‫ބވަތްތަކާއި‪ ،‬ޖަމްޢިއްޔާ ރަޖިސްޓަރީކުރުމުގެ އިތުރުން ޖަމްޢިއްޔާ އުވާލުމާގުޅޭ ތަފްޞީލީ‬ ‫ހިންގުމާއި‪ ،‬ޖަމްޢިއްޔާގެ ާ‬ ‫ބޔާންކޮށްފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ‪.‬‬ ‫އިޖުރާތުތައް ަ‬ ‫ބއިވެރިވެ ޙަރަކާތްތެރިވުމުގެ ޙައްޤު ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ‬ ‫ބ ޖަމްޢިއްޔާތައް އުފެއްދުމާއި‪ ،‬ޖަމާޢަތްތަކުގައި ަ‬ ‫‪ .62‬ކުލަ ު‬ ‫ބރު ‪( 8/2010‬ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ މީހުންގެ ޙައްޤުތައް‬ ‫ބގެންވާކަން ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫މީހުންނަށްވެސް ލި ި‬ ‫ރައްކާތެރިކުރުމާއި މާލީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ ޤާނޫނު) އިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވެއެވެ‪ .‬މީގެއިތުރުން‪ ،‬ރާއްޖޭގައި‬ ‫ރަޖިސްޓަރީވެގެން ހިންގާ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށް އެ ޖަމްޢިއްޔާއެއްގެ މަޤްޞަދުތައް ޙާޞިލުކުރުމުގެގޮތުން ޖަމްޢިއްޔާގެ‬ ‫ހަރަކާތްތައް ހިންގުމަށް ވަކި ޚިޔާލެއް ނުވަތަ ވަކި ވިސްނުމެއް ކުރިއަރުވައި‪ ،‬އެ ވިސްނުމަށް ތާއީދު ހޯދުމަށް‬ ‫މަސައްކަތްކުރުމާއި‪ ،‬މަޢުލޫމާތު ހޯދައި ފެތުރުމާއި‪ ،‬ސަރުކާރުގެ ނުވަތަ ދައުލަތުގެ އިދާރާތަކުގެ މަސައްކަތްތަކާއި‬ ‫ބލައި ފާރަލުމާއި ޤާނޫނުއަސާސީއާއި‪ ،‬ޤާނޫނުތަކާއި‪ ،‬ގަވާއިދުތަކާއި ސަރުކާރުގެ‬ ‫މަސްއޫލިއްޔަތުތައް އަދާކުރާ މިންވަރު ަ‬ ‫ބދަލުކުރުމަށް ނުވަތަ އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމަށް ވަކާލާތުކޮށް‪ ،‬ޤާނޫނުތައް ހުއްދަކުރާ ދާއިރާގެ ތެރޭގައި‬ ‫ސިޔާސަތުތައް ަ‬ ‫ބރު ‪( 3/2022‬ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ ޤާނޫނު) އިން‬ ‫ބގެންވާކަން ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫ކޮންމެ ހަރަކާތެއް ހިންގުމުގެ ޙައްޤު ލި ި‬ ‫ކަށަވަރުކޮށްދީފައި ވާތީ ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާތަކަށްވެސް ޤާނޫނުއަސާސީއާ ޚިލާފުނުވާގޮތަށް‬ ‫ބދީފައިވެއެވެ‪.‬‬ ‫ޚިޔާލުފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމާއި އެއްވެއުޅުމުގެ މިނިވަންކަން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުން ލި ި‬ ‫ބރުއެޅުމަށާއި‪،‬‬ ‫އެހެންނަމަވެސް‪ ،‬ޚާއްޞަ ގޮތެއްގައި ނުކުޅެދުންތެރިކަން ހުންނަ ފަރާތްތަކުގެ ޖަމްޢިއްޔާތައް ކުރިއެރުވުމަށް ާ‬ ‫ބރުވެރިކުރުވުމަށް ޙާއްޞަ ރައްކާތެރިކަމެއް ނުވަތަ އަހައްމިއްޔަތުކަމެއް (ޕޮސިޓިވް ޑިސްކްރިމިނޭޝަން‪/‬އެފަމެޓިވް‬ ‫ާ‬ ‫ބޔާންކޮށްފައިނުވާކަން ފާހަގަކުރަމެވެ‪.‬‬ ‫އެކްޝަންއެއް) ޖަމްޢިއްޔާތަކުގެ ޤާނޫނުގައި ަ‬ ‫ތަފާތުނުކުރުމާއި މިންތީގެ ހަމަހަމަކަން‬ ‫ބކަށް ކުރިމަތިލުމުގެ ޝަރުތެއްގެ ގޮތުގައި ވަކި‬ ‫‪ .63‬ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ޤާނޫނުއަސާސީގައި ރިޔާސީ އިންތިޚާ ަ‬ ‫ބގައި ކުރިމަތިލުމަށް ވަކި ޖިންސަކަށް‬ ‫ބޔާންކޮށްފައި ނެތުމުން ރިޔާސީ އިންތިޚާ ު‬ ‫ޖިންސެއްގެ މީހަކަށް ވާންޖެހޭނެކަމުގައި ަ‬ ‫ބރު ‪( 4/2013‬ސިޔާސީ ޕާޓީގެ ޤާނޫނު) ގެ ‪ 18‬ވަނަ މާއްދާގައި‬ ‫ޤާނޫނީ ގޮތުން ހުރަހެއް ނެތެވެ‪ .‬ޤާނޫނު ނަން ަ‬ ‫ބކަށް ޕާޓީގެ ނަމުގައި ކުރިމަތިލާނެ މީހެއް‬ ‫ބއްވާ އެއްވެސް އިންތިޚާ ަ‬ ‫ބޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން ޤާނޫނުއަސާސީގެ ދަށުން ާ‬ ‫ަ‬ ‫ނުވަތަ މީހުން ޕާޓީއަކުން ކަނޑައަޅާނީ ޕާޓީގެ އަސާސީ ގަވާއިދުގައިވާ ގޮތުގެ މަތިން ކަމަށާއި އެކަމުގެ އުސޫލުތައް ޕާޓީގެ‬ ‫ބޔާންކުރެއެވެ‪ .‬ސިޔާސީ ޕާޓީތަކުން ކެންޑިޑޭޓުން ނެރޭއިރު އަންހެނުންނަށް‬ ‫އަސާސީ ގަވާއިދުގައި ހިމަނަންވާނެކަމަށް ަ‬ ‫‪50‬‬ ‫‪du‬‬