ހިއުމަން ރައިޓްސް ކޮމިޝަން އޮފް ދަ މޯލްޑިވްސް
8 .8ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބުމުގެ ޙައްޤު
ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ 47%ދިރިއުޅޭނީ މާލޭގައެވެ .މާލޭގެ އާބާދީގެ 74%ދިރިއުޅެނީ ކުއްޔަށްކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ .ހަމައެހެންމެ
ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށްވެސް ގެދޮރުގެ ދަތިކަންހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ .ބޯހިޔާވަހިކަމަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތައް ހައްލު ކުރުމަށް
ސޯޝަލް ހައުސިންގ މަޝްރުއޫތައް ފަށާފައިވާއިރު ،ބޯހިޔާވަހިކަން ކަށަވަރުކުރުމުގެ ގޮތުން އެކުލަވާލާ އުސޫލުތަކަކީ ހަމަހަމަކަމާއި
ތަފާތުކުރުމެއްނެތި ދިވެހިންނަށް ބޯހިޔާވަހިކަން ފޯރުކޮށްދެވޭނެ ގޮތަކަށް އެކަލަވާލާފައިވާ އުސޫލުތަކަކަށް ވާންޖެހޭކަން ފާހަގަކުރަމެވެ.
15152ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށަކަށްވެސް ދިމާވެފައިއޮތް ކަމެކެވެ .ރާއްޖޭގެ އާބާދީގެ 47%ދިރިއުޅެނީ
މާލޭގައެވެ.
142
މާލޭގެ އާބާދީގެ 74%ދިރިއުޅެނީ ކުއްޔަށްކަން ނެޝަނަލް ބިއުރޯއޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސްއިން ފާހަގަކޮށްފައިވެއެވެ.
143
ހަމައެހެންމެ ރަށްރަށުގައި ދިރިއުޅޭ މީހުންނަށްވެސް ގެދޮރުގެ ދަތިކަންހުރިކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ.
15153ގާނޫނު ނަންބަރު ( 1/2002ދިވެހިރާއްޖޭގެ ބިމާ ބެހޭ ޤާނޫނު) ގެ 11ވަނަ މާއްދާގައި ދިރިއުޅުމަށް ގޯތި ދޫކުރެވޭނެ ގޮތްތައް
އަދި ،މި މާއްދާގެ (ރ) ގައި ދިރިއުޅުމަށް ބަންޑާރަ ގޯތި ދޫކުރަންވާނީ ،މި ޤާނޫނާއި ޤާނޫނުގެ ދަށުން ހަދާ ޤަވާޢިދުގައިވާ
ގޮތުގެ މަތިން ކަމުގައި ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ .މިގޮތުން އެކުލަވާލެވިފައިވާ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ބަންޑާރަ ގޯތި ދޫކުރުމުގެ ޤަވާޢިދުގެ
10ވަނަ މާއްދާގައި ،މި ޤަވާޢިދުގެ ދަށުން ގޯތި ދޫކުރާއިރު ،އެފަހަރަކު ގޯތި ދޫކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ސަރަޙައްދަށާއި،
ބިމުގެ ތަނަވަސްކަމަށާއި ،ބިން ބޭނުންކުރުމުގެ ޕްލޭންތަކަށް ބެލުމަށްފަހު އެ ސަރަޙައްދަކުން ގޯތި ދޫކުރުމުގައި މި ޤަވާޢިދުގެ 7
ވަނަ ނަންބަރުގައި ބުނެފައިވާ ޝަރުޠުތަކުގެ އިތުރު ޝަރުޠުތައް ކަނޑައެޅިދާނެކަމަށާއި މި ނަންބަރުގެ ދަށުން އިތުރު ޝަރުޠު
ކަނޑައެޅޭނީ މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޝަނަލް ޕްލޭނިންގ ހައުސިންގ އެންޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރ އަށް ހުށަހަޅައި އެފަރާތުގެ
ހުއްދަ ލިބިގެން ކަމަށާއި ،މިގޮތުން ކަނޑައަޅާ ޝަރުޠުތައް މި ޤަވާޢިދުގެ 13ވަނަ މާއްދާގައި ބުނެފައިވާ އިޢުލާނުގައި
ހިމަނަންވާނެކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ .މި ޤަވާޢިދުގެ 10ވަނަ މާއްދާގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތަށް ޝަރުޠު ކަނޑައެޅުމަށް
ކައުންސިލްތަކަށް ދޫކޮށްފައިވުމުން ،ބައެއް ކައުންސިލްތަކުން ޝަރުޠު ކަނޑައެޅުމުގައި ޤާނޫނުއަސާސީގެ 17ވަނަ މާއްދާއާ
ޚިލާފަށް ތަފާތުކުރުމަށް މަގުފަހިވާގޮތަށް ޝަރުޠު ކަނޑައަޅާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ .ގޯތިގެދޮރާއި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ
ޙައްޤާ ގުޅޭގޮތުން މިހާތަނަށް ކޮމިޝަނަށް ހުށަހެޅިފައިވާ ޝަކުވާތަކާއި ކޮމިޝަނަށް ފާހަގަކުރެވިފައިވާ މައްސަލަތަކަށް ބަލާއިރު،
ޢުމުރާއި ،ކައިވެނީގެ ޙާލަތަށް ބަލައި ތަފާތުކުރުން ގެންގުޅޭކަން ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
15154މި ރިޕޯޓުގެ މުއްދަތުގައި ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ޙައްޤާ ގުޅޭގޮތުން 7މައްސަލައެއް ބަލައި ތަޙްޤީޤުކުރުމަށް ކޮމިޝަނުން ނިންމާފައިވެއެވެ.
މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން 4މައްސަލައެއް ވަނީ ބަލައި ތަޙްޤީޤުކޮށް ނިންމާފައެވެ.
15155މި މައްސަލަތަކުގެ ތެރޭގައި ވާރުތަވެރިންނަށް ނޭނގި ރަށު ކައުންސިލްގެ އިދާރާއިން ގޯތީގެ ރަޖިސްޓަރީ ވަކި މީހަކަށް
ރަޖިސްޓަރީ ކޮށްދީފައިވާކަމަށްބުނެ ހުށަހެޅުނު މައްސަލައަކާއި ،ސަރުކާރުގެ ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަށުން ގޯތި ދޫކުރުމާ ގުޅޭގޮތުން
ހުށަހެޅުނު 5މައްސަލައަކާއި ގޯތީގެ އިންފާރު ވަކިކުރުމުގެ މައްސަލައެއް ހިމެނެއެވެ.
15156ދިވެހިރާއްޖެއިން ބޭރުގައި ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން ދިރިއުޅުމުގެ ސަބަބުން ދިވެހިރާއްޖޭގައި ބޯހިޔާވަހިކަން ލިބިފައިނުވާ
ފަރާތެއް ދިވެހިރާއްޖޭގައި ދިރިއުޅުމަށް އެނބުރި އައުމުން ވަގުތީ ބޯހިޔާވަހިކަން ގުޅުންހުރި އިދާރާތަކުން ހަމަޖައްސައިދިންކަން
ފާހަގަކުރެވިފައިވެއެވެ.
ހިއުމަން ރައިޓްސް ރިޕޯޓް 2022
55