ความเสียหายกับเหยื่อที่ถูกปฏิบัติโดยไม่ชอบ รัฐไม่อาจลิดรอนสิทธิของปัจเจกบุคคลในการที่จะได้รับการเยียวยาอย่าง
มีประสิทธิภาพ รวมถึงการชดใช้คา่ สินไหมทดแทน และการฟืน้ ฟูอย่างเต็มทีเ่ ท่าทีเ่ ป็นไปได้๒๓ และข้อ ๑๐ ข้อย่อยที่ ๑ กำหนดให้
บุคคลทั้งปวงที่ถูกลิดรอนเสรีภาพต้องได้รับการประติบัติด้วยความมีมนุษยธรรมและเคารพในศักดิ์ศรีแต่กำเนิดของ
ความเป็นมนุษย์
คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนประจำกติการะหว่างประเทศฯ ยังได้มีความเห็นทั่วไปที่ ๒๑ เกี่ยวกับสิทธิพลเมือง
และสิทธิทางการเมือง ข้อ ๑๐ ว่า การปฏิบตั ติ อ่ บุคคลทีถ่ กู จำกัดเสรีภาพด้วยความเป็นมนุษย์และด้วยความเคารพต่อศักดิศ์ รี
ของเขานั้นเป็นกฎพื้นฐานและถือเป็นสากล การบังคับใช้จึงไม่ขึ้นอยู่กับทรัพยากรทางวัตถุที่มีอยู่ในรัฐภาคี รัฐจะต้องระบุถึง
ข้อมูลเกี่ยวกับระบบการกำกับดูแลสถานที่จองจำนักโทษอุกฉกรรจ์ มาตรการเฉพาะเพื่อป้องกันการทรมาน และการปฏิบัติ
อย่างโหดร้าย ไร้มนุษยธรรม หรือต่ำช้า๒๔
นอกจากนี้ อนุสัญญาต่อต้านการทรมานฯ ได้กำหนดนิยามของคำว่า “การทรมาน” (Torture) ไว้ว่าหมายถึง
“การกระทำใดก็ตามโดยเจตนาทีท่ ำ ให้เกิดความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานอย่างสาหัส ไม่วา่ ทางกายหรือจิตใจต่อบุคคลใด
บุคคลหนึง่ เพือ่ ความมุง่ ประสงค์ทจี่ ะให้ได้มาซึง่ ข้อสนเทศหรือคำสารภาพจากบุคคลนัน้ หรือจากบุคคลทีส่ าม การลงโทษบุคคลนัน้
สำหรับการกระทำซึ่งบุคคลนั้นหรือบุคคลที่สามกระทำหรือถูกสงสัยว่าได้กระทำ หรือเป็นการข่มขู่ให้กลัวหรือเป็นการบังคับ
ขู่เข็ญบุคคลนั้นหรือบุคคลที่สาม หรือเพราะเหตุผลใด ๆ บนพื้นฐานของการเลือกปฏิบัติไม่ว่าจะเป็นในรูปใด เมื่อความ
เจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานนัน้ กระทำโดยหรือด้วยการยุยง หรือโดยความยินยอม หรือรูเ้ ห็นเป็นใจของเจ้าพนักงานของรัฐ
หรือของบุคคลอื่นซึ่งปฏิบัติหน้าที่ในตำแหน่งทางการ ทั้งนี้ ไม่รวมถึงความเจ็บปวดหรือความทุกข์ทรมานที่เกิดจาก
หรืออันเป็นผลปกติจาก หรืออันสืบเนือ่ งมาจากการลงโทษทัง้ ปวงทีช่ อบด้วยกฎหมาย” อีกทัง้ อนุสญ
ั ญาต่อต้านการทรมานฯ
ข้อ ๒ กำหนดห้ามไม่ให้มกี ารทรมานในรัฐภาคีในทุกสถานการณ์ และข้อ ๔ กำหนดว่ารัฐต้องดำเนินการให้การกระทำทัง้ หลาย
ที่เป็นการทรมานเป็นความผิดภายใต้กฎหมายอาญา
๓.๑.๒ สถานการณ์ทั่วไป
ประเทศไทยได้ทำคำแถลงตีความอนุสัญญาต่อต้าน
การทรมาน และการประติ บั ติ ห รื อ การลงโทษอื่ น ที่ โ หดร้ า ย
ไร้มนุษยธรรมหรือที่ย่ำยีศักดิ์ศรี (CAT) ในข้อ ๑ นิยามคำว่า
“ทรมาน” ข้อ ๔ การกำหนดให้การทรมานเป็นความผิดอาญา
และข้อ ๕ เขตอำนาจเหนือความผิด ซึ่งให้เป็นไปตามประมวล
กฎหมายอาญา และจั ด ท ำ ข้ อ สงวนตามข้ อ ๓๐ วรรคหนึ่ ง
การให้นำ ข้อพิพาทเกีย่ วกับการตีความหรือนำอนุสญ
ั ญาไปใช้ขนึ้ สู่
การวินิจฉัยของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ ซึ่งคณะกรรมการต่อต้านการทรมานในสมัยประชุมครั้งที่ ๑๒๓๙ เมื่อวันที่
๑๖ พฤษภาคม ๒๕๕๗ ได้มีข้อสังเกตเชิงสรุป กรณีประเทศไทยว่าประเทศไทยควรดำเนินการยกเลิกคำแถลงตีความข้อ ๑
ข้อ ๔ และข้อ ๕ สอบสวนกรณีมีการกระทำการทรมานและการปฏิบัติที่โหดร้าย ฟ้องดำเนินคดีและลงโทษผู้ที่รับผิดชอบ
ประกันไว้ในกฎหมายว่าไม่อาจอ้างพฤติการณ์ใดเพื่อเป็นเหตุผลสำหรับการทรมาน ใช้กฎหมายพิเศษด้านความมั่นคง
อย่างจำกัดและเท่าที่จำเป็น ทบทวนการบังคับใช้กฎหมายพิเศษด้านความมั่นคง ใช้มาตรการทางกฎหมายและทางปฏิบัติ
เพื่อประกันว่าผู้ถูกคุมขังจะได้รับการคุ้มครองทางกฎหมายขั้นพื้นฐาน (Legal Safeguard) กำหนดให้การบังคับบุคคล
From CCPR general comment No. 20: Article 7 (Prohibition of Torture, or Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment)
Adopted at the Forty-fourth Session of the Human Rights Committee, by UN Human Rights Committee (HRC), 1992, retrieved from http://www.refworld.
org/docid/453883fb0.html
๒๔
From CCPR general comment No. 21: Article 10 (Humane treatment of persons deprived of their liberty), by UN Human Rights Committee
(HRC), 1992, retrieved from http://www.refworld.org/docid/453883fb11.html
๒๓
รายงานผลการประเมินสถานการณ์
66
ด้านสิทธิมนุษยชนของประเทศไทย ปี ๒๕๕๙
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents