10. Vizuál: Imajen forte sira – fotografia sira ka vídeo – ne’ebé kapta eventu ida ka
ajuda esplika kestaun ida aumenta relatu nia valór.
Estudu barak husi produsaun notísias hatudu katak maioria husi fatór sira-ne’e ho
konsistente hetan aplika iha organizasaun husi materiál impresu, tranzmisaun no notísias
online iha mundu tomak.
Valór notísias orienta saida mak hetan hili ona nu’udar notísias no prominénsia
ne’ebé fó ba relatu partikulár ida. Ein-jerál, relatu sira ne’ebé bazeia ba “eventu sira”
iha valór boot liu kompara ho relatu sira ne’ebé bazeia ba “kestaun sira”. Ida-ne’e tau
obstákulu imediatu ida ba INDU sira iha sira-nia objetivu atu hamosu mídia nia interese
iha relatu sira relasiona ho direitus umanus.
Iha prátika, laiha lista-kontrolu iha sala-redasaun ne’ebé editór ka jornalista sira notísia nian
uza hodi determina seráke relatu ida iha valór notísias nesesáriu ka lae hodi engaja ho sirania audiénsia. Nu’udar alternativa, editór no jornalista sira sadere an ba sira-nia esperiénsia
profisionál no intuisaun hodi halo desizaun imediatamente.
Koñesimentu kona-ba valór sira notísias nian ajuda INDU sira hodi enkuadra ho di’akliu sirania serbisu – porezemplu, fó-sai relatóriu ida, lansa kampaña ida ka anunsia inkéritu foun ida
– nu’udar relatu sira ne’ebé interesa editór no jornalista sira no rezulta kobertura ne’ebé
prominente liu ba sira-nia asuntu sira.
Iha fulan-Juñu tinan-2012, Nova Zelándia nia Komisaun Direitus Umanus fó-sai Caring
Counts, relatóriu ida ne’ebé subliña proporsaun pagamentu la-hanesan ba traballadór
sira iha setór servisu tratamentu ba ema ferik-katuas. Relatóriu ne’e hetan prepara husi
Dr Judy McGregor, Komisária ba Oportunidade Hanesan iha Empregu. Nu’udar parte
husi peskiza ne’e, Dr McGregor pasa semana ida hodi serbisu “sekretu/kamufladu” iha
fasilidade servisus tratamentu ba ferik-katuas sira hodi hatene fizikamente no
emosionalmente serbisu ezijente ne’ebé asistente domisiliáriu sira hala’o. Bainhira
relatóriu ne’e lansa tiha, jornalista sira ein-jerál foka ba Komisária ne’e nia esperiénsia
primeira-maun nu’udar asistente domisiliáriu ida tanba esperiénsia ne’e ajuda personaliza
kestaun sira no sai nu’udar abordajen únika ida ba INDU atu foti hodi hala’o ninia
peskiza. Mídia nia kobertura estensiva ne’ebé akompaña relatóriu ne’e nia lansamentu
ajuda hamosu públiku jerál nia koñesimentu no apoiu ba Komisaun nia rekomendasaun
sira kona-ba pagamentu justu ba traballadór sira iha setór servisus tratamentu ba ferikkatuas sira.
1.3 Serbisu ho tipu oioin husi kanál mídia sira
Armadilla (lasu) komún ida bainhira ema ko’alia kona-ba “mídia” maka hodi imajina atu nia
opera nu’udar entidade únika no halo-tuir ajenda únika ida.
Enkuantu kanál mídia maioria, liuliu kanál mídia komersiál sira, posui (iha) baze ba iha
objetivu báziku hodi hasa’e númeru audiénsia, maneira iha-ne’ebé mídia komersiál sira buka
atu halo ida-ne’e sai diferente ho signifikativu. Depois, kanál mídia sira sei sai luan, hanesan
mós asuntu sira ne’ebé sira kobre, maneira iha-ne’ebé relatu sira hetan kobre no audiénsia
oioin ne’ebé sira atinje.
Matadalan Mídia ba Instituisaun Nasionál sira Direitus Umanus nian
14