ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް
1212އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަން
ޤަނޫނުއަސާސީގެ 32ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ،ދައުލަތުގެ ހުއްދައެއް ކުރީން ހޯދުމަކާނުލައި ސުލްހަވެރިކަމާއެކު
އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ލިބިދީފައިވެއެވެ .އެހެންނަމަވެސް ،ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 1/2013ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު
އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 1ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުގެ 24ވަނަ މާއްދާގެ (ޅ)ގެ ދެށުން ،ވެރިރަށް މާލޭގައި
އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަން ހަނިކޮށްފައިވެއެވެ .ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު މި އިޞްލާޙު އިންސާނީ ޙައްޤުތަކުގެ
ނަޒަރުން ރިވިއުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ކޮމިޝަނުން އަންނަނީ ކުރަމުންނެވެ.
20206ޤަނޫނުއަސާސީގެ 32ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ،ދައުލަތުގެ ހުއްދައެއް ކުރީން ހޯދުމަކާނުލައި
ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ލިބިދީފައިވެއެވެ .ޤާނޫނު ނަންބަރު 1/2013
(ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނު) އަށް 1ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ ޤާނޫނުގެ 24ވަނަ މާއްދާގެ
(ޅ) ގެ ދަށުން ރާއްޖޭގެ ވެރިކަންކުރާ ރަށް ކަމުގައިވާ މާލެ ސިޓީގައި އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ހަނިކުރެވިފައިވާކަން
ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ .މި ޤާނޫނުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ،ޤާނޫނުގައި މިހެން އޮތްކަމުގައިވީ ނަމަވެސް ،ދިވެހި ފުލުހުންގެ
ޚިދުމަތުން ލިޔުމުން ދޭ ހުއްދައަކާއެކު ފިޔަވައި ،ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވ��ރިކަން ކުރާ ރަށް ކަމުގައިވާ މާލޭގައި އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ
އެއްވުމެއް ނުވަތަ ހިނގާލުމެއް ނުވަތަ އުޅަނދުބުރެއް ބޭއްވޭނީ ،މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒުން ކަނޑައަޅައި ޢާންމުކޮށް
އިޢުލާންކޮށްފައިވާ ތަންތަނުގައި އެކަނިކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ .އަދި މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒުން
4ޖުލައި 2020ގައި ނެރެފައިވާ އިޢުލާނުގެ ދަށުން ދުރާލާ ހުއްދަ ނުހޯދައި މާލެ ސަރަޙައްދުގައި އެއްވެ އުޅެވޭނީ
ހަމައެކަނި ކާނިވާ ސަރަޙައްދުގައި ކަމަށް ކަނޑައަޅާފައިވެއެވެ .ވީމާ ،އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޙައްޤު ހަނިކޮށްފައިވަނީ
ޤާނޫނުއަސާސީގެ 16ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ މިނިވަން ދިމިޤްރާޠީ މުޖުތަމަޢެއްގައި ޢަމަލުކުރަމުންދާ މިންގަނޑުތަކާ
ތައާރުޒުވާގޮތަށް ކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
20207މި ރިޕޯޓުގެ މުއްދަތުގައި އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަމާގުޅޭ 6މައްސަލަ ކޮމިޝަނުން ތަޙްޤީޤު ކުރުމަށް ނިންމާފައިވެއެވެ .މި
6މައްސަލައިގެ ތެރެއިން 2މައްސަލައެއް ކޮމިޝަނުން އިސްނަގައިގެން ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ނިންމާފައިވެއެވެ .މި މައްސަލަތަކުގެ
ތެރޭގައި ނޫސްވެރިކަމުގެ މިނިވަންކަމާ ގުޅުންހުރި 1މައްސަލައާއި ،ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާ ގުޅުންހުރި 5މައްސަލަ
ހިމެނެއެވެ .މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން 5މައްސަލައިގެ ތަޙްޤީޤު ދަނީ ކުރަމުންނެވެ .އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމާ ގުޅޭގޮތުން
ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މައްސަލަތަކަށް ރިޢާޔަތްކުރާއިރު ،އެއްވުން ރޫޅާލުމުގައި ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުން ޢަމަލު ކުރާއިރު
ޙާލަތާ ނުބައްދަލު ބާރުގެ ބޭނުންކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ .މި މައްސަލަތަކުގެ ތަޙްޤީޤުތަކުގައި އެއްވުންތައް ކުރިއަށް
ދާއިރު ،އެއްވުންތައް ކުރިއަށް ދާގޮތާއި ،އަދި އެ އެއްވުމެއް ފުލުހުން ރޫޅާލާއިރު ވީޑިއޯ ރެކޯޑިންގ ހަދާފައި ނުހުންނަކަމާއި،
މުޒާހަރާތަކާއި އެއްވުންތަކުން ދިވެހި ފުލުހުންގެ ޚިދުމަތުގެ ބެލުމުގެ ދަށަށް ގެންދާ މީހުންނަށް ލިބިފައިވާ އަނިޔާތަކާ ގުޅޭ
މަޢޫލޫމާތު ލިޔެކިޔުމުން ބަލަހައްޓާފައި ނުވާކަމާއި ،މިފަދަ މައްސަލަތަކާ ގުޅިގެން ކޮމިޝަނުގެ ތަޙްޤީޤުތަކަށް ބޭނުންވާ މަޢުލޫމާތު
ލިބުމުގައި ދަތިތަކެއް ހުރިކަންވެސް ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
211
20208ޤާނޫނު ނަންބަރު ( 20/2016ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަކަންކަމުގެ ޤާނޫނަށް 1ވަނަ އިޞްލާޙު ގެނައުމުގެ
ޤާނޫނު)އިން މާލެ ސަރަޙައްދުގައި އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަންކަމުގެ ޙައްޤު ހަނިވެފައިވާކަން 2021ވަނަ އަހަރުގެ
ހިއުމަން ރައިޓްސް ރިޕޯޓްގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވާކަމާއި ،އެހެންނަމަވެސް ،މިހާތަނަށް މި ޤާނޫނު އިޞްލާޙު ކުރެވިފައިނުވާކަން
ފާހަގަކުރަމެވެ.
212
ހިއުމަން ރައިޓްސް ރިޕޯޓް 2022
73