รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘ ๔.๒ สถานการณ์ด้านสิทธิเด็ก จากสถิติเด็กที่ได้รับผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบตั้งแต่ปี ๒๕๔๗ – ปัจจุบัน แม้ว่าจ�ำนวนเด็กที่เสียชีวิต หรือได้รับบาดเจ็บ ในปี ๒๕๕๘ จะมีจ�ำนวนลดลง แต่เมื่อพิจารณาผลกระทบจากเหตุการณ์ความไม่สงบที่เด็กในพื้นที่ได้รับแล้ว เป็นผลกระทบที่สะสม มาเป็นระยะเวลานาน รัฐจ�ำเป็นที่จะต้องมีมาตรการหรือแนวทางในการฟื้นฟูเยียวยาเด็กในกลุ่มนี้อย่างเป็นรูปธรรมและเข้าถึงเด็ก ที่ได้รับผลกระทบให้มากที่สุด ส�ำหรับกรณีการตรวจเก็บ DNA ของเด็กนั้น แม้การกระท�ำดังกล่าวจะได้รับความยินยอมจากผู้ซึ่งเป็น มารดา อย่างไรก็ดี เจ้าหน้าทีค่ วรค�ำนึงถึงความจ�ำเป็นและการคุม้ ครองสิทธิและประโยชน์สงู สุดของเด็กเป็นส�ำคัญ โดยก่อนทีจ่ ะด�ำเนินการ เก็บตัวอย่าง DNA เจ้าหน้าที่ควรแสดงตน ต�ำแหน่งหน้าที่และต้นสังกัด พร้อมชี้แจงวัตถุประสงค์ในการตรวจเก็บ DNA ให้กับบุคคล ที่เกี่ยวข้องได้รับทราบ รวมถึงในขั้นตอนของการตรวจเก็บควรให้แพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญเป็นผู้ด�ำเนินการ โดยต้องก�ำชับให้เจ้าหน้าที่ ที่ต้องกระท�ำต่อเนื้อตัวและร่างกายของเด็ก ด�ำเนินการให้เป็นไปตามที่กฎหมายก�ำหนด ตลอดจนทั้งต้องเก็บรักษาข้อมูลที่เป็นความลับ ส่วนบุคคล เพื่อลดความหวาดระแวงและสร้างความเชื่อมั่นทางกระบวนการยุติธรรม๙๘ ๔.๓ สถานการณ์ด้านสิทธิสตรี จากกรณีผลกระทบจากการก่อเหตุรุนแรงในสถานที่ซึ่งเป็นพื้นที่สาธารณะ ส่งผลให้สตรีท่ีจ�ำเป็นต้องใช้พื้นที่สาธารณะในการ ด�ำเนินชีวิตประจ�ำวันได้รับผลกระทบต่อชีวิต ร่างกาย และทรัพย์สินนั้น ผู้ใช้ก�ำลังอาวุธทุกฝ่ายควรต้องยุติการก่อเหตุรุนแรงในพื้นที่ สาธารณะ๙๙ เพือ่ ไม่ให้สตรีและกลุม่ ประชากรทีม่ คี วามเปราะบางได้รบั ผลกระทบทีน่ ำ� ไปสูก่ ารเสียชีวติ บาดเจ็บ พิการ และควรหาทางออก โดยวิธีทางการเมืองในวิถีทางสันติ หลีกเลี่ยงการใช้ก�ำลังอาวุธ เพื่อสร้างพื้นที่ปลอดภัยส�ำหรับสตรีและทุกคนในชายแดนใต้ ส�ำหรับมิติการเข้าถึงความยุติธรรมของสตรีมุสลิมในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้นั้น ผู้น�ำศาสนาและผู้น�ำชุมชนควรร่วมกันสร้างกติกา ในพื้นที่เพื่อป้องกันความรุนแรงต่อสตรีในทุกรูปแบบ และควรค�ำนึงถึงการมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจของสตรีในรูปแบบต่าง ๆ อาทิ การจัดตั้งคณะอนุกรรมการประจ�ำมัสยิดเพื่อดูแลแก้ไขปัญหาความรุนแรงและการเข้าถึงความยุติธรรมของสตรีท้องถิ่น โดยมี สตรีเข้าร่วมเป็นอนุกรรมการหรือให้มีที่ปรึกษากรรมการมัสยิดเป็นสตรี ตลอดจนการมีส่วนร่วมของสตรีในกรรมการกลางอิสลาม แห่งประเทศไทย เพือ่ ร่วมกันวางกฎเกณฑ์ ข้อก�ำหนดในเรือ่ งต่าง ๆ ทีเ่ ป็นประโยชน์ตอ่ การคุม้ ครองสตรี เช่น การแต่งงาน ความสัมพันธ์และ สิทธิหน้าทีร่ ะหว่��งสามี-ภรรยา บทลงโทษจากการใช้ความรุนแรงต่อสตรีจากคนในครอบครัว สิทธิในการหย่าร้างและการจัดการทรัพย์สนิ / มรดกภายหลังการหย่าร้าง เป็นต้น นอกจากนี้ รัฐโดยส�ำนักจุฬาราชมนตรีควรจัดให้มีการให้ความรู้แก่ผู้น�ำศาสนาทั่วประเทศในเรื่อง การใช้หลักการเชิงบวกของศาสนาอิสลามเพื่อเสริมสร้างความเสมอภาคทางเพศและการเข้าถึงความยุติธรรมของสตรี๑๐๐ ๙๗ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, “รายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ ๑๐๒/๒๕๕๙”, ลงวันที่ ๒๙ กรกฎาคม ๒๕๕๙ ๙๘ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, “รายงานผลการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่ ๑๑๑/๒๕๕๙”, ลงวันที่ ๑๖ สิงหาคม ๒๕๕๙ ๙๙ คณะท�ำงานวาระผู้หญิงชายแดนใต้ เนื่องในโอกาส วันยุติความรุนแรงต่อสตรีสากล, “แถลงการณ์ ฉบับที่ ๒ เรื่อง ข้อเสนอว่าด้วยพื้นที่สาธารณะที่ปลอดภัยส�ำหรับผู้หญิง”, www. deepsouthwatch.org/dsj/7810 (สืบค้นเมื่อวันที่ ๖ มิถุนายน ๒๕๕๙) ๑๐๐ คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ, “เอกสารประกอบการสัมมนา เรื่อง แนวปฏิบัติเพื่อส่งเสริมการเข้าถึงความยุติธรรมของผู้หญิงมุสลิมในจังหวัดชายแดนภาคใต้” 66 บทที่ ๓ สถานการณ์สิทธิพลเมืองและสิทธิทางการเมือง การซ้อมทรมาน ควรให้มีการตรวจร่างกายผู้ที่ถูกควบคุมตัว โดยแพทย์ที่มาจากหน่วยงานภายนอก หรือหากเกิดการเสียชีวิตในระหว่าง การควบคุมของเจ้าหน้าที่ ควรเร่งให้มีการชันสูตรพลิกศพโดยทันที ณ ที่เกิดเหตุให้เป็นไปตามที่กฎหมายบัญญัติไว้ หากญาติไม่ประสงค์ ให้มีการชันสูตรพลิกศพควรใช้ทางเลือกอื่น เช่น ใช้เครื่องตรวจวินิจฉัยโรคเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ (CT SCAN) เป็นต้น๙๗