3 การประเมิินสถานการณ์์ สิิทธิิมนุษุ ยชน พััฒนาการหรืือความก้้าวหน้้า ในปีี 2566 รัั ฐ และหน่่ ว ยงานที่่� เ กี่่� ย วข้้ อ งได้้ จััดสรรงบประมาณอย่่างต่่อเนื่่�อง ทำำ�ให้้เด็็กและเยาวชน ได้้เข้้าถึึงการศึึกษาภาคบัังคัับ ซึ่่�งสะท้้อนให้้เห็็นว่่ารััฐ มีีความพร้้อมและสนัับสนุนุ เพื่่�อให้้เด็็กและเยาวชนทุุกคน ได้้เข้้าถึึงสิิทธิิการศึึกษา อีีกทั้้�ง 03 การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิทางเศรษฐกิิจ สัังคม และวััฒนธรรม 86 “ มีีการปรัับปรุุงกฎหมายว่่าด้้วย การส่่งเสริิมการเรีียนรู้้�ที่่�ให้้ความสำำ�คััญ กัับการส่่งเสริิมการเรีียนรู้้�ของประชาชน ทุุกช่่วงวััย ” โดยเฉพาะอย่่ า งยิ่่� ง เด็็ ก และเยาวชนที่่� ด้้ อ ยโอกาส ให้้สามารถเข้้าถึึงแหล่่งเรีียนรู้้�และสามารถนำำ�ไปประกอบ อาชีี พ หารายได้้ น อกจากนี้้� การเพิ่่� ม โอกาสเข้้ า ถึึ ง การศึึกษาผ่่านกองทุุนเงิินให้้กู้้�ยืมื เพื่่�อการศึึกษาได้้รับั อนุุมัติั ิ เพิ่่�มขึ้้�น และไม่่ต้้องมีีผู้้�ค้ำำ��ประกัันในทุุกกรณีีซึ่่�งจะเป็็น ส่่ ว นช่่ ว ยในการลดช่่ องว่่ างและความเหลื่่�อมล้ำำ�� ให้้แก่่ ผู้้�ที่่�ขาดแคลนทุุนทรััพย์์ รวมถึึงการให้้ความช่่วยเหลืือ เงิินทุนุ ให้้แก่่นักั เรีียนยากจนและครััวเรืือนที่่�มีรี ายได้้น้อ้ ย ให้้มีีค่่าใช้้จ่่ายในการเรีียนและนำำ�เด็็กกลัับเข้้าสู่่�ระบบ การศึึกษาของ กสศ. อย่่างต่่อเนื่่�องเป็็นการดำำ�เนิินการ ของรััฐที่่�สอดคล้้องตามรััฐธรรมนููญมาตรา 54 และกติิกา ICCPR ข้้อ 13 ที่่�รัฐั มีีหน้้าที่่�ให้้เด็็กทุุกคนได้้รับั การศึึกษา ตั้้� ง แต่่ ก่่ อ นวัั ย เรีี ย นจนจบการศึึ ก ษาภาคบัั ง คัั บ อย่่างมีีคุณภ ุ าพโดยไม่่เก็็บค่า่ ใช้้จ่า่ ย และส่่งเสริิมให้้มีกี าร เรีียนรู้้�ตลอดชีีวิติ โดยจััดตั้้ง� กองทุุนช่ว่ ยเหลืือผู้้�ขาดแคลน ทุุนทรััพย์์เพื่่�อลดความเหลื่่�อมล้ำำ�� ในการศึึกษา ผ่่านการ จัั ดสรรงบประมาณรวมถึึ ง อนุุ สัั ญ ญา CRC ข้้ อ 28 ที่่� รัั บ รองว่่ า รัั ฐ พึึ ง มีี ม าตรการสนัั บสนุุ น การเข้้ า เรีี ย น อย่่างสม่ำำ��เสมอ ลดอััตราการออกจากโรงเรีียนกลางคััน โดยรััฐต้้องดำำ�เนิินการจััดการศึึกษาระดัับประถมศึึกษา ให้้เป็็นภาคบัังคัับและจััดให้้ทุุกคนแบบไม่่เสีียค่่าใช้้จ่่าย