79
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
และบางสารเคมียงั ไม่ได้รบั อนุญาตให้ขนึ้ ทะเบียน และไม่อยูใ่ นบัญชีรายชือ่ วัตถุอนั ตราย พ.ศ. 2556156 ส่วนปัญหา
การใช้สารเคมีป้องกันและก�ำจัดศัตรูพืช กสม. ได้มีรายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ 31/2562
ทีเ่ สนอแนะให้คณะกรรมการวัตถุอนั ตรายควรก�ำหนดให้พาราควอตเป็นวัตถุอนั ตรายชนิดที่ 4 ตามพระราชบัญญัติ
วัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ให้กระทรวงเกษตรและสหกรณ์พิจารณาแก้ไขปัญหาการใช้สารเคมีทางการเกษตร
ทุกชนิดในระยะยาว ขณะเดียวกันจะต้องพัฒนาทางเลือกด้านสารชีวภาพและเทคโนโลยีชวี ภาพเพือ่ การเกษตรทีย่ งั่ ยืน
ส�ำหรับเกษตรกรอย่างเป็นระบบและจริงจัง และคณะรัฐมนตรีควรจัดให้มีกฎหมายว่าด้วยการควบคุมสารเคมี
ทางการเกษตรเพื่อเป็นการป้องกันและแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน157
รัฐได้มีการด�ำเนินการจัดการปัญหาดังกล่าวโดยเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2562 คณะท�ำงานเพื่อ
พิจารณาความเห็น 4 ฝ่าย ได้แก่ ภาครัฐ ผู้น�ำเข้า เกษตรกร และผู้บริโภค ต่อการยกเลิกพาราควอต ไกลโฟเซต และ
คลอร์ไพริฟอส มีมติเห็นชอบให้ยกระดับสารเคมีเกษตร 3 ชนิดจากวัตถุอันตรายประเภทที่ 3 เป็นวัตถุอันตราย
ประเภทที่ 4158 และเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2562 คณะกรรมการวัตถุอันตรายได้ลงมติปรับสารเคมีทั้งพาราควอต
คลอร์ไพริฟอส และไกลโฟเซต จากวัตถุอนั ตรายประเภทที่ 3 เป็นประเภทที่ 4 โดยให้มผี ลตัง้ แต่วนั ที่ 1 ธันวาคม 2562159
ต่อมาเมื่อวันที่ 27 พฤศจิกายน 2562 คณะกรรมการวัตถุอันตรายมีการประชุมทบทวนมติเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม
2562 เนื่องจากรัฐยังไม่มีมาตรการรองรับที่เหมาะสมส�ำหรับผลกระทบที่จะเกิดขึ้นต่อเกษตรกรและอุตสาหกรรม
ต่อเนือ่ ง รวมถึงผลกระทบด้านการค้าระหว่างประเทศ จึงมีมติให้ออกประกาศก�ำหนดให้พาราควอตและคลอร์ไพริฟอส
เป็นวัตถุอันตรายประเภทที่ 4 โดยให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2563 ส่วนวัตถุอันตรายไกลโฟเชตให้
ใช้มาตรการจ�ำกัดการใช้ตามมติคณะกรรมการวัตถุอันตรายเมื่อวันที่ 23 พฤษภาคม 2561160 อย่างไรก็ตาม
ประชาชนยังคงมีความเห็นที่หลากหลายทั้งเห็นด้วยและคัดค้าน
ในปี 2562 รัฐได้มีการด�ำเนินการเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงสิทธิในการได้รับบริการสาธารณสุข
อย่างทั่วถึงมากขึ้นผ่านการพัฒนาระบบสุขภาพปฐมภูมิ โดยมีการสร้างทีมแพทย์ครอบครัว พัฒนา รพ.สต. ให้เป็น
หน่วยบริการปฐมภูมทิ มี่ คี ณ
ุ ภาพ และพัฒนา อสม. ให้มคี วามรูเ้ พือ่ ให้ดแู ลประชาชนในพืน้ ทีไ่ ด้ดยี งิ่ ขึน้ ระบบสุขภาพ
156
จาก ไทยแพนเปิดผลตรวจผักผลไม้พบสารพิษตกค้างเกินมาตรฐาน ๔๑% ผักห้างแย่กว่าผักตลาดสด ตะลึงพบสารพิษ
ห้ามใช้ในประเทศไทยตกค้างอือ้ ๑๒ ชนิด, โดย เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำ� จัดศัตรู, 2562.สืบค้นจาก https://www.thaipan.org/
action/1107 ?fbclid=IwAR3 Is4ycQXkJy7 Vs-2NtwL4nAf1MsngtD9 VKu-ELx8GnDjTg_LqU2DhcRuw
157
จาก รายงานผลการตรวจสอบ ที่ ๓๑/๒๕๖๒ ลงวันที่ ๖ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ เรื่อง สิทธิในชีวิตและร่างกาย
เกี่ยวเนื่องกับสิทธิผู้บริโภค กรณีคัดค้านการต่ออายุใบส�ำคัญการขึ้นทะเบียนวัตถุอันตรายพาราควอตของกรมวิชาการเกษตร.
โดย คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
158
จาก “มนัญญา” ร่วมผู้แทน ๔ ภาคส่วน เดินหน้าแบน ๓ สารเคมีอันตราย ลั่น! ๑ ธ.ค. นี้ พร้อมยกเลิกจ�ำหน่าย
ทั้งหมด, โดย เดลินิวส์ออนไลน์, 2562. สืบค้นจาก https://www.matichon.co.th/news-monitor/news_1703709
159
จาก มติเอกฉันท์! คกก. วัตถุอันตรายแบน ๓ เคมีอันตราย มีผลบังคับใช้ ๑ ���.ค. นี้เป็นต้นไป, โดย มติชนออนไลน์,
2562. สืบค้นจาก https://www.matichon.co.th/economy/news_1722547
160
จาก คกก. วัตถุอันตรายลงมติ เลื่อนแบน ๒ สารไป ๖ เดือน ‘ไกลโฟเซต’ แค่จ�ำกัดการใช้, โดย มติชนสุดสัปดาห์,
2562. สืบค้นจาก https://www.matichonweekly.com/hot-news/article_250870
บทที่
3
การประเมินสถานการณ์
สิทธิด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม
บทประเมินสถานการณ์และข้อเสนอแนะ