รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
กสม. พบว่า มีข้อท้าทายส�ำคัญ ๔ ด้าน คือ (๑) การส่งเสริมสิทธิของ
ผู้สูงอายุตามพระราชบัญญัติผู้สูงอายุ พ.ศ. ๒๕๔๖ โดยเฉพาะ
ทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และสภาวะแวดล้อมที่เหมาะสมในการ
ด� ำ รงชี วิ ต ที่ ดี ยั ง มี ไ ม่ ม ากพอ ท� ำ ให้ ผู ้ สู ง อายุ ส ่ ว นใหญ่ เ สี ย
โอกาสในการเข้ า ถึ ง สิ ท ธิ ยั ง ขาดกลไกรั ฐ และภาคประชาสั ง คม
ที่สนับสนุนการด�ำเนินการส่งเสริมสิทธิของผู้สูงอายุ และยังคงมี
ช่องว่างทางกฎหมายที่จ�ำกัดสิทธิของผู้สูงอายุในด้านทางเลือก
และการเข้าถึงการท�ำงานได้ตามความสามารถ หรือได้รบั การส่งเสริม
และพัฒนาจากรัฐ (๒) การขาดความชัดเจนในการปฏิรปู ระบบรองรับ
การเข้ า สู ่ สั ง คมผู ้ สู ง อายุ ใ นประเทศไทย โดยเฉพาะในส่ ว นของ
เศรษฐกิจ การด�ำเนินงานของหน่วยงานต่าง ๆ ยังมิให้ความส�ำคัญ
และไม่ มี น โยบาย และแผนการปฏิ บั ติ ง านที่ ชั ด เจนและเพี ย งพอ
ขาดการบูรณาการการปฏิบตั งิ าน (๓) การขาดความมัน่ คงทางรายได้
ซึ่ ง แม้ ว ่ า รั ฐ บาลได้ มี น โยบายเบี้ ย ยั ง ชี พ ถ้ ว นหน้ า ให้ กั บ บุคคล
สัญชาติไทยทุกคนทีม่ อี ายุตงั้ เเต่ ๖๐ ปีขนึ้ ไป โดยจะต้องแสดงสิทธิ
โดยการขึ้นทะเบียนในอัตราแบบขั้นบันได (๖๐๐-๑,๐๐๐ บาท
ต่อเดือน) แต่ยังเป็นจ�ำนวนเงินที่ยังไม่เพียงพอกับค่าครองชีพ
ในปัจจุบนั และมีมลู ค่าเพียง ๑ ใน ๓ ของค่าเส้นความยากจนของ
ประเทศ และยังอาจจะไม่ยั่งยืนเนื่องจากไม่มีกฎหมายรองรับ
และ (๔) การมีทัศนคติทั่วไปที่มองผู้สูงอายุเป็นภาระของสังคม
มากกว่าที่จะเห็นความส�ำคัญในเชิงการสั่งสมภูมิปัญญาความรู้
โดยสะท้ อ นผ่ า นการน� ำ เสนอในสื่ อ มวลชน และการก� ำ หนด
นโยบายต่าง ๆ ในขณะที่พบว่า ประชากรผู้สูงอายุร้อยละ ๘๕
มี ค วามสามารถที่ จ ะเป็ น ทรั พ ยากรในการพั ฒ นาประเทศ
แต่ยังขาดการส่งเสริมการเปลี่ยนแปลง และแก้ไขทัศนคติใน
เรื่องดังกล่าว
กสม. ประเมินสถานการณ์ และมีข้อเสนอต่อการส่งเสริม คุ้มครองและพัฒนาสิทธิของกลุ่มผู้สูงอายุ กล่าวคือ (๑) ควรออกกฎหมาย
ทั้ ง การส่ ง เสริ ม คุ ณ ภาพชี วิ ต และอาชี พ ของผู ้ สู ง อายุ ที่ มุ ่ ง เน้ น ขยายความครอบคลุ ม ถึ ง สิ ท ธิ ข องผู ้ สู ง อายุ และการกระจายอ� ำ นาจ
การบริหารกองทุนผู้สูงอายุ โดยการบรรจุเป้าหมาย นโยบาย และแผนงานผู้สูงอายุแห่งชาติ ฉบับที่ ๒ ไว้ในการวางแผนพัฒนาเศรษฐกิจ
และสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ ๑๒ เป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนที่ครอบคลุมประชาชนทุกกลุ่ม ทั้งนี้ กระทรวงการพัฒนาสังคมและ
ความมั่ น คงของมนุ ษ ย์ ค วรก� ำ หนดนโยบายเสริ ม สร้ า งให้ มี ก ลไกและทรั พ ยากรในการส่ ง เสริ ม สิ ท ธิ ผู ้ สู ง อายุ ต ามพระราชบั ญ ญั ติ
ผู้สูงอายุ พ.ศ. ๒๕๔๖ ให้สู่การปฏิบัติผ่านกลไกรัฐ และภาคประชาสังคม (๒) ควรสร้างความมั่นคงทางรายได้ในวัยสูงอายุด้วยระบบ
บ�ำนาญแห่งชาติ โดยควรออกกฎหมายรองรับการก�ำหนดบ�ำนาญขั้นพื้นฐานแก่ประชาชนทุกคน เพื่อให้การด�ำเนินนโยบายเบี้ยยังชีพ
ถ้วนหน้าให้กับบุคคลสัญชาติไทยทุกคนที่มีอายุ ๖๐ ปี มีความชัดเจนและยั่งยืน โดยควรมีกฎห���ายที่ชัดเจนรองรับพระราชบัญญัติ
คณะกรรมการนโยบายบ�ำเหน็จบ�ำนาญแห่งชาติ (๓) ควรสร้างมาตรการในการส่งเสริมการเปลี่ยนแปลง และแก้ไขทัศนคติทั่วไป
ทีม่ องผูส้ งู อายุเป็นภาระของสังคม โดยเน้นย�ำ้ บทบาทของผูส้ งู อายุกบั การมีสว่ นร่วมในการพัฒนาประเทศ ซึง่ รัฐบาลควรต้องก�ำหนดนโยบาย
และจัดสรรทรัพยากรสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง และ (๔) ควรสนับสนุนให้มีอนุสัญญาแห่งสหประชาชาติว่าด้วยผู้สูงอายุ ตามการสนับสนุน
ของคณะท�ำงานเปิดแห่งสหประชาชาติด้านผู้สูงอายุ (UN Open-End Working Group) โดยจะต้องปรับปรุงกฎหมาย นโยบาย
และการด�ำเนินงานต่าง ๆ ให้สอดคล้องกับมาตรฐานระหว่างประเทศด้านสิทธิมนุษยชน
22
บทที่ ๒ ภาพรวมสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย ปี ๒๕๕๘
กลุ่มผู้สูงอายุ