สำหรับการดำเนินการทางกฎหมายต่อผู้ชุมนุม เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน 2563 พล.ต.ต. ปิยะ ต๊ะวิชัย
รองผู้บัญชาการตำรวจนครบาลได้เปิดเผยความคืบหน้าการดำเนินคดีกับกลุ่มผู้ชุมนุมว่าได้มีการจับกุมผู้ต้องหาคดี
ความมั่นคงรวมทั้งสิ้น 85 ราย ผู้ต้องหา 79 คน โดยเฉพาะคดีมั่วสุมตั้งแต่ 10 คนขึ้นไป ส่วนคดีตามพระราชกำหนด
การบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 สามารถจับกุมได้ 68 ราย คดีตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา
110 (ประทุษร้ายพระราชินี) 3 ราย คดีตามมาตรา 116 ยุยงปลุกปั่น 13 ราย และคดีตามพระราชบัญญัติความสะอาด
และความเป็นระเบียบเรียบร้อยของบ้านเมือง พ.ศ. 2535 2 ราย ส่วนการดำเนินคดีทั่วทั้งประเทศตั้งแต่กลางเดือน
กรกฎาคมที่ผ่านมาดำเนินคดีไปแล้วกว่า 140 คดี ใน 26 จังหวัด63
การประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในสถานการณ์เฉพาะ
สืบเนือ่ งจากการชุมนุมอย่างต่อเนือ่ งในหลายพืน้ ทีท่ วั่ ประเทศ จึงมีความพยายามเพือ่ แก้ไขปัญหาความเห็นต่าง
ทางการเมืองด้วยสันติวิธี โดยเมื่อวันที่ 24 พฤศจิกายน 2563 นายชวน หลีกภัย ประธานรัฐสภา ได้แถลงถึงการหารือ
ร่วมกันกับประธานวุฒิสภา วิปฝ่ายค้าน และประธานวิปฝ่ายรัฐบาล กรณีการตั้งคณะกรรมการสมานฉันท์โดยที่ประชุม
มีมติเห็นชอบองค์ประกอบของคณะกรรมการให้มีผู้แทนจากฝ่ายต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง ทั้งผู้แทนฝ่ายผู้ชุมนุม ผู้แทนรัฐบาล
ผู้แทน ส.ส. ฝ่ายรัฐบาลและ ส.ส. ฝ่ายค้าน ผู้แทนสมาชิกวุฒิสภา ผู้แทนฝ่ายที่มีความเห็นอื่น และผู้ทรงคุณวุฒิ
รวม 21 คน โดยคณะกรรมการมีหน้าทีศ่ กึ ษารูปแบบการสร้างความปรองดอง หากผูช้ มุ นุมไม่เข้าร่วมเป็นกรรมการ รัฐสภา
คงต้องทำหน้าทีต่ ามภารกิจต่อไป แต่จะพยายามให้ทกุ ฝ่ายเข้ามามีสว่ นร่วม ซึง่ ต้องให้เวลาแต่ละฝ่ายในการตัดสินใจ64 ทัง้ นี้
เมือ่ วันที่ 11 มกราคม 2564 นายชวน หลีกภัย ประธานรัฐสภา ได้ลงนามในประกาศรัฐสภาแต่งตัง้ กรรมการสมานฉันท์แล้ว
บทที่ 2
ในปี 2563 นอกจากการชุมนุมเพือ่ แสดงความคิดเห็นและเสนอข้อเรียกร้องทางการเมืองแล้ว ยังมีกลุม่ ประชาชน
ที่สนใจในหลากหลายประเด็นทางเศรษฐกิจและสังคมเข้าร่วมการชุมนุมเพื่อนำเสนอปัญหาที่กลุ่มของตนประสบ
เช่น กลุม่ บุคคลทีม่ คี วามหลากหลายทางเพศ กลุม่ แรงงาน และกลุม่ สิง่ แวดล้อม ฯลฯ ในขณะเดียวกัน มีการชุมนุมเพือ่ สะท้อน
ปัญหาการดำเนินโครงการพัฒนาของรัฐที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่อยู่อาศัยและที่ทำกิน
รวมถึ ง คุ ณ ภาพชี วิ ต ของประชาชน เช่ น กลุ ่ ม รั ก ษ์ โ ตนสะตอ ซึ่ ง เดิ น ทางมาชุ ม นุ ม อยู ่ บ ริ เวณทำเนี ย บรั ฐ บาล
เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2563 เพื่อเรียกร้องให้รัฐบาล โดยเฉพาะกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ยุติการดำเนินโครงการ
อ่างเก็บน้ำเหมืองตะกั่วอำเภอป่าบอน จังหวัดพัทลุง โดยอ้างว่าการดำเนินโครงการดังกล่าวไม่มีการจัดรับฟัง
ความเห็นของประชาชนอย่างรอบด้าน ซึ่งกรณีนี้ ได้มีรายงานการตรวจสอบเรื่องร้องเรียนของ กสม. เมื่อปี 2558
ว่าการสร้างเขื่อนดังกล่าวไม่มีความจำเป็นเพราะสามารถหาทางออกการจัดการน้ำในรูปแบบอื่นได้65 กรณีโครงการ
จะนะเมืองต้นแบบอุตสาหกรรมก้าวหน้าแห่งอนาคต ซึ่งได้มีการเปิดเวทีรับฟังความเห็น เมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม 2563
โดยเมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2563 กสม. ได้เรียกร้องให้ทุกภาคส่วนดำเนินการโดยคำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชนและ
เรียกร้องไปยังศูนย์อำนวยการบริหารจังหวัดชายแดนภาคใต้ (ศอ.บต.) ในฐานะผู้รับผิดชอบโครงการให้การจัดเวที
รับฟังความคิดเห็นควรเปิดโอกาสให้ประชาชนทุกฝ่ายมีส่วนร่วม และหน่วยงานฝ่ายความมั่นคงต้องกำชับให้เจ้าหน้าที่
ระมัดระวังการปฏิบัติหน้าที่ที่อาจก่อให้เกิดความขัดแย้งรุนแรง รวมถึงประชาชนและภาคประชาสงคมที่เข้าร่วมเวที
63
จาก สรุปภาพรวมดำเนินคดีกับกลุ่มผู้ชุมนุมตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2563 ถึงปัจจุบัน กว่า 140 คดี ใน 26 จังหวัด,
โดย ข่าวไทยพีบีเอส, 2563. สืบค้นจาก https://news.thaipbs.or.th/content/298069
64
จาก “ชวน” เคาะแล้วคณะกรรมการสมานฉันท์ 21 คนมาจากม็อบ 2 คน, โดย ไทยโพสต์, 2563. สืบค้นจาก
https://www.thaipost.net/main/detail/84867
65
จาก กลุม่ รักษ์โตนสะตอปักหลักชุมนุมหน้าทำเนียบ, โดย ไอเอ็นเอ็นนิวส์, 2563. สืบค้นจาก https://www.innnews.
co.th/politics/news_760979/
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี 2563
61
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents