117
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
พบว่า ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปมีคดีอาญาเรื่องฉ้อโกงทรัพย์สิน ลักทรัพย์ ปล้นทรัพย์เพิ่มขึ้นตามล�ำดับ ภายในปี 2558
มีผู้เสียหาย จ�ำนวน 703 ราย กลุ่มเสี่ยงที่จะถูกละเมิดสิทธิมากที่สุด คือ ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียว ไม่มีลูกหลาน หรือ
ไม่มีครอบครัว มีอาการเจ็บป่วย ต้องการพึ่งพาผู้อื่น ช่วยเหลือตัวเองได้ไม่เต็มที248
่
ส่วนสถิตขิ อ้ มูลจากศูนย์ชว่ ยเหลือสังคม สายด่วน 1300 พบว่า จากเดิมทีม่ กี ารแจ้งข้อมูลปัญหา
ผูส้ งู อายุพลัดหลง สูญหาย และเร่รอ่ นเป็นอันดับหนึง่ ปัจจุบนั พบปัญหาผูส้ งู อายุขาดผูด้ แู ล ซึง่ ในระยะ 3 ปีทผี่ า่ นมา
เพิ่มขึ้นเป็น 10 เท่า รวมทั้งปัญหาลูกหลานไม่สามารถดูแลผู้สูงอายุได้ อีกทั้งสถานสงเคราะห์ของผู้สูงอายุมีจ�ำนวน
จ�ำกัด249
ในการคุม้ ครองสิทธิของผูส้ งู อายุ กรมกิจการผูส้ งู อายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมัน่ คง
ของมนุษย์ ได้มีมาตรการช่วยเหลือผู้สูงอายุซึ่งได้รับอันตรายจากการถูกทารุณกรรม หรือถูกแสวงหาประโยชน์
โดยมิชอบด้วยกฎหมาย หรือถูกทอดทิง้ ทัง้ การให้คำ� แนะน�ำปรึกษา ด�ำเนินการอืน่ ทีเ่ กีย่ วข้องในทางการแก้ไขปัญหา
ครอบครัว และให้ความช่วยเหลือเป็นเงินตามประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เรื่อง
ก�ำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการคุ้มครอง การส่งเสริม และการสนับสนุน การจัดที่พักอาศัย อาหาร และ
เครือ่ งนุง่ ห่มให้ผสู้ งู อายุตามความจ�ำเป็นอย่างทัว่ ถึง โดยในปีงบประมาณ 2561 ได้ให้ความช่วยเหลือรวม 16,548 ราย
รวมถึงมีการด�ำเนินโครงการเฝ้าระวังภัยทางสังคมส�ำหรับผูส้ งู อายุโดยให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ ร่วมด�ำเนินการ
ส่วนในด้านการส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ กรมกิจการผู้สูงอายุมีการจัดกิจกรรมเพื่อให้สังคมตระหนักถึงคุณค่าของ
ผู้สูงอายุ เช่น การจัดให้ผู้สูงอายุถ่ายทอดความรู้ ภูมิปัญญา ประสบการณ์ และท�ำประโยชน์แก่สังคม การส่งเสริม
ให้ผู้สูงอายุเข้าร่วมในกิจกรรมต่าง ๆ และการส่งเสริมสนับสนุนให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ศูนย์พัฒนาการ
จัดสวัสดิการสังคมผู้สูงอายุ และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องให้สามารถขับเคลื่อนการด�ำเนินงานอาสาสมัครดูแลผู้สูงอายุ
สามารถช่วยเหลือดูแลผู้สูงอายุได้ถูกต้องตามความจ�ำเป็นและความต้องการของผู้สูงอายุ เป็นต้น250
บทที่
4
รัฐมีความตระหนักถึงนัยของการเข้าสู่สังคมสูงอายุของประเทศไทยและได้มีการด�ำเนินการหลายด้าน
ทัง้ ในด้านการเตรียมรองรับผูส้ งู อายุทจี่ ะมีมากขึน้ ในอนาคต ได้แก่ การจัดให้มรี ะบบการออมเพือ่ วัยเกษียณแบบสมัครใจ
ส�ำหรับกลุ่มที่ยังไม่มีระบบสวัสดิการทางการใด ๆ การปรับปรุงกฎหมายให้รองรับการท�ำงานของผู้สูงอายุ และการ
ศึกษาการขยายอายุเกษียณราชการ และในด้านการส่งเสริมและคุ้มครองประชากรสูงอายุในปัจจุบัน ทั้งการจ่าย
เบีย้ ยังชีพผูส้ งู อายุ การส่งเสริมการมีงานท�ำ การจัดบริการสุขภาพ โดยเฉพาะอย่างยิง่ แก่ผสู้ งู อายุทอี่ ยูใ่ นภาวะพึง่ พิง
��ารช่วยเหลือผู้สูงอายุที่ถูกละเมิดสิทธิ อย่างไรก็ดี การด�ำเนินงานในบางด้านยังมีข้อจ�ำกัด เช่น การเตรียม
ความพร้อมของกลุม่ แรงงานนอกระบบซึง่ ส่วนใหญ่ยงั ไม่อยูใ่ นระบบสวัสดิการใด การจัดบริการสุขภาพทีย่ งั ไม่ตอบสนอง
ต่อการเจ็บป่วยของผูส้ งู อายุอย่างทัว่ ถึง และการยังไม่มมี าตรการทีช่ ดั เจนในการป้องกันการท�ำร้าย การทอดทิง้ หรือ
การล่วงละเมิดผู้สูงอายุ ในการนี้ กสม. จึงมีข้อเสนอแนะในเรื่องสิทธิผู้สูงอายุ ดังนี้
248
จาก เจาะลึกผู้สูงวัยไทยถูกละเมิดสิทธิด้านจิตใจสูงสุด, โดย ส�ำนักงานกองทุนการสร้างเสริมสุขภาพ, 2562.
สืบค้นจาก https://www.thaihealth.or.th/Content/47433-เจาะลึกผู้สูงวัยไทยถูกละเมิดสิทธิด้านจิตใจสูงสุด.html
249
จาก พม. เร่งแก้ปญ
ั หาความรุนแรงต่อผูส้ งู อายุ, โดย ส�ำนักข่าว INN, 2562. สืบค้นจาก https://www.innnews.co.th/
social/news_295778/
250
จาก รายงานประจ�ำปีงบประมาณ ๒๕๖๑ ของกรมกิจการผู้สูงอายุ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคง
ของมนุษย์, โดย กรมกิจการผู้สูงอายุ, 2561. สืบค้นจาก http://www.dop.go.th/download/implementation/
th1556013419-1157_0.pdf
การประเมินสถานการณ์
สิทธิมนุษยชนของกลุ่มบุคคล
บทประเมินสถานการณ์และข้อเสนอแนะ