รายงานผลการประเมินสถานการณ์ ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒ 61 การประเมินสถานการณ์ สิทธิด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม สิทธิทางเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมเป็นสิทธิที่ได้รับการรับรองในกติกา ICESCR ที่ประเทศไทยเข้าเป็น ภาคีเมื่อวันที่ 5 กันยายน 2542 สิทธิส�ำคัญตามกติกาฯ ที่คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) ได้ติดตาม และท�ำการประเมินในบทนี้ ได้แก่ สิทธิทเี่ กีย่ วกับการท�ำงานและความคุม้ ครองทางสังคม สิทธิดา้ นสุขภาพ และสิทธิ ด้านการศึกษา สิทธิในกติกาดังกล่าวเป็นสิทธิเชิงบวก (positive rights) ทีร่ ฐั ภาคีมพี นั ธกรณีตอ้ งด�ำเนินมาตรการต่าง ๆ เพื่อให้ประชาชนได้เข้าถึงและได้รับสิทธิแท้จริงที่สอดคล้องกับศักยภาพของแต่ละประเทศและพึงด�ำเนินการให้เกิด ความก้าวหน้าอย่างค่อยเป็นค่อยไปตามล�ำดับ (progressive realization of rights) การประเมินสถานการณ์ สิทธิด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรมได้พิจารณาจากข้อมูลการเข้าถึงสิทธิแต่ละด้านของประชาชน ปัญหา อุปสรรคที่พบ มาตรการของรัฐเพื่อส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงสิทธิหรือเพื่อคุ้มครองสิทธิเมื่อเกิดการละเมิดนั้น ทั้งมาตรการทางกฎหมาย ทางบริหาร ทางสังคม หรือมาตรการอื่น ๆ ตลอดจนผลสัมฤทธิ์ของมาตรการดังกล่าว ต่อการเข้าถึงและการใช้สิทธิของประชาชน 3.1 สิทธิที่เกี่ยวกับการท�ำงานและความคุ้มครองทางสังคม ภาพรวม สิทธิตามกติกา ICESCR ข้างต้นได้รับการรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560 โดยสิทธิที่เกี่ยวกับการท�ำงานปรากฏในมาตรา 40 ว่าด้วยเสรีภาพในการประกอบอาชีพ มาตรา 73 ว่าด้วยการมีมาตรการหรือกลไกช่วยเหลือการประกอบเกษตรกรรม มาตรา 74 ว่าด้วยการส่งเสริมให้ ประชาชนมีความสามารถในการท�ำงาน การคุม้ ครองผูใ้ ช้แรงงาน การจัดให้มรี ะบบแรงงานสัมพันธ์ มาตรา 75 ว่าด้วยการพัฒนาความสามารถในการแข่งขันทางเศรษฐกิจของประชาชนและประเทศ และในมาตรา 257 ฉ. ที่ก�ำหนดให้มีการปฏิรูปประเทศด้านเศรษฐกิจซึ่งรวมถึงการเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันของ ประเทศและการสร้างกลไกเพิ่มโอกาสในการท�ำงานและการประกอบอาชีพของประชาชน ส่วนสิทธิ ในความมั่นคงทางสังคมได้รับการรับรองไว้ในมาตรา 71 การจัดที่อยู่อาศัยและการเสริมสร้างความเข้มแข็ง ให้ครอบครัว บทที่ 3 การประเมินสถานการณ์ สิทธิด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม สิทธิในการมีงานท�ำได้รับการรับรองไว้ในกติกา ICESCR ข้อ 6 ข้อ 7 และข้อ 8 ว่าด้วยสิทธิในโอกาส ที่จะหาเลี้ยงชีพในงานที่ตนเลือกหรือรับอย่างเสรี สิทธิที่จะมีสภาพการท�ำงานที่ยุติธรรมและน่าพึงพอใจ โดยเฉพาะเรื่องค่าตอบแทนขั้นต�่ำที่เป็นธรรมและเท่าเทียมกันส�ำหรับงานที่มีคุณค่าเท่ากัน ความเป็นอยู่ที่ เหมาะสมส�ำหรับตนเองและครอบครัว สภาพการท�ำงานที่ปลอดภัยและถูกสุขลักษณะ การมีโอกาส ความก้าวหน้าในการท�ำงาน การได้รับการพักผ่อน การก่อตั้งหรือเข้าร่วมในสหภาพแรงงานตามที่ตนเลือก ส่วนสิทธิในความมัน่ คงทางสังคมได้รบั การรับรองในกติกาดังกล่าวในข้อ 9 และข้อ 11 ว่าด้วยการมีสวัสดิการ สังคม การประกันสังคม การมีมาตรฐานการครองชีพที่เพียงพอส�ำหรับตนเองและครอบครัว (อาหาร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย)