66 รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖ เขตอุทยานแห่งชาติขุนแจ ทับที่ดินทำ�กิน ที่อยู่อาศัยและป่าชุมชน จังหวัดเชียงราย กรณีการประกาศ เขตอุทยานแห่งชาติถ้ำ�ผาไท ทับที่ดินทำ�กิน ที่อยู่อาศัยและป่าชุมชน จังหวัดลำ�ปาง กรณีกล่าวอ้างว่าจะ มีการประกาศอุทยานแห่งชาติออบขาน จังหวัดเชียงใหม่ ทับที่ดินทำ�กิน ที่อยู่อาศัยและป่าชุมชน และกรณี กล่าวอ้างว่าได้รับความเดือดร้อนจากการประกาศเขตอุทยานแห่งชาติเขาหลัก - ลำ�รู่ ทับซ้อนที่ดินทำ�กิน จังหวัดพังงา จากสถานการณ์ข้างต้น ปัญหาส่วนใหญ่เกิดขึ้นมาเป็นระยะเวลานานประชาชนที่ ได้รับผลกระทบได้รวมกลุ่มกันเรียกร้องของให้รัฐแก้ไขปัญหา แต่นโยบายการแก้ไขปัญหาของรัฐในปัจจุบัน นอกจากมีความล่าช้า ทำ�ให้ประชาชนเสียโอกาสในการใช้ประโยชน์ในที่ดินอย่างเต็มที่แล้ว การดำ�เนิน การแก้ไขปัญหาของเจ้าหน้าที่รัฐส่วนใหญ่ไม่ได้คำ�นึงถึงหลักการด้านสิทธิมนุษยชน และยังมิได้คำ�นึงถึง การมี ส่ ว นร่ ว มของชุ ม ชนที่ ไ ด้ รั บ ผลกระทบ ทำ � ให้ น โยบายหรื อ แนวทางในการแก้ ไขปั ญ หาไม่ ไ ด้ รั บ การยอมรับจากชุมชน และเมื่อเจ้าหน้าที่ของรัฐไม่สามารถดำ �เนินการแก้ไขปัญหาได้ ก็จะกลับไปใช้ มาตรการทางกฎหมายในการจัดการกับประชาชนในชุมชน โดยการจับกุม ข่มขู่ หรือทำ�ลายทรัพย์สิน เพื่อผลักดันให้ออกจากพื้นที่ ทำ�ให้เจ้าหน้าที่รัฐเกิดความขัดแย้งกับประชาชนในชุมชนและแนวทาง ดังกล่าว ไม่สามารถแก้ไขปัญหาในระยะยาวได้ จากสถานการณ์ปัจจุบันปัญหาเรื่องแนวเขตป่าซ้อนทับ พื้นที่ชุมชนมีแนวโน้วที่จะเพิ่มมากขึ้น และมีความขัดแย้งระหว่างรัฐกับประชาชนเพิ่มขึ้นตามไปด้วย (๒) สถานการณ์การจัดการที่ดินสาธารณะ การกำ�หนดที่สาธารณประโยชน์ทับที่ทำ�กินหรือที่อยู่อาศัย ยังเป็นประเด็นหลัก ที่มีการร้องเรียนมายัง กสม. ซึ่งมีสาเหตุส่วนใหญ่มาจากความต้องการใช้ประโยชน์ในที่ดินสาธารณะ นโยบายการเร่ ง รั ด สำ � รวจที่ ส าธารณประโยชน์ เ พื่ อ ให้ อ อกหนั ง สื อ สำ � คั ญ สำ � หรั บ ที่ ห ลวง โดยไม่ มี กระบวนการแสวงหาข้อเท็จจริงที่ชัดเจนจากภูมิความรู้ของผู้เกี่ยวข้อง ผลประโยชน์ส่วนตัว อำ