67 ซึ่งสังคมจะมีร ะบบจั ดการความขั ดแย้ งอย่างเป็น ระบบที่ทุ กคนเห็นร่ว มกัน และท้ายที่สุดกฎหมายจะเกิ ด ขึ้ น พร้อมกับการสร้างมาตรการควบคุมและระบบคุ ณค่าทางสั งคม เช่น การใช้ขนบธรรมเนียม และศีลธรรม73 การศึกษาเกี่ยวกับสิท ธิชุ มชนโดยเฉพาะชุ มชนท้อ งถิ่น ได้ รับ ความชอบธรรมและการยอมรั บ มากขึ้ น นั บ แต่ อ ดี ต จนถึ ง ปั จ จุ บั น ซึ่ ง ก็ ไ ด้ รั บ อิ ท ธิ พลมาจากการปรั บ กระบวนทั ศ น์ ท างมานุ ษ ยวิ ท ยาและ พัฒนาการแนวคิดทางนิติปรั ชญาของสานัก มานุษยวิทยาทางกฎหมาย (Legal anthropology หรืออีกชื่อ คื อ anthropology of laws) ซึ่งเป็นสานักความคิดทางกฎหมายที่ แตกแขนงออกมาจากสานัก กฎหมายธรร มชาติ มีบทบาทในการอธิบาย กฎหมายในบริบทที่มาจากวิถีชีวิต จารีตประเพณี และวัฒนธรรมชุมชน ให้มีค่าบัง คั บ เทียบเท่ากฎหมายตามแนวคิ ดกระแสหลักของสานักกฎหมายบ้านเมื อง เพื่อรับรองคุณค่า และอัตลักษณ์ ท าง ชาติพันธุ์ของชุมชนท้องถิ่น สานักมานุษวิทยาทางกฎหมายพยายามหาคาตอบเกี่ ยวกับ กฎหมายว่า ควรจะเป็ นอย่างไรใน วัฒนธรรมความเป็นอยู่ของมนุษย์74 และพยายามสร้างความเข้าใจในกฎหมายตามมุมมองของนัก มานุษยวิ ท ยา โดยการศึกษาระบบกฎหมายตามแนวคิ ดมานุ ษยวิ ทยาทางกฎหมายนั้นไม่ ได้ มีทฤษฎี ตายตัว การศึกษาระบบ กฎหมายจึงจาเป็นต้อ งมีการเปรี ยบเทีย บ เพื่อศึกษาว่ามนุษย์ ในแต่ล ะวัฒ นธรรมมีวิ ธีปฏิ บัติ อย่า งไร มีวิธีการ สร้างกฎหมายอย่างไร ใช้ระบบกฎหมายอย่างไร มีสถาบันใดรองรับ และกฎหมายมีความสัมพันธ์สอดคล้ อ งกั บ บริบททางวัฒนธรรมอย่างไรในสังคม75 นั ก มานุ ษ ยวิ ท ยายั ง ให้ ค วามสนใจขนาดและความซั บ ซ้ อ นของสั ง คมที่ มีผ ลต่ อ การสร้าง กฎหมายด้วย อันเนื่องมาจากกฎระเบีย บทางสั งคมที่ ใช้อ ยู่อาจมีประสิทธิ ภาพในสัง คมที่ มีขนาดเล็ก หรือมีค น ไม่มากนัก แต่เมื่อกลุ่มคนมากขึ้นหรือมีความซับซ้ อนขึ้น กฎนั้นก็อาจใช้ไม่ได้ องค์กรหรือสถาบันทางสังคมที่ จ ะ เข้ามาจัดการเรื่อ งนี้จึ งถู กสร้างขึ้น มาในภายหลั ง เมื่อวัฒนธรรมมี ความซับ ซ้อ นมากขึ้น สังคมก็��าเป็น ต้ อ งมี ระบบกฎหมายที่ชี้เฉพาะมากขึ้น ด้วย76 ยกตัวอย่างเช่น ในสังคมเก็บของป่าล่าสัตว์ ความขัดแย้งหรือข้อ พิ พาท จะถูกแก้ไขโดยคนที่เป็นคู่ กรณี หรือคนในครอบครัวเข้ามาไกล่ เกลี่ ย เกิดเป็นระบบการแก้ไขปัญหาด้วยตั ว เอง ไม่จาเป็นต้องมีส ถาบั นที่ เป็น ทางการเพื่ อจั ดการความขั ดแย้ ง แต่เมื่อชุมชนหรือ สัง คมมีข นาดใหญ่ขึ้น เมื่ อ มี ความขัดแย้ง คนในชุมชนหรือตัวแทนของชุมชนจะทาหน้าที่พิเศษเพื่อไกล่เกลี่ย ความขัดแย้งที่ เกิดขึ้น จนกระทั่ง พัฒนาการเกิดเป็นสถาบันทางกฎหมายและการตัด สินความขั ดแย้ งเป็น ทางการ ผ่านผู้มีอานาจสูงสุดในชุ มชน องค์กรทางศาสนา หรือกระทั่งศาลยุติธรรม ระบบการแก้ปัญหาด้วยตัวเองจึงหมดไป77 การวิจัยทางมานุษยวิทยาทางกฎหมายในช่ วงแรกนั้น เน้นไปที่การศึกษาเกี่ยวกับการจั ด การ ความขัดแย้ง อาชญากรรม การลงโทษ หรือกฎระเบี ยบที่ เป็ นทางการ และพยายามที่จ ะแยกประเภทของ 73 จาก Legal Anthropology, โดย นฤพนธ์ ด้วงวิเศษ, 2561, สืบค้นจาก: http://www.sac.or.th/databases/ anthropologyconcepts/ glossary/77 74 From Praying for Justice: Faith, Order, and Community in an American Town, (pp.28) by Greenhouse, Carol J. 1986, Ithaca: Cornell UP. 75 Legal Anthropology. 76 แหล่งเดิม. 77 แหล่งเดิม.