115
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๖๒
4.2.4 การเข้าถึงบริการด้านสุขภาพ
ข้อมูลจากผลการส�ำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย 2560 ของส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ
ระบุวา่ ผูส้ งู อายุสว่ นใหญ่ (ร้อยละ 99) มีสวัสดิการรักษาพยาบาล ในจ�ำนวนนีส้ ว่ นใหญ่ (ร้อยละ 83.2) เป็นผูใ้ ช้สทิ ธิ
ตามหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า รองลงมาเป็นสิทธิสวัสดิการของข้าราชการและเจ้าหน้าที่ของรัฐ และสุดท้ายคือ
สิทธิการรักษาพยาบาลของกองทุนประกันสังคม/กองทุนเงินทดแทน242
ในส่วนของระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติซึ่งครอบคลุมประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ
ส�ำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติได้มีการจัดบริการด้านสุขภาพแก่ผู้สูงอายุหลายประการ เช่น การจัดคลินิก
ผูส้ งู อายุในโรงพยาบาล การบริการด้านสุขภาพเฉพาะกลุม่ ผูส้ งู อายุ 5 รายการ ได้แก่ การตรวจคัดกรองมะเร็งล�ำไส้ใหญ่
บริการทันตกรรม (ฟันเทียม) การผ่าตัดข้อเข่าเทียม การผ่าตัดต้อกระจก และบริการวัคซีน และการดูแลผู้สูงอายุ
ที่มีภาวะพึ่งพิง (long-term care)243
ในส่วนการจัดการดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง หรือผู้ป่วยติดบ้าน/ติดเตียง ซึ่งส�ำนักงาน
หลักประกันสุขภาพแห่งชาติด�ำเนินการร่วมกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยแต่ละฝ่ายจัดสรรงบประมาณสมทบ
การด�ำเนินการนั้นมีข้อจ�ำกัดด้านบุคลากรที่จะดูแลผู้สูงอายุทั้งในส่วนของผู้จัดการการดูแล (care manager)
เนื่องจากต้องใช้บุคลากรทางสาธารณสุขซึ่งมีภาระงานประจ�ำอยู่แล้ว และผู้ดูแล (care giver) ซึ่งท�ำงานในลักษณะ
จิตอาสาโดยได้ค่าตอบแทนไม่มาก
242
จาก เผยผลส�ำรวจประชากรสูงอายุในประเทศไทย ๒๕๖๐, โดย ส�ำนักงานสถิติแห่งชาติ, 2560. สืบค้นจาก
http://www.nso.go.th/sites/2014/Pages/News/2561/N10-07-61.aspx
243
จาก การประชุมเพื่อรับทราบการด�ำเนินงานในการส่งเสริมและคุ้มครองผู้สูงอายุจากหน่วยงานภาครัฐ เมื่อวันที่
๙ เมษายน ๒๕๖๑ และวันที่ ๑๘ พฤษภาคม ๒๕๖๑ จัดโดย ส�ำนักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ.
บทที่
4
การประเมินสถานการณ์
สิทธิมนุษยชนของกลุ่มบุคคล
ในการศึกษาปัญหาการเข้าถึงสิทธิดา้ นสุขภาพของผูส้ งู อายุของ กสม. ระหว่างปี 2560 - 2561
จากรายงานส�ำรวจ งานวิจยั แบบสอบถามที่ กสม. มีไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ จ�ำนวนหนึง่ รวมทัง้ จากการลงพืน้ ที่
พบว่า ผู้สูงอายุที่ใช้สิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติประสบปัญหาบางประการ เช่น การรอเข้าพบแพทย์
เป็นเวลานาน และสถานพยาบาลในท้องถิ่นบางแห่งไม่มีแพทย์เฉพาะทางส�ำหรับโรคที่พบในผู้สูงอายุ ซึ่งอาจ
สะท้อนปัญหาการขาดแคลนแพทย์เฉพาะทางในการดูแลผู้สูงอายุที่ป่วยด้วยโรคในกลุ่มโรคเฉพาะในผู้สูงอายุ และ
ปัญหาอัตราก�ำลังของพยาบาลในการดูแลผู้ป่วยไม่เพียงพอกับจ�ำนวนผู้ป่วยในปัจจุบัน ส่งผลกระทบต่อมาตรฐาน
การรักษาพยาบาลและระยะเวลาในการรอรับบริการ นอกจากนี้ ยังพบปัญหาผูส้ งู อายุทมี่ ฐี านะยากจนไม่มคี า่ ใช้จา่ ย
ส�ำหรับการเดินทางไปโรงพยาบาล ส่วนผู้สูงอายุติดเตียงและผู้สูงอายุท่ีไม่สามารถช่วยเหลือตัวเองได้ประสบ
ความยากล�ำบากในการเดินทางไปพบแพทย์ แต่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นไม่สามารถช่วยเหลือหรือสนับสนุน
ด้านยานพาหนะได้ เนื่องจากไม่มีอ�ำนาจห���้าที่ตามประกาศส�ำนักนายกรัฐมนตรี เรื่อง การก�ำหนดหน่วยงาน
ผู้มีอ�ำนาจหน้าที่รับผิดชอบด�ำเนินการเกี่ยวกับการคุ้มครอง การส่งเสริมและการสนับสนุนผู้สูงอายุในด้านต่าง ๆ
ตามพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. 2546 (ฉบับแก้ไข พ.ศ. 2553)