รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๗ พุ ท ธศั ก ราช ๒๕๕๐ คณะรั ฐ มนตรี แ ละวุ ฒิ ส ภาสิ้ น สุ ด ลง พร้ อ มทั้ ง ประกาศใช้ รั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจักรไทย (ฉบับชั่วคราว) พุทธศักราช ๒๕๕๗ ซึ่งยังคงมีบทบัญญัติด้านสิทธิมนุษยชนอยู่ใน มาตรา ๔ ในขณะเดียวกันได้มีการจับกุมกลุ่มติดอาวุธ และตรวจค้นแหล่งซุกซ่อนต่าง ๆ โดยสามารถ ยึ ด อาวุ ธ สงครามได้ เ ป็ น จำ � นวนมาก ตั้ ง แต่ วั น ที่ ๒๒ พฤษภาคม ถึ ง ๓๑ ธั น วาคม ๒๕๕๗ ได้ มี ก าร ออกประกาศ/คำ�สั่ง คสช. รวมทั้งสิ้น ๓๐๒ ฉบับ โดยส่วนหนึ่งเป็นความพยายามแก้ไขปัญหาบริหาร ราชการแผ่ น ดิ น ที่ ผ่ า นมา เช่ น มาตรการในการแก้ ไ ขปั ญ หาแรงงานต่ า งด้ า วและการค้ า มนุ ษ ย์ การแก้ไขปัญหานโยบายจำ�นำ�ข้าว การแก้ไขปัญหาจังหวัดชายแดนภาคใต้ และการแก้ไขปัญหาและ ปราบปรามการทุจริตประพฤติมิชอบ แต่ทั้งนี้ ประกาศ/คำ�สั่งอีกส่วนหนึ่งส่งผลกระทบต่อสิทธิเสรีภาพ ของบุคคลอย่างต่อเนื่อง เช่น การควบคุมจำ�กัดสิทธิและความเคลื่อนไหวของฝ่ายต่าง ๆ การเรียกให้บุคคล มารายงานตัว การห้ามการชุมนุมทางการเมือง การจำ�กัดเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็นของบุคคล และสื่ อ มวลชน รวมถึ ง การกำ � หนดให้ ค วามผิ ด บางประเภทอยู่ ใ นอํ า นาจพิ จ ารณาพิ พ ากษาคดี ข อง ศาลทหาร จึงเป็นการเปลี่ยนความขัดแย้งและความรุนแรงทางการเมืองเป็นความขัดแย้งของอุดมการณ์ ทางการเมืองและการลิดรอนสิทธิและเสรีภาพ สถานการณ์ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม รั ฐ ธรรมนู ญ แห่ ง ราชอาณาจั ก รไทย พุ ท ธศั ก ราช ๒๕๕๐ ได้ ใ ห้ ค วามคุ้ ม ครองสิ ท ธิ ใ นเรื่ อ งนี้ โดยกำ�หนดให้รัฐต้องดำ�เนินนโยบายพื้นฐานด้านกฎหมายและการยุติธรรมในการดูแลให้มีการปฏิบัติ และบังคับการให้เป็นไปตามกฎหมายอย่างถูกต้อง รวดเร็ว เป็นธรรม และทั่วถึง ตลอดจนการคุ้มครอง สิทธิและเสรีภาพของบุคคลให้พ้นจากการละเมิดทั้งโดยเจ้าหน้าที่ของรัฐและโดยบุคคลอื่น อีกทั้งยังต้อง อำ�นวยความยุติธรรมแก่ประชาชนอย่างเท่าเทียมกัน แต่ทั้งนี้ยังพบว่า มีสถานการณ์ที่บุคคลไม่ได้รับ ความเป็นธรรม หรือถูกละเมิดสิทธิมนุษยชนอันเนื่องมาจากการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐ โดย กสม. ได้รับเรื่องร้องเรียนว่า มีการกระทำ�ที่กระทบต่อสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย อาทิ ความไม่ชอบด้วยกฎหมายในการจับกุม การตรวจค้นเคหสถาน การสอบสวน การคุมขัง การซ้อมทรมาน การหายสาบสูญของบุคคล รวมทั้งการใช้เครื่องพันธนาการกับผู้ต้องขังอย่างไม่เหมาะสม การควบคุม ผู้ต้องขังรวมกับจำ�เลยระหว่างการพิจารณาคดีของศาล เป็นต้น ดังนั้น ในส่วนของการดำ�เนินการเพื่อ ส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิในกระบวนการยุติธรรม ตั้งแต่ต้น-กลาง และปลายน้ำ�  รัฐบาลจะต้องกำ�ชับ กวดขั น ให้ เจ้ า หน้ า ที่ ผู้ ป ฏิ บั ติ เ คารพกฎหมายและหลั ก สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนเพื่ อ อำ � นวยความยุ ติ ธ รรมให้ กั บ ประชาชนได้อย่างแท้จริง สถานการณ์เหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ เหตุ ก ารณ์ ค วามรุ น แรงที่ เ กิ �� ขึ้ น ต่ อ เนื่ อ งมาตั้ ง แต่ ปี ๒๕๔๗ สร้ า งความสู ญ เสี ย ต่ อ ชี วิ ต และ ความเสียหายของทรัพย์สินในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้เป็นอย่างมาก ทั้งนี้ สถานการณ์ในปี ๒๕๕๗ 27