คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
National Human Rights Commission of Thailand
82
ข้อมูลจากกรมอนามัยระบุว่า จากการส�ำรวจเกี่ยวกับการพัฒนาของเด็กเล็กเมื่อปี 2557 พบว่า เด็กแรกเกิด - 2 ปี
มีพัฒนาการไม่สมวัยร้อยละ 22 ส่วนเด็กอายุ 3 - 5 ปี มีพัฒนาการไม่สมวัยสูงถึงร้อยละ 34161 การพัฒนาเด็ก
ปฐมวัยจึงเป็นประเด็นที่ได้รับการก�ำหนดไว้ในรัฐธรรมนูญดังกล่าวข้างต้น และเพื่อให้เกิดการด�ำเนินการที่เป็นรูปธรรม
รัฐได้ตราพระราชบัญญัติการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2562 ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อวันที่ 1 พฤษภาคม 2562 เป็นต้นไป
เพื่อให้เด็กซึ่งมีอายุต�่ำกว่า 6 ปีได้รับการคุ้มครองดูแล และได้รับการพัฒนาก่อนเข้ารับการศึกษาในระดับประถมศึกษา
การพัฒนาเด็กปฐมวัยตามกฎหมายดังกล่าวก�ำหนดให้มีการดูแลเด็กตั้งแต่อยู่ในครรภ์ และเมื่อคลอดแล้วเด็กจะต้องได้
รับการคุม้ ครองให้อยูร่ อดปลอดภัยและมีพฒ
ั นาการทีด่ รี อบด้าน รวมทัง้ ก�ำหนดให้สถานพัฒนาเด็กปฐมวัยจัดการเรียนรู้
ทีเ่ หมาะสมเพือ่ เตรียมความพร้อมแก่เด็ก และให้ผดู้ แู ลเด็กปฐมวัยต้องได้รบั ความรูแ้ ละทักษะส�ำหรับการพัฒนาเด็กด้วย
การด�ำเนินการตามพระราชบัญญัตนิ เี้ น้นการบูรณาการการท�ำงานร่วมกันของทุกภาคส่วนทัง้ หน่วยงาน
ของรัฐองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม โดยมีส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาในฐานะ
ฝ่ายเลขานุการของคณะกรรมการนโยบายการพัฒนาเด็กปฐมวัยตามพระราชบัญญัตกิ ารพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. 2562
เป็ น หน่ ว ยงานรั บ ผิ ด ชอบหลั ก ซึ่ ง ขณะนี้ อ ยู ่ ร ะหว่ า งการจั ด ท� ำ ร่ า งแผนปฏิ บั ติ ก ารด้ า นการพั ฒ นาเด็ ก ปฐมวั ย
พ.ศ. 2561 - 2564 ประกอบด้วยยุทธศาสตร์ เช่น การพัฒนาบทบาทความเป็นพ่อเป็นแม่ การจัดระบบข้อมูลและ
ตัวชี้วัดการปรับปรุงกฎหมาย ระเบียบที่เกี่ยวข้อง การวิจัยพัฒนาและเผยแพร่องค์ความรู้ เป็นต้น162 ขณะนี้แผน
ดังกล่าวอยู่ระหว่างเสนอหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อพิจารณาต่อไป อย่างไรก็ตาม มีผู้แสดงความกังวลว่าจ�ำนวนบุคลากร
ของส�ำนักมาตรฐานการศึกษาและการพัฒนาการเรียนรู้ ภายใต้ส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาซึ่งรับผิดชอบการ
ด�ำเนินการตามกฎหมายฉบับนี้และตามร่างแผนปฏิบัติการฯ อาจไม่เพียงพอและไม่ได้สัดส่วนกับปริมาณงาน ��ละอาจ
ส่งผลให้การพัฒนาเด็กปฐมวัยไม่บรรลุเป้าหมายที่วางไว้
3.3.2 การเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา
พระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2542 มาตรา 10 รับรองว่าบุคคลมีสิทธิและโอกาส
เสมอกันในการรับการศึกษาขัน้ พืน้ ฐานไม่นอ้ ยกว่าสิบสองปีทรี่ ฐั ต้องจัดให้อย่างทัว่ ถึงและมีคณ
ุ ภาพโดยไม่เก็บค่าใช้จา่ ย
โดยข้อมูลสถิติประชากรในการเข้าถึงการศึกษาขั้นพื้นฐานตามที่ปรากฏในรายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2561
ของส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา ตั้งแต่ปีการศึกษา 2556 - 2560163 มีดังนี้
- ในภาพรวม นักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐานในทุกระดับชั้นทั่วประเทศเมื่อเทียบกับประชากร
ในช่วงอายุระหว่าง 3 - 17 ปี ในแต่ละปีการศึกษามีสัดส่วนสูงใกล้เคียงกันและไม่เปลี่ยนแปลงมากนัก เช่น ปีการศึกษา
2556 มีร้อยละ 96.4 จากจ�ำนวนประชากร 12,607,577 คน ปีการศึกษา 2558 มีร้อยละ 95.2 จากจ�ำนวน
ประชากร 12,469,766 คน และปีการศึกษา 2560 มีรอ้ ยละ 96.9 จากจ�ำนวนประชากร 12,130,226 คน เป็นต้น
161
จาก วิกฤตพัฒนาการเด็กปฐมวัยของไทย ต�่ำกว่ามาตรฐานถึง ๓๐% เร่งค้นหาเพื่อแก้ไขทันท่วงที, โดย Hfocus
เจาะลึกระบบสุขภาพ, 2562. สืบค้นจาก https://www.hfocus.org/content/2016/06/12324
162
จาก ร่างแผนปฏิบัติการด้านการพัฒนาเด็กปฐมวัย พ.ศ. ๒๕๖๑ - ๒๕๖๔, โดย ส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา,
2562. สืบค้นจาก http://www.mua.go.th/users/budget/doc/0503_4_w657_detail.pdf
163
จาก รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. ๒๕๖๑, น. ๑๖๕, โดย ส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา, 2562. สืบค้นจาก
https://pmnk.kkzone1.go.th/data/news3/24-02-2019-17-34-35_1344028011.pdf
อนึ่ง รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2561 ระบุแหล่งที่มาจาก ส�ำนักวิจัยและพัฒนาการศึกษา ส�ำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
โดยเป็นข้อมูลที่ปรับปรุงเมื่อวันที่ 3 สิงหาคม 2561