‫ބޔާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬އެގޮތުން މިނިސްޓްރީ އޮފް ހޯމް އެފެއާޒުން މާލޭގައި މޯލްޑިވްސް ޕޮލިސް‬ ‫ތަންތަނުގައި އެކަނިކަމުގައި ަ‬ ‫ބއްވޭނީ ހެންވޭރު ކާނިވާ ސަރަޙައްދުގައިކަމަށް ކަނޑައަޅާ‬ ‫ސަރވިސްއިން ލިޔުމުންދޭ ހުއްދައަކާއެކު ފިޔަވައި‪ ،‬އެއްވުން ޭ‬ ‫‪ 31‬އޮގަސްޓް ‪ 2016‬ގައި ޢާންމުކޮށް އިޢުލާންކޮށްފައިވެއެވެ‪ .‬ނަމަވެސް‪ ،‬މިއީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ‬ ‫ބޔާންކޮށްފައިވާ މިނިވަން ދިމިޤްރާޠީ މުޖްތަމަޢެއްގައި މިފަދަ ޙައްޤެއް‬ ‫ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 16‬ވަނަ މާއްދާގެ (ހ) ގައި ަ‬ ‫ބޔާންކޮށްފައިވާ ހަމަތަކާއި އުޞޫލުތަކާއި އަދި‬ ‫ބލުކުރެވޭ މިންވަރަށްކަމަށް ަ‬ ‫ނުވަތަ މިނިވަންކަމެއް ހިފެހެއްޓިދާނެކަމަށް ޤަ ޫ‬ ‫ބއިނަލްއަޤްވާމީ މުއާހަދާ )‪(ICCPR‬‬ ‫ބހޭ ަ‬ ‫ދިވެހިރާއްޖެއިން ސޮއިކޮށް ތަސްދީޤުކޮށްފައިވާ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާ ެ‬ ‫ބއިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާއި ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 32‬މާއްދާގައި ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ އެއްވެ އުޅުމުގެ ޙައްޤާ‬ ‫އާއި ަ‬ ‫ތަޢާރުޟްވާ ގޮތަށް ނިންމާފައިވާ ނިންމެވުމެއްކަމަށް ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫‪ .59‬ދަޢުލަތުގެ ހުއްދައެއް ކުރިން ހޯދުމަށް ޤާނޫނުގައި ލާޒިމްކޮށްފައި އޮތުމަކީ ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެއުޅުމުގެ ޙައްޤަކީ‬ ‫އަސާސީ ޙައްޤެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުމުގެ ވިސްނުމާ ތަޢާރުޟްވާކަމެކެވެ‪ .‬އަދި މިކަމަކީ އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަމާއި‬ ‫ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ ޙައްޤު ހަނިކުރެވޭ ކަމެއް ކަމުގައި ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫‪ .60‬ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނަށް ގެނެވުނު ފުރަތަމަ އިޞްލާޙު އުވާލުމަށް ރައްޔިތުންގެ‬ ‫ބލު މަޖިލީހުން‬ ‫ބލެއް ހުށަހެޅިފައިވެއެވެ‪ .‬އެހެންނަމަވެސް މިއަދާ ހަމައަށް މި ި‬ ‫މަޖިލީހަށް ‪ 08‬އޯގަސްޓް ‪ 2019‬ގައި ި‬ ‫ބއިވެރިވެފައިވާ‬ ‫ފާސްކޮށްފައިނުވާތީވެ‪ ،‬ކޮމިޝަނުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީއާއި‪ ،‬ދިވެހިރާއްޖެއިން ަ‬ ‫ބއިނަލްއަޤްވާމީ މުއާހަދާއާއި‪ ،‬އެ މުއާހަދާގެ ‪ 21‬ވަނަ މާއްދާއާ ގުޅޭގޮތުން‬ ‫ބހޭ ަ‬ ‫މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާ ެ‬ ‫ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ ޖެނެރަލް ކޮމެންޓުގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ އުޞޫލުތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް އަވަސް ފުރުޞަތެއްގައި މި ޤާނޫނު‬ ‫އިޞްލާޙު ކުރުމަށް ކޮމިޝަނުން ރައ��ޔިތުންގެ މަޖިލީހުގައި ދަންނަވާފައިވާނެއެވެ‪ .‬އެހެންކަމުން‪ ،‬ޞުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެ‬ ‫ބއިނަލްއަޤްވާމީ‬ ‫ބހޭ ަ‬ ‫ބއިވެރިވެފައިވާ މަދަނީ އަދި ސިޔާސީ ޙައްޤުތަކާ ެ‬ ‫އުޅުމުގެ ފުރުޞަތު ޤާނޫނުއަސާސީއާ ދިވެހިރާއްޖެއިން ަ‬ ‫ބރު ‪( 1/2013‬ސުލްޙަވެރިކަމާއެކު އެއްވެ އުޅުމުގެ‬ ‫ބދިނުމަށް ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫މުޢާހަދާއިން ތަޞައްވަރުކުރާ ގޮތަށް ލި ި‬ ‫މިނިވަންކަމުގެ ޤާނޫނު) އިޞްލާޙުކުރުމަށް ހުށަހަޅަމެވެ‪.‬‬ ‫ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ޖަމްޢިއްޔާ ޖަމާޢަތްތައް އުފެއްދުން‬ ‫‪ .61‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގެ ‪ 30‬ވަނަ މާއްދާގައި‪ ،‬ސިޔާސީ ޕާޓީތަކާއި ޖަމްޢިއްޔާތަކާއި ޖަމާއަތްތައް‬ ‫ބރު ‪( 3/2022‬ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ ޤާނޫނު) ގައި ޖަމްޢިއްޔާ ހަދައި‬ ‫ބގެންވެއެވެ‪ .‬އަދި ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫ހެދުމުގެ މިނިވަންކަން ލި ި‬ ‫‪49‬‬ ‫‪du‬‬