บทที่ 1 บทนา 1.1 หลักการและเหตุผล เพื่อจัดทาแผนปฏิบัติการแห่งชาติว่าด้ว ยธุรกิจและสิทธิมนุษยชน มีความจาเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องจัด ทาการศึกษาข้อมูลฐานและการวิเคราะห์ช่องว่าง (national baseline study and gap analysis) ระหว่าง กลไกคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในประเทศที่มีอยู่กับข้อกาหนดในหลักการชี้แนะเรื่องสิทธิมนุษยชนสาหรับธุรกิจ (UN Guiding Principles on Business and Human Rights หรือ UNGP) เพื่อสร้างฐานที่น่าเชื่อถือและ โปร่งใส วางหมุดหมาย (milestones) เชิงกลยุทธ์ที่ชัดเจน ตรวจสอบว่า กลไกคุ้มครองสิทธิมนุษยชนใน ประเทศเพียงพอต่อข้อกาหนดใน UNGP หรือไม่อย่างไร มีช่องว่างในประเด็นใดบ้าง มีมาตรการใดที่ยังไม่มี หรือมีไม่เพียงพอ (สฤณี, 2559) ในแง่นี้ หลักการ UNGP ตามกรอบแนวคิดของคณะมนตรีสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (United Nations Human Rights Council หรือ UNHRC) ได้มีการวางกรอบแนวคิดทางด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน บน 3 เสาหลัก (United Nations Human Rights Office of the High Commissioner, 2011) ได้แก่ 1. การป้องกัน (Protect) – ภาครัฐมีหน้าที่ในการป้องกันการละเมิดสิทธิมนุษยชนโดยบุคคลที่สาม 2. การเคารพ (Respect) – ภาคธุรกิจมีหน้าที่ในการเคารพสิทธิมนุษยชน 3. การเยียวยา (Remedy) – การขยายขอบเขตการเข้าถึงให้ผู้ที่ถูกละเมิดทางด้านสิทธิมนุษยชน สามารถเข้าถึงกระบวนการเยียวยา ทั้ง ในรูปแบบที่ผ่านกระบวนการยุติธรรม และการดาเนินคดีในศาล และ รูปแบบที่อยู่นอกเหนือจากกระบวนการยุติธรรมทางศาล เช่น กระบวนการไกล่เกลี่ยนอกศาล โดยแนวทางในการจัดทาการประเมินข้อมูลพื้นฐานฯ ที่สาคัญคือ “การระบุเนื้อหาของการดาเนินการ ตามหลักการชี้แนะเรื่องสิทธิมนุษยชนสาหรับธุรกิจ หรือ UN Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nation “Protect, Respect and Remedy” Framework (UNGP) และช่องว่างที่เกิดขึ้นตามหลักการ UNGP ภายใต้เสาหลักที่ 1 (Protect) และเสาหลักที่ 3 (Remedy) ” ดังนั้น สานักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) จึงเห็นควรให้มีโครงการศึกษาวิจัยเรื่อง “การประเมินข้อมูลพื้นฐานระดับชาติด้านธุรกิจและสิทธิมนุษยชน (National Baseline Assessment on Business and Human Rights) : นโยบาย กฎหมาย และมาตรการที่เกี่ยวข้องกับการลงทุนของประเทศ” ขึ้น เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ช่องว่างที่เกิดขึ้นของนโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการลงทุนของ ประเทศ ตามหลักการ UNGP ทั้งเสาหลักที่ 1 (Protect) และเสาหลักที่ 3 (Remedy) ว่านโยบาย กฎหมาย และมาตรการต่ า ง ๆ เหล่ า นั้ น เป็ น อุ ป สรรคหรื อ เอื้ อ ให้ ภ าคธุ ร กิ จ เคารพสิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน และจั ด ท าเป็ น ข้อเสนอแนะ มาตรการ หรือแนวทางในการส่งเสริมให้การลงทุนของภาคธุรกิจเคารพสิทธิมนุษยชนและมีการ เยียวยา���ี่มีประสิทธิผลหากมีการละเมิดสิทธิมนุษยชนเกิดขึ้น ตลอดจนใช้สนับสนุนการทางานตามกฎหมาย ของ กสม. ในการตรวจสอบเรื่องร้องเรียน การเฝ้าระวังสถานการณ์สิทธิมนุษยชน และการเสนอแนะมาตรการ หรือแนวทางในการส่งเสริมและคุ้มครองสิทธิมนุษยชนในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน 1