informasaun ne’ebé INDU sira prodús no “porteiru sira-ne’ebé poderozu liuhotu entre
organizasaun hirak ne’e no públiku jerál“.4
Obstákulu ba INDU sira sai dobru. Primeiru mak atu aprezenta kestaun sira direitus umanus
nian ho maneira ida ne’ebé sei engaja mídia no rezulta kobertura ida-ne’ebé ezata no
atraente. Segundu mak atu serbisu ho kooperativu ho kanál mídia no jornalista individuál sira
hodi promove reportajen ne’ebé informadu no ezata kona-ba direitus umanus.
Tansá engaja ho mídia?
Harii sensibilizasaun komunitária husi no apoiu ba direitus umanus sai nu’udar hakat dahuluk
fundamentál ida hodi prevene violasaun sira no diskriminasaun atu akontese.
Lei direitus umanus nasionál no internasionál aprezenta padraun sira klaru ne’ebé promove
no proteje direitus husi ema indivíduu no tau responsabilidade ba Estadu sira atu tane aas
direitu hirak ne’e.
Ho eduka komunidade kona-ba padraun hirak ne’e, no mekanizmu sira iha fatin atu proteje
sira nia direitus, maka ema indivíduu sira:
Iha posibilidade di’akliu atu defende (afirma) sira-nia direitus rasik
Hetan empodera (habiit) atu defende direitus ema seluk nian
Bele mantein governu no desizaun-na’in sira hodi toma responsabilizasaun ba sira-nia
asaun sira no defende mudansa sira ba lei, polítika no prátika sira.
Prinsípiu sira Relasiona ho Estadu Legál husi Instituisaun Nasionál sira (“Prinsípiu sira Paris
nian”) ezije INDU sira atu “divulga direitus umanus no esforsu sira hodi kombate
diskriminasaun ho forma hotu-hotu” liuhosi “uza órgaun imprensa hotu-hotu”.5
Serbisu ho mídia bele sai nu’udar dalan ida-ne’ebé efetivu tebes hodi atinje ema barak ho
informasaun kona-ba direitus umanus, liu-liu tanba limitasaun finanseira ne’ebé INDU barak
hasoru. La’ós de’it kobertura mídia sai “gratuita”, ne’e mós ein-jerál bele haree hanesan
seguru liu duké informasaun ne’ebé hetan aprezenta iha publisidade ka kampaña sira
promosaun nian.
INDU sira bele uza kobertura mídia hodi atu buka objetivu interligadu lubuk ida, inklui:
Revela diskriminasaun sistémika ka violasaun sira hasoru direitus umanus no harii
sensibilizasaun komunitária kona-ba kestaun hirak nee
Dezafia estereótipu negativu ne’ebé eziste iha komunidade nia leet, partikularmente
relasiona ho grupu vulneravel ka marjinalizadu sira.
Halo advokasia ba mudansa lei, polítika no prátika sira no halo esplikasaun kona-ba
tansá mak ida-ne’e sai nesesáriu
Enkoraja públiku hodi foti asaun kona-ba kestaun partikulár ida ka hodi kontribui ba INDU
nia serbisu.
4
Konsellu Internasionál kona-ba Polítika Direitus Umanus nian; Jornalizmu, Mídia no Dezafiu Reportajen Direitus Umanus;
tinan-2002; pájina 18
5
Prisípiu Hirak ne’ebé Relasiona ho Estadu Instituisaun Nasionál nian (“Prinsípiu Paris”), 3(g); disponivel iha
www.asiapacificforum.net/members/international-standards
Matadalan Mídia ba Instituisaun Nasionál sira Direitus Umanus nian
7