87
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
จัดการบุคลากร การบริหารจัดการวิชาการ การบริหารการเงิน พัสดุ ที่ดิน อาคารสถานที่และสินทรัพย์อื่น ๆ และ
การบริหารจัดการการเดินทางไปเรียนกรณีรวมโรงเรียน179 ขณะเดียวกัน ข้อมูลจากส�ำนักเลขาธิการสภาการศึกษาระบุวา่
แนวทางการยุบหรือควบรวมสถานศึกษาขนาดเล็กมีกลไกการด�ำเนินการที่อาศัยการมีส่วนร่วมจากชุมชนและ
หน่วยงานที่เกี่ยวข้องในพื้นที่ รวมทั้งเมื่อมีการยุบหรือควบรวมสถานศึกษาใดแล้วจะมีมาตรการช่วยเหลือนักเรียน
ที่ได้รับผลกระทบจากการเดินทาง เช่น การจัดให้มีรถรับ - ส่งและการสนับสนุนค่าเดินทาง เป็นต้น ส�ำหรับโรงเรียน
ขนาดเล็กทีม่ ลี กั ษณะพิเศษ เช่น โรงเรียนในพืน้ ทีส่ งู ห่างไกล โรงเรียนตามพืน้ ทีช่ ายแดน และโรงเรียนบนเกาะ เป็นต้น
แม้จ�ำนวนนักเรียนและครูที่มีน้อยจะส่งผลต่อความคุ้มค่าและประสิทธิภาพในการจัดการศึกษา แต่หากพิจารณา
บริบทเชิงพื้นที่และสิทธิขั้นพื้นฐานด้านการศึกษาที่เด็กควรได้รับแล้ว การคงไว้ซึ่งสถานศึกษาลักษณะนี้ย่อมเป็น
สิ่งจ�ำเป็น180
ข้อมูลจากคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน ระบุว่า ณ เดือนธันวาคม 2561 มีโรงเรียน
ขนาดเล็กทีม่ นี กั เรียนต�ำ่ กว่า 120 คน จ�ำนวน 14,796 โรงเรียน มีนกั เรียนต�ำ่ กว่า 40 คน จ�ำนวน 2,845 โรงเรียน
โรงเรียนในพืน้ ทีส่ งู 1,190 โรงเรียน และโรงเรียนทีอ่ ยูใ่ นพืน้ ทีเ่ กาะแก่งห่างไกล 123 โรงเรียน ทัง้ นี้ มีโรงเรียนขนาดเล็ก
ที่มีนักเรียนต�่ำกว่า 40 คน ขอปิดตัวด้วยความสมัครใจเพียง 83 โรงเรียนจากทั้งหมด 2,845 โรงเรียน181
บทประเมินสถานการณ์และข้อเสนอแนะ
179
จาก แนวทางการด�ำเนินงานรวมโรงเรียนขนาดเล็กเพือ่ รองรับการปฏิรปู การศึกษาในทศวรรษทีส่ อง พ.ศ. 2554 2561, โดย ส�ำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขัน้ พืน้ ฐาน, 2562. สืบค้นจาก http://202.29.216.149/smallschool/data/
guidelines.pdf
180
จาก มติองค์กรครูคา้ น ศธ. ยุบ ร.ร. เล็ก ‘สพฐ.’ คุยแผนควบรวม ๗ ส.ค. นี,้ โดย มติชนออนไลน์, 2562. สืบค้นจาก
https://www.matichon.co.th/education/news_1610477
181
จาก กพฐ. ชงยุบรวม ๑.๘ หมื่น ร.ร. เล็ก แก้ปัญหาคุณภาพการศึกษา, โดย มติชนออนไลน์, 2562. สืบค้นจาก
https://www.matichon.co.th/education/news_1606007
บทที่
3
การป���ะเมินสถานการณ์
สิทธิด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
รัฐบาลมีความพยายามด�ำเนินการเพื่อส่งเสริมสิทธิของบุคคลในการเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพอย่างทั่วถึง
ตามที่ได้มีการรับรองไว้ทั้งในสนธิสัญญาระหว่างประเทศ รัฐธรรมนูญและกฎหมายภายในที่เกี่ยวข้อง โดยในปี
2562 รัฐบาลได้ให้ความส�ำคัญกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยโดยการตรากฎหมายเฉพาะและก�ำหนดมาตรการและกลไก
ในการพัฒนาเด็กปฐมวัย เพื่อประกันว่าเด็กวัยนี้จะได้รับการพัฒนาอย่างเป็นองค์รวมและเหมาะสมกับวัย
การมุ่งให้ความช่วยเหลือแก่เด็กจากครอบครัวยากจนและเด็กกลุ่มเสี่ยงอื่น ๆ เพื่อให้กลับเข้าสู่ระบบการศึกษาหรือ
เพื่อป้องกันการออกจากโรงเรียนกลางคันหรือการด�ำเนินงานของกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา รวมถึง
ความพยายามพัฒนาคุณภาพการศึกษาผ่านการพัฒนาครูและการใช้เทคโนโลยีมาสนับสนุนการเรียนการสอน
โดยให้เอกชนมีสว่ นร่วม ซึง่ กสม. เห็นว่าเป็นมาตรการส�ำคัญ แต่ในบางเรือ่ ง เช่น การพัฒนาเด็กปฐมวัย และการพัฒนา
คุณภาพการศึกษา ยังต้องมีการด�ำเนินการอย่างต่อเนื่องเพื่อให้เห็นผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมชัดเจน ในการนี้
จึงมีข้อเสนอแนะ ดังนี้
1. รัฐบาลควรเร่งจัดท�ำแผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาเด็กปฐมวัยเพื่อให้การด�ำเนินการของหน่วยงานและ
ภาคส่วนทีเ่ กีย่ วข้องกับการพัฒนาเด็กปฐมวัยเป็นไปในทิศทางเดียวกันและส่งเสริมสนับสนุนซึง่ กันและกัน และควรมี
ระบบก�ำกับดูแลการด�ำเนินการให้ครอบคลุมเด็กทุกกลุ่มอย่างทั่วถึง รวมทั้งควรพิจารณาจัดสรรทรัพยากรและ
บุคลากรที่เหมาะสมแก่หน่วยงานที่รับผิดชอบในเรื่องนี้เพื่อให้สามารถบรรลุภารกิจตามเป้าหมายที่ก�ำหนด