45
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
งบประมาณในการให้ความช่วยเหลืออย่างเพียงพอ นอกจากนี ้ ได้มกี ารปรับปรุงกฎหมายเพือ่ ให้การคุม้ ครองนักปกป้อง
สิทธิมนุษยชนจากการถูกฟ้องคดีโดยไม่สจุ ริตหรือโดยบิดเบือนข้อเท็จจริง เพือ่ กลัน่ แกล้งหรือโดยมุง่ หวังผลอย่างอืน่
ยิง่ กว่าประโยชน์ทพ่ี งึ ได้ อย่างไรก็ดี ยังมีรายงานว่ามีการฟ้องร้องชาวบ้านและบุคคลอืน่ ทีด่ ำ� เนินงานด้านสิทธิมนุษยชน
ซึ่งบางคดีศาลมีค�ำพิพากษาแล้วและบางคดียังอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล รวมทั้งมีรายงานนักเคลื่อนไหว
ทางการเมืองที่ถูกท�ำร้ายซ�้ำหลายครั้งโดยไม่มีความคืบหน้าเกี่ยวกับการด�ำเนินคดีเท่าที่ควร
รัฐบาลได้มียกเลิกประกาศ คสช. เกี่ยวกับการพิจารณาคดีในศาลทหารตามข้อเสนอแนะของคณะกรรมการ
ประจ�ำกติกา ICCPR และให้มีการโอนคดีที่ยังค้างอยู่ในศาลทหารไปยังศาลยุติธรรมเพื่อพิจารณาต่อไป อย่างไรก็ดี
ยังมีความล่าช้าในการโอนคดีซึ่งมีผลกระทบต่อสิทธิของผู้ต้องหาในการที่จะได้รับการพิจารณาคดีโดยไม่ชักช้า
โดยไม่มีเหตุอันควร ในปี 2562 รัฐบาลยังให้ความส�ำคัญกับการแก้ปัญหาเรือนจ�ำแออัดอย่างจริงจัง โดยมีการ
ตั้งคณะกรรมการระดับสูงเพื่อขับเคลื่อนประเด็นดังกล่าวและมีการก�ำหนดกรอบแนวทางที่ชัดเจน ซึ่ง กสม. หวังว่า
จะมีการด�ำเนินการที่น�ำไปสู่การแก้ปัญหาที่เห็นผลเป็นรูปธรรมต่อไป ในเรื่องโทษประหารชีวิต พบว่า มีการก�ำหนด
โทษดังกล่าวในกฎหมายที่ตราขึ้นใหม่ในปี 2562 ซึ่งเป็นโทษส�ำหรับอาชญากรรมร้ายแรงที่ท�ำให้บุคคลเสียชีวิต
ที่สอดคล้องกับข้อ 6 ของกติกา ICCPR และกฎหมายยังเปิดให้ศาลมีทางเลือกในการลงโทษสถานอื่นนอกเหนือจาก
โทษประหารชีวติ ได้ ซึง่ สอดคล้องกับแนวทางด�ำเนินการไปสูก่ ารเปลีย่ นแปลงโทษประหารชีวติ ของรัฐบาล อย่างไรก็ตาม
กสม. มีข้อเสนอแนะเพิ่มเติม ดังนี้
1. รัฐบาลและกระทรวงยุติธรรมควรพิจารณาปรับปรุงระเบียบหรือแนวปฏิบัติที่เป็นอุปสรรคในการขอรับ
ความช่วยเหลือทางการเงินของผู้เสียหายและจ�ำเลยในคดีอาญาและความช่วยเหลือจากกองทุนยุติธรรมของ
��ระชาชน เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงความช่วยเหลือได้อย่างมีประสิทธิผลยิ่งขึ้น
2. รัฐบาลควรคุม้ ครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชนทีด่ ำ� เนินกิจกรรมด้วยแนวทางสันติวธิ จี ากการถูกข่มขูค่ กุ คาม
หรือท�ำร้าย รวมทัง้ สอบสวนกรณีทนี่ กั ปกป้องสิทธิมนุษยชนถูกละเมิดสิทธิอย่างจริงจัง นอกจากนี้ รัฐไม่ควรด�ำเนินคดี
กับประชาชนที่อาศัยอยู่ในเขตพื้นที่ป่าและพื้นที่อนุรักษ์ซึ่งอยู่ระหว่างกระบวนการแก้ไขปัญหา
4. กระทรวงกลาโหมควรเร่งด�ำเนินการตามค�ำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 9/2562 โดยโอนคดีที่ยังเหลืออยู่ที่ศาล
ทหารไปยังศาลยุตธิ รรมให้เสร็จสิน้ โดยเร็วเพือ่ คุม้ ครองสิทธิของผูถ้ กู กล่าวหาทีจ่ ะได้รบั การพิจารณาคดีโดยไม่ชกั ช้า
5. รัฐบาลควรทบทวนกฎหมายเพื่อยกเลิกโทษประหารชีวิตส�ำหรับความผิดที่ไม่เข้าข่ายเป็นอาชญากรรม
ร้ายแรงที่สุดเพื่อให้สอดคล้องกับข้อ 6 ของกติกา ICCPR
42
จาก รายงานข้อเสนอแนะต่อการคุ้มครองผู้ใช้สิทธิและเสรีภาพเพื่อการมีส่วนร่วมในประเด็นสาธารณะจากการ
ถูกฟ้องคดี. งานเดิม.
บทที่
๒
การประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง
3. หน่วยงานภาครัฐควรทบทวนการฟ้องร้องด�ำเนินคดีต่อประชาชน เมื่อถูกกล่าวหา หน่วยงานดังกล่าว
ควรใช้มาตรการอืน่ เพือ่ ชีแ้ จงข้อเท็จจริงทีไ่ ม่ใช่การฟ้องด้วยความผิดฐานหมิน่ ประมาทหรือความผิดฐานน�ำเข้าข้อมูล
อันเป็นเท็จเข้าสู่ระบบคอมพิวเตอร์ และควรมีการน�ำมาตรา 161/1 มาใช้ในชั้นศาลมากขึ้นเพื่อให้คดีที่มีแนวโน้ม
ว่าจะเป็นการฟ้องเชิงยุทธศาสตร์สิ้นสุดโดยเร็ว42