คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ National Human Rights Commission of Thailand 78 รัฐบาลได้ใช้มาตรการทัง้ ด้านบริหารและนิตบิ ญ ั ญัตเิ พือ่ ป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุน่ ละออง PM 2.5 โดยสั่งการให้หน่วยงานของรัฐที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงมหาดไทย กระทรวงคมนาคม ฯลฯ ให้ความรู้แก่ประชาชนในการป้องกันอันตรายจากฝุ่นละออง PM 2.5 ต่อมาเมื่อวันที่ 12 กุมภาพันธ์ 2562 คณะรัฐมนตรีได้มีมติให้การแก้ไขปัญหามลภาวะด้านฝุ่นละอองเป็นวาระแห่งชาติ และได้มีมติ เห็นชอบร่างแผนปฏิบัติการขับเคลื่อนวาระแห่งชาติการแก้ไขปัญหามลพิษด้านฝุ่นละอองเมื่อวันที่ 1 ตุลาคม 2562 โดยแผนปฏิบตั กิ ารฯ ประกอบด้วย 3 มาตรการ คือ 1) การเพิม่ ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเชิงพืน้ ที่ 2) การป้องกัน และลดการเกิดมลพิษที่ต้นทาง (แหล่งก�ำเนิด) แบ่งเป็นมาตรการระยะสั้นและระยะยาว และ 3) การเพิ่มประสิทธิภาพ การบริหารจัดการมลพิษ เน้นการพัฒนาระบบ เครื่องมือ กลไกการบริหารจัดการ การศึกษาวิจัยเพื่อพัฒนาองค์ความรู้ แบ่งเป็นแนวทางระยะสัน้ และระยะยาว รวมถึงปรับค่ามาตรฐาน PM 2.5 ในบรรยากาศเฉลีย่ รายปีให้เป็นไปตามมาตรฐาน ขององค์การอนามัยโลก (WHO) และปรับปรุงพระราชบัญญัตสิ ง่ เสริมและรักษาคุณภาพสิง่ แวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2535 ศึกษาความเหมาะสมเรื่องกฎหมายอากาศสะอาด ขับเคลื่อนการด�ำเนินงานตามโรดแมปอาเซียนปลอดหมอกควัน ข้ามแดนและแผนปฏิบัติการเชียงราย 2017 เพื่อป้องกันมลพิษจากหมอกควันข้ามแดน153 อย่างไรก็ตาม ประชาชนบางส่วนยังขาดความรู้ความเข้าใจถึงอันตรายและการป้องกันตนเอง จากฝุ่นละออง PM 2.5 หรือบางคนอาจเข้าไม่ถึงความรู้หรืออุปกรณ์ (หน้ากากกันฝุ่น) ในการป้องกันและดูแลตนเอง ในเบื้องต้น และพบว่าสถานการณ์ฝุ่นละอองนี้เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในช่วงอากาศแล้งของ ทุกปี ทัง้ นี้ ในช่วงเดือนพฤศจิกายน - ธันวาคม 2562 ปริมาณฝุน่ PM 2.5 ได้กลับมาเกินค่ามาตรฐานอีกครัง้ ในหลายพืน้ ที่ ของกรุงเทพมหานครและที่จังหวัดเชียงใหม่ เช่น เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2562 กรมควบคุมมลพิษรายงานปริมาณ ฝุ่น PM 2.5 ในระดับที่เริ่มส่งผลกระทบต่อสุขภาพที่สถานีตรวจวัดคุณภาพอากาศ 20 แห่งจาก 46 แห่ง154 ขณะที่ เว็บไซต์ www.airvisual.com รายงานคุณภาพอากาศและจัดอันดับเมืองทีม่ มี ลพิษแบบเรียลไทม์ (real time) เมือ่ วันที่ 19 พฤศจิกายน 2562 พบว่าคุณภาพอากาศของกรุงเทพมหานครอยู่ในล�ำดับที่ 12 ของโลก โดยมีค่าฝุ่นอยู่ที่ 156 US AQI และเชียงใหม่อยู่ในล�ำดับที่ 36 ของโลก มีค่าฝุ่นอยู่ที่ 66 US AQI155 2) การใช้สารเคมีป้องกันและก�ำจัดศัตรูพืช เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีก�ำจัดศัตรูพืชได้แถลงผลการตรวจผักและผลไม้ประจ�ำปี 2562 ว่า พบผักผลไม้มีสารพิษตกค้างเกินมาตรฐานสูงถึงร้อยละ 41 ลดลงเล็กน้อยจากการเฝ้าระวังในปี 2560 ที่พบสารพิษ ตกค้างในผักผลไม้ทที่ ำ� การตรวจร้อยละ 46 การตรวจในปี 2562 พบสารเคมีหลายชนิดทีเ่ ป็นสารทีย่ กเลิกการใช้ไปแล้ว 153 จาก สรุปข่าวการประชุมคณะรัฐมนตรี ๑ ตุลาคม ๒๕๖๒, โดย ส�ำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี, 2562. สืบค้นจาก https://www.thaigov.go.th/news/contents/details/23529 154 จาก ฝุน่ PM 2.5 เกินมาตรฐาน ๒๐ จุดทัว่ กรุงเทพฯ - ปริมณฑล, โดย ไทยพีบเี อส, 2562. สืบค้นจาก https://news. thaipbs.or.th/content/285807 155 จาก ๑๕ พืน้ ที่ กทม. - ปริมณฑลฝุน่ เกินมาตรฐานเริม่ กระทบสุขภาพขึน้ อันดับ ๑๒ โลก, โดย สยามรัฐ, 2562. สืบค้นจาก https://siamrath.co.th/n/115943