พ.ร.บ. ว่่าด้้วยการปรัับเป็็นพิินััย พ.ศ. 25651
มีีผลใช้้บัังคัับเมื่่อวัันที่่ 22 มิิถุุนายน 2566 ซึ่่งเป็็น
การปรัับเปลี่่ยนโทษทางอาญาในกฎหมาย 204 ฉบัับ
ตามบัั ญ ชีี แ นบท้้ า ย รวมถึึ ง ข้้ อ บัั ญ ญัั ติิ ท้้ อ งถิ่่ น และ
กฎหมายเฉพาะอื่่นที่่กำำหนดให้้เปลี่่ยนความผิิดอาญา
ที่่ มีี โ ทษปรัั บส ถานเดีี ย วให้้ เ ป็็ นม าตรการทางพิิ นัั ย
เพื่่ อ กำำ หนดค่่ า ปรัั บ ให้้ เ หมาะสมกัั บสภ าพความผิิ ด
และฐานะทางเศรษฐกิิจ กรณีีผู้้ที่่มีีฐานะยากจนไม่่มีีเงิิน
ชำำ ระค่่ า ปรัั บ อาจขอทำำ งานบริิ ก ารสัั ง คมหรืือทำำ งาน
สาธารณประโยชน์์แทนการชำำระค่่าปรัับโดยไม่่มีกี ารกัักขััง
แทนค่่าปรัับและบัันทึึกประวััติิอาชญากร เพื่่อเป็็นกลไก
สร้้างความเป็็นธรรมและขจััดความเหลื่่อมล้ำำทางสัังคม
รวมถึึ ง กระบวนการพิิ จ ารณาคดีี พิิ นัั ย ในชั้้ น ศาล
สามารถดำำ เนิิ น การผ่่ า นทางระบบบริิ ก ารออนไลน์์
ศาลยุุ ติิ ธ รรม และเพิ่่ ม ความสะดวกให้้ แ ก่่ ป ระชาชน
ในการชำำระค่่าปรัับเป็็นพิินััยผ่่านระบบอิิเล็็กทรอนิิกส์์
9,432
ปีี 2566
ผู้้ยื่่นคำำขอ
7,618
11,946
7,494
ปีี 2564
11,171
02
8,681
ปีี 2563
10,767
8,316
ปีี 2562
12,997
0
ที่่มา:
ผู้้ได้้รัับการอนุุมััติิ
13,674
ปีี 2565
ภาพที่่ 2.1:
นอกจากนี้้ ครม. มีีมติิเมื่่อวัันที่่ 5 กรกฎาคม 2566
เห็็นสมควรให้้ยกเลิิกการกัักขัังแทนค่่าปรัับ เพื่่อมิิให้้
ผู้้มีี ปัั ญ หาทางเศรษฐกิิ จต้้ อ งถููกจำำกัั ด เสรีี ภ าพ
โดยไม่่จำำเป็็น อีกี ทั้้งเป็็นการลดภาระในด้้านงบประมาณ
ที่่ ต้้ อ งดููแลผู้้ต้้ อ งกัั ก ขัั ง แทนค่่ า ปรัั บ โดยให้้ ทำำ งาน
บริิการสัังคมหรืือทำำงานสาธารณประโยชน์์แทนค่่าปรัับ
สำำ หรัั บ ประชาชนที่่ เ ป็็ นผู้้ เสีี ย หายหรืือจำำ เลย
ในคดีี อ าญามีี สิิ ท ธิิ ไ ด้้ รัั บค่่ า ทดแทนและเงิิ น เยีี ย วยา
ตาม พ.ร.บ. ค่่าตอบแทนผู้้เสีียหาย และค่่าทดแทน
และค่่ า ใช้้ จ่่ า ยแก่่ จำำ เลในคดีี อ าญา พ.ศ. 2544
โดยในปีีงบประมาณ พ.ศ. 2566 มีีผู้้เสีียหายและจำำเลย
ยื่่นคำำขอ 13,674 ราย อนุุมััติิจ่่ายเงิิน 9,432 ราย
(ผู้้เสีียหาย 9,373 ราย และจำำเลย 59 ราย) เป็็นเงิิน
488,196,390.71 บาท เพิ่่มขึ้้นจากปีีที่่ผ่่านมาร้้อยละ
23.812
การประเมิินสถานการณ์์ด้้านสิิทธิิพลเมืืองและสิิทธิิทางการเมืือง
1.1 การเข้้าถึึงกระบวนการยุุติธิ รรม
2,000
4,000
6,000
8,000
10,000
12,000
14,000
16,000
จำำน วนผู้้ ยื่่ น ขอความช่่ ว ยเหลืือทางการเงิิ น ในคดีีอาญาและผลการพิิ จ ารณาตาม พ.ร.บ. ค่่ า ตอบแทนผู้้ เ สีี ย หาย และค่่ า ทดแทนและค่่ า ใช้้จ่่ า ย
แก่่จำำเลยในคดีีอาญา พ.ศ. 2544 ในปีีงบประมาณ พ.ศ. 2562 - 2566
กรมคุ้้มครองสิิทธิิและเสรีีภาพ
1เป็็ น กฎหมายกลางในการปรัั บ เป็็ น พิิ นัั ย
โดยเปลี่่ยนความผิิดอาญาที่่มีีโทษปรัับสถานเดีีย วและความผิิดที่่มีีโทษปรัับ ทางปกครอง
ที่่บัังคัับใช้้อยู่่ในปััจจุุบัันเป็็นความผิิดทางพิินััย ซึ่่งหลัักเกณฑ์์ในการกำำหนดค่่าปรัับพิินััยต้้องพิิจารณาให้้เหมาะสมกัับข้้อเท็็จจริิง ดัังนี้้ 1) ระดัับ
ความรุุนแรงของผลกระทบที่่เกิิดกัับชุุมชนหรืือสัังคม และพฤติิการณ์์อื่่นที่่เกี่่ยวกัับสภาพความผิิด 2) ความรู้้สึึกผิิดชอบ อายุุ ประวััติิ ความประพฤติิ
การศึึกษา อาชีีพ การกระทำำความผิิด และสิ่่งที่่เกี่่ยวกัับผู้้กระทำำความผิิด 3) ผลประโยชน์์ที่่ผู้้กระทำำความผิิดหรืือบุุคคลอื่่นที่่ได้้รัับจากการกระทำำ
ความผิิด และ 4) สถานะทางเศรษฐกิิจของผู้้กระทำำความผิิด.
2จาก สรุุปการช่่วยเหลืือทางการเงิินแก่่ผู้้เสีียหายและจำำเลยในคดีีอาญา ข้้อมููล ณ วัันที่่ 1 พฤศจิิกายน 2566, โดย สำำนัักงานช่่วยเหลืือ
ทางการเงิินแก่่ผู้้เสีียหายในคดีีอาญา กรมคุ้้มครองสิิทธิิและเสรีีภาพ, 23 พฤศจิิกายน 2566. สืืบค้นจ
้ าก https://ww2-api.rlpd.go.th/File/Document
content/ef54967d-3911-4856-f160-08dbea390f19/20231121041854.pdf
31
Select target paragraph3
Connect to a paragraph
Connect to an entity
Disable highlights
Add to table of contents