บทที่ ๒ การประเมินสิทธิและเสรีภาพตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุ ทธศักราช ๒๕๖๐
ทัง้ นี้ ยังกำหนดให้คณะรัฐมนตรีทบี่ ริหารราชการแผ่นดิน ต้องชีแ้ จงว่าจะดำเนินการให้เป็นไปตามแนวนโยบายพืน้ ฐานแห่งรัฐ
ตามทีก่ ำ หนดไว้ในรัฐธรรมนูญและจัดทำรายงานแสดงผลการดำเนินการ รวมถึงปัญหาอุปสรรคเสนอต่อรัฐสภาปีละ ๑ ครัง้ ๒๓
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ บัญญัติให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่าห้าหมื่นคน
มีสทิ ธิเข้าชือ่ ร้องขอเพือ่ เสนอกฎหมายต่อรัฐสภาได้ โดยกฎหมายดังกล่าวจะเกีย่ วกับหมวด ๓ สิทธิและเสรีภาพของชนชาวไทย
และหมวด ๕ แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ดังนั้น จึงเป็นอีกหนึ่งช่องทางในการส่งเสริมสิทธิเสรีภาพของประชาชนในการ
มีส่วนร่วมโดยตรงตามการปกครองระบอบประชาธิปไตย อย่างไรก็ตาม ตลอดระยะเวลาการประกาศใช้รัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ การเข้าชือ่ เพือ่ เสนอกฎหมายของประชาชน พบว่า ร่างกฎหมายส่วนใหญ่ไม่สามารถ
ระดมรายชื่อประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งได้ครบตามจำนวนที่กฎหมายกำหนด และแม้มีร่างกฎหมายจำนวนหลายฉบับที่
ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งเข้าชื่อครบตามจำนวนแต่ไม่สามารถประกาศใช้ได้ อาทิ ร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. ....
ร่างพระราชบัญญัตสิ ภาเกษตรกรแห่งชาติ พ.ศ. .... และร่างพระราชบัญญัตหิ ลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. .... เป็นต้น
ทั้งนี้ เนื่องจากมีการประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ หรือเมื่อสภาผู้แทนราษฎร
สิน้ สุดและรัฐบาลใหม่ไม่ได้รอ้ งขอให้รฐั สภาพิจารณาต่อ รวมถึงกรณีรฐั มนตรีเสนอร่างกฎหมายทีม่ หี ลักการอย่างเดียวกันและ
ร่างฉบับรัฐบาลผ่านการพิจารณาประกาศใช้เป็นกฎหมายแล้ว
ภายหลังการประกาศใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ กลไกที่จัดตั้งขึ้นนั้น ไม่สามารถ
ปฏิบัติหน้าที่ได้ตามที่คาดหวัง ประกอบกับกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน อาทิ การเข้าชื่อเสนอกฎหมายและ
การเข้าชือ่ ถอดถอนผูด้ ำ รงตำแหน่งทางการเมือง ไม่สามารถบรรลุผลในทางปฏิบตั ไิ ด้ ทำให้เป้าหมายของรัฐธรรมนูญทีจ่ ะสร้าง
กลไกการตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐที่มีประสิทธิภาพ และการสร้างกลไกการมีส่วนร่วมของประชาชนไม่บรรลุผล๒๔
โดยข้อจำกัดสำคัญประการหนึง่ ในการประกันสิทธิและเสรีภาพของรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ คือ
การกำหนดรายละเอียดในการดำเนินการให้เป็นไปตามที่ฎหมายบัญญัติ แต่ในทางปฏิบัติกลับไม่ได้มีการตรากฎหมาย
ขึ้นตามที่รัฐธรรมนูญกำหนดทำให้สิทธิดังกล่าวไม่เกิดขึ้นจริง
(๒) รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐
เมื่อการบังคับใช้รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ กระบวนการและกลไกที่รัฐธรรมนูญ
กำหนดไม่สามารถแก้ไขปัญหาวิกฤตการณ์ทางการเมืองและปัญหาของประเทศได้ จึงทำให้คณะปฏิรูปการปกครอง
ในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยท์ รงเป็นประมุข (คปค.) ประกาศยกเลิกรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช
๒๕๔๐ เมือ่ วันที่ ๑๙ กันยายน ๒๕๔๙ และมีการร่างรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ โดยพยายามแก้ไขปัญหา
ทีผ่ า่ นมา และการรับรองและคุม้ ครองสิทธิและเสรีภาพของประชาชนให้มผี ลในการปฏิบตั อิ ย่างแท้จริง จึงกำหนดให้สทิ ธิและ
เสรีภาพที่บัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ มีผลผูกพันโดยตรงต่อองค์กรผู้ใช้อำนาจรัฐ
และตัดถ้อยคำ “ทั้งนี้ ตามที่กฎหมายบัญญัติ” ออกเกือบทั้งหมด โดยเฉพาะในบทบัญญัติที่เกี่ยวกับการรับรองสิทธิและ
เสรีภาพ ทำให้การประกันสิทธิต่าง ๆ เป็นผลทันที โดยได้บัญญัติขยายให้สิทธิ เสรีภาพ ดังกล่าวมีผลผูกพันต่อองค์กรตาม
รัฐธรรมนูญ ซึ่งเพิ่มขึ้นจากรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๔๐ มีสาระสำคัญ คือ การคุ้มครองสิทธิ
เสรีภาพของประชาชนให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการปกครองรวมถึงได้เพิ่มกลไกในการตรวจสอบการใช้อำนาจรัฐ
สำหรับหมวดแนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ บทบัญญัติ
ในหมวดนี้กำหนดให้เป็น “เจตจำนง” แทนการบัญญัติให้เป็น “แนวทาง” เพื่อแสดงเจตนารมณ์ของรัฐธรรมนูญ
โดยรัฐบาลหรือรัฐสภาจะต้องดำเนินการตรากฎหมายหรือกำหนดนโยบายให้เป็นไปตามที่กำหนดไว้และกำหนดหน้าที่
ของคณะรัฐมนตรีตอ้ งชีแ้ จงในการแถลงนโยบายต่อรัฐสภาให้ชดั เจนว่า จะดำเนินการตามแนวนโยบายพืน้ ฐานแห่งรัฐอย่างไร
ระยะเวลาใด โดยต้องจัดทำรายงานแสดงผลการดำเนินการต่อรัฐสภาด้วย
๒๓ จาก แนวนโยบายพื้นฐานแห่งรัฐ, โดย รติกร เจือกโว้น, ม.ป.ป., กรุงเทพฯ : สถาบันพระปกเกล้า
๒๔ จาก ถอดบทเรียนรัฐธรรมนูญ ๒๕๔๐ เพื่อร่างรัฐธรรมนูญ ๒๕๕๐, โดย นุกูล สัญฐิติเสรี, ม.ป.ป., ม.ป.ท.
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ | 69
บทที่
๒
Выберите целевой абзац3
Подключиться к абзацу
Connect to an entity
Disable highlights
Добавить в оглавление