ข รายงานวิจัยฉบับสมบูรณ์ เรื่อง “กฎหมายว่าด้วยความเสมอภาคและการไม่เลือกปฏิบัติ” รองศาสตราจารย์คณาธิป ทองรวีวงศ์ และคณะ บทคัดย่อ หลักความเสมอภาคหรือหลักความเท่าเทียมกัน เป็นหลักสาคัญซึ่งได้รับการรับรองในกฎหมายสิทธิ มนุษยชนระหว่างประเทศและกฎหมายประเทศต่างๆ อย่างไรก็ตาม มีพฤติกรรมบางอย่างซึ่งส่งผลเป็น อุปสรรคขัดขวางต่อหลักความเสมอภาคหรือหลักความเท่าเทียมกัน นั่นคือ “การเลือกปฏิบัติ” ซึ่งมี ลักษณะที่สัมพันธ์กับ “เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ” เช่น เพศ เชื้อชาติ ศาสนา เป็นต้น โดยการเลือกปฏิบัติ อาจเกิดขึ้นในมิติต่างๆ ของการดาเนินชีวิตในสังคม เช่น มิติของการจ้างแรงงานและการประกอบอาชีพ มิติ ของการบริการภาครัฐหรือภาคเอกชน เป็นต้น อย่างไรก็ตามประเด็นปัญหาหลักของการวิจัยนี้คือ กฎหมาย เกี่ยวกับการห้ามเลือกปฏิบัติของไทยปัจจุบันมี ความเหมาะสมและครอบคลุมการเลือกปฏิบัติกรณีต่างๆ หรือไม่ การศึกษาวิจัยนี้ใช้วิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ ซึ่งมีขอบเขตครอบคลุมการศึกษากฎหมายไทยที่เป็นอยู่ ในปั จ จุ บั น เปรี ย บเทีย บกั บ กฎหมายสิ ท ธิมนุษ ยชนระหว่างประเทศ และกฎหมายต่า งประเทศ เช่ น สหภาพยุโรป อาฟริกาใต้ สวีเดน ฟินแลนด์ แคนาดา ออสเตรเลีย สิงค์โปร์ มาเลเซีย อินเดีย สหรัฐอเมริกา เป็นต้น ผลการศึกษาชี้ให้เห็นว่า การเลือกปฏิบัติมีความหมายและขอบเขตแตกต่างกันในหลายบริบท งานวิจัยนี้นาปัจจัยเชิงความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยสองประการ คือ เหตุแห่งการเลือกปฏิบัติ และ มิติของ การเลือกปฏิบัติ ประกอบกับปัจจัยอื่นในการพิจารณาการเลือกปฏิบัติตามหลักกฎหมายสิทธิมนุษยชน ระหว่างประเทศและกฎหมายต่างประเทศมาสร้างกรอบแนวคิดอันทาให้สามารถจาแนกการเลือกปฏิบัติ ตามกฎหมายสิทธิมนุษยชนกับการเลือกปฏิบัติในกรอบกฎหมายอื่นหรือในมิติอื่น นอกจากนี้ยังพบว่า ลาพัง “การปฏิบัติที่แตกต่างกัน” ยังอาจไม่ใช่การเลือกปฏิบัติตามนัยของกฎหมายสิทธิมนุษยชน ทั้งนี้ยังต้องมี การนาปัจจัยอื่นมาประกอบการพิจารณาด้วย ในส่วนของการเลือกปฏิบัติตามกฎหมายสิทธิมนุษยชนนั้น ผลการวิจั ยชี้ให้ เห็ น ว่า กฎหมายไทยที่เป็นอยู่ในปัจจุ บัน แม้ว่ามีกฎหมายเฉพาะหลายฉบับที่ว างหลั ก เกี่ยวกับการห้ามเลือกปฏิบัติ แต่ยังไม่เหมาะสมและเพียงพอในการคุ้มครองผู้ถูกเลือกปฏิบัติ เนื่องจาก กฎหมายเหล่านั้นมีขอบเขตจากัดเฉพาะบางเหตุและบางมิติของการเลือกปฏิบัติ โดยยังไม่ครอบคลุมถึงการ เลือกปฏิบัติหลายกรณี เช่น การเลือกปฏิบัติในมิติของภาคเอกชน โดยเฉพาะกรณีการเลือกปฏิบัติในมิติการ จ้างแรงงานด้วยเหตุอื่นนอกจากเหตุแห่งเพศ การเลือกปฏิบัติในมิติของการให้บริการหรือการจาหน่าย สินค้าของภาคเอกชน การเลือกปฏิบัติด้วยเหตุประวัติอาชญากรรม การเลือกปฏิบัติในกรณีการให้นมบุตร