รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2565
การด�ำเนินการของรัฐเพื่อป้องกัน ปราบปราม และแก้ไข
ปัญหาสถานการณ์ในจังหวัดชายแดนภาคใต้บางกรณีมี
ความจ�ำเป็นและมิอาจหลีกเลี่ยงเหตุการณ์ปะทะกันได้
แต่ ค วรมี ก ารสอบสวนว่ า การใช้ ก� ำ ลั ง ในแต่ ล ะกรณี
เป็นไปตามที่กฎหมายก�ำหนด กล่าวคือเป็นการกระท�ำ
เพื่ อ ป้ อ งกั น อั น ตรายที่ อ าจเกิ ด แก่ ต นหรื อ ผู ้ อื่ น เท่ า ที่
เหมาะสมกับพฤติการณ์ในการจับกุม นอกจากนี้ ยังมี
ข้ อ ห่ ว งกั ง วลต่ อ ประเด็ น การเสี ย ชี วิ ต ของประชาชน
ในระหว่างการปฏิบตั กิ ารตรวจค้นพืน้ ทีเ่ ป้าหมาย ซึง่ ทีผ่ า่ นมา
พบว่าเหตุการณ์การปิดล้อมจับกุมในพืน้ ทีจ่ งั หวัดชายแดน
ภาคใต้ เจ้าหน้าที่จะเน้นวิธีการเจรจาเกลี้ยกล่อมเพื่อให้
ผู้ต้องสงสัยหรือบุคคลตามหมายจับในคดีความมั่นคง
มอบตัวและหลีกเลีย่ งมิให้เกิดเหตุการณ์รนุ แรง โดยให้ผนู้ ำ�
ชุมชน หรือผูน้ ำ� ศาสนา หรือบุคคลในครอบครัวช่วยเจรจา
ซึ่งเสี่ยงต่อการได้รับอันตรายจากเหตุการณ์ปะทะกัน
จึ ง ควรมี ก ารใช้ อุ ป กรณ์ แ ละทั ก ษะในการป้ อ งกั น ตั ว
อย่างเหมาะสม
ข้อเสนอแนะในการส่งเสริมและคุ้มครอง
สิทธิมนุษยชน
กสม. เห็ น ควรมี ข ้ อ เสนอแนะต่ อ รั ฐ บาล
โดยหน่วยงานด้านความมั่นคงควรให้ความส�ำคัญในการ
เจรจาเพื่อเข้าควบคุมตัวผู้ต้องสงสัยหรือผู้ต้องหาและมี
มาตรการในการดูแลความปลอดภัยในชีวิตและร่างกาย
ของประชาชนที่ช่วยท�ำหน้าที่เป็นผู้เจรจาเกลี้ยกล่อม
ในระหว่างเหตุการณ์การปิดล้อมตรวจค้น เช่น การมี
อุปกรณ์ป้องกันอันตรายกรณีที่อาจเกิดเหตุการณ์รุนแรง
และการหลีกเลี่ยงมิให้ประชาชนโดยเฉพาะผู้ที่ท�ำหน้าที่
เป็นผู้เจรจาอยู่ในพื้นที่บริเวณที่มีความเสี่ยงสูงที่จะได้รับ
อันตรายต่อชีวิตและร่างกาย เป็นต้น
57
3. การตรวจเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม
(DNA)
สถานการณ์ ปัญหาหรืออุปสรรค
สืบเนื่องจากข้อห่วงกังวลของ กสม. ในรายงาน
ผลการประเมิ น สถานการณ์ ด ้ า นสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนของ
ประเทศไทย ปี 2564 ต่ อ กรณี ก ารตรวจเก็ บ DNA
ประชาชนในพืน้ ทีจ่ งั หวัดชายแดนภาคใต้และมีขอ้ เสนอแนะ
ให้เจ้าหน้าที่ปฏิบัติให้เป็นไปตามกฎหมายและหลีกเลี่ยง
การตรวจเก็บ DNA ในเด็กนั้น พบว่า ในปี 2565 ยังคง
ปรากฏเหตุการณ์ในลักษณะดังกล่าว โดยเมื่อวันที่ 11
ตุลาคม 2565 ปรากฏกรณีเจ้าหน้าที่ต�ำรวจเข้าตรวจค้น
บ้ า นของภรรยาผู ้ ต ้ อ งหาคดี ค วามมั่ น คงและขอ
ตรวจเก็บ DNA จากเด็กอายุ 11 เดือน โดยผู้เป็นแม่ไม่ให้
ความยินยอม188 และกรณีเจ้าหน้าทีจ่ ะขุดศพซึง่ ถูกพบลอย
อยูใ่ นแม่น�้ำสุไหงโกลก จ. นราธิวาส ขึ้นมาตรวจ DNA
เพือ่ พิสจู น์อตั ลักษณ์บคุ คล แต่ครอบครัวคัดค้านเนือ่ งจาก
มี ค วามกั ง วลในเรื่ อ งหลั ก การศาสนา 189 ประกอบกั บ
ประเด็นการตรวจเก็บ DNA มีเรือ่ งร้องเรียนเข้ามายัง กสม.
อยูเ่ ป็นระยะ ซึง่ ได้ตรวจสอบข้อเท็จจริงแล้วพบข้อห่วงกังวล
ว่าจะกระทบต่อสิทธิมนุษยชนของผูถ้ กู ตรวจเก็บ โดยเฉพาะ
การตรวจเก็บ DNA จากเด็ก ซึง่ แม้จะมีขอ้ เสนอแนะไปยัง
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาก�ำหนดมาตรการที่ให้
ความส�ำคัญกับการคุ้มครองสิทธิเด็กเป็นพิเศษแล้วก็ตาม
ทั้งนี้ เฉพาะในปี 2565 กสม. มีรายงานผลการตรวจสอบ
ที่เกี่ยวข้องกับประเด็นการตรวจเก็บ DNA ที่ส�ำคัญ ได้แก่
กรณีเจ้าหน้าที่รัฐบังคับตรวจเก็บตัวอย่างสารพันธุกรรม
(DNA) ทีส่ ถาบันปอเนาะมะอูฮดั -ซูบลู ซู ซาลาม จ. ปัตตานี
ซึง่ เห็นว่ามีการกระท�ำทีเ่ ป็นการละเมิดสิทธิมนุษยชน และ
ให้ต�ำรวจภูธรภาค 9 แจ้งผลการตรวจพิสูจน์ DNA ต่อ
บุคคลทีถ่ กู ตรวจเก็บ พร้อมทัง้ แจ้งวิธปี ฏิบตั ขิ องเจ้าหน้าที่
ในการเก็บรักษาข้อมูล DNA การน�ำข้อมูลไปใช้ รวมทั้ง
ให้ลบข้อมูลและแจ้งให้ผู้ถูกตรวจเก็บทราบ ในกรณีที่มี
เด็กและเยาวชนให้ก�ำหนดมาตรการคุ้มครองสิทธิเด็ก
เป็นพิเศษ นอกจากนี้ กอ.รมน. ภาค 4 สน. และต�ำรวจภูธร
ที่มา : พีพีทีวี
001-234 V9 CS6.indd 57
3/14/23 8:40 PM