และจััดการศึึกษาระดัับมัธั ยมในรููปแบบต่่างๆ โดยวิิธีกี าร ที่่�เหมาะสม ปััญหาหรืืออุุปสรรค ในปีี 2566 แม้้จะมีีจำำ�นวนสถิิตินัิ กั เรีียนที่่�ออกจาก โรงเรีียนกลางคัันลดลงแต่่ยังั มีีเด็็กบางส่่วนที่่�ติดต ิ ามตััว ไม่่ พบ โดยยัั ง คงมีี ส าเหตุุ ม าจากสภาพปัั ญ หา ทางเศรษฐกิิจ และบางสาเหตุุอาจเป็็นผลจากปััญหา ทางสัังคม เช่่น เด็็กที่่�อยู่่ใ� นสภาพทางสัังคมที่่�ไม่่เหมาะสม กลุ่่�มเด็็กยากจน กลุ่่�มเด็็กด้้อยโอกาสไม่่สามารถเข้้าถึึง สิิ ท ธิิ ท างการศึึ ก ษาขั้้� นพื้้� น ฐานที่่� เ หมาะสมและไม่่ มีี การเชื่อ่� ม��ยงข้้อมููลเพื่่�อให้้การช่่วยเหลืือรายบุุคคล ในขณะที่่� การประเมิิ นสม รรถนะนัั ก เรีี ย นมาตรฐานสากลหรืือ (PISA) ต่ำำ��ลง ซึ่่�งเป็็นที่่�น่่ากัังวลในการพััฒนาคุุณภาพ ทางการเรีี ย นรู้้�และคุุ ณภ าพของสถานศึึ ก ษาที่่� ยัั ง มีี ช่่ อ งว่่ า งและความเหลื่่� อ มล้ำำ��ที่่� ค วรได้้ ม าตรฐาน ในทุุกสัังกััด อย่่างไรก็็ตาม แม้้ในปีี 2566 จะมีีการแก้้ไข เ พิ่่� ม เ ติิ ม ก ฎ ห ม า ย ว่่ า ด้้ ว ย ก อ ง ทุุ น เ งิิ น ใ ห้้ กู้้�ยืื ม เพื่่�อการศึึกษา แต่่ยัังมีีเงื่่�อนไขการให้้กู้้�ยืืมเงิิน กยศ. ได้้ เ ฉพาะสาขาวิิ ช าที่่� เ ป็็ น ความต้้ อ งการหลัั ก และมีี ความจำำ� เป็็ นต่่ อ การพัั ฒ นาประเทศ ซึ่่� ง อาจกระทบ ในกลุ่่�มผู้้�ยื่่� นกู้้� ในสาขาหรืือหลัั ก สููตรอื่่� น ๆ ซึ่่� ง ทุุ ก คน ที่่�อยู่่�ในเกณฑ์์ควรได้้รัับสิิทธิิอย่่างเท่่าเทีียม ทั้้�งนี้้� ปััญหา การเข้้าถึึงการศึึกษาไม่่ได้้มีีเพีียงการเข้้าไม่่ถึึงแหล่่ง เงิินทุุนเพื่่�อการศึึกษาเท่่านั้้�น แต่่ยัังมีีเด็็กอีีกกลุ่่�มหนึ่่�ง ที่่�ต้้องออกจากโรงเรีียนกลางคััน ซึ่่�งรััฐควรพิิจารณา ดำำ�เนิินการให้้สอดคล้้องกัับรัฐั ธรรมนููญ กติิกา ICESCR เพื่่�อเป็็นหลัักประกัันว่่าเด็็กทุุกคนในประเทศจะเข้้าถึึง การศึึกษา และอนุุสััญญา CRC ข้้อ 28 ซึ่่�งรัับรองสิิทธิิ ของทุุกคนที่่�จะได้้รัับการศึึกษาและเปิิดโอกาสให้้ทุุกคน สามารถได้้รัับการศึึกษาชั้้�นอุุดมศึึกษาได้้เท่่าเทีียมกััน บนพื้้�นฐานของความสามารถของแต่่ละบุุคคล โดยมีี มาตรการเพื่่� อสนัั บสนุุน การเข้้ า เรีี ย นอย่่ า งสม่ำำ�� เสมอ เพื่่�อลดอััตราการออกจากโรงเรีียนกลางคััน