นโยบายกฎหมายที่ละเมิดสิทธิมนุษยชนดานที่ดินและปาไม”
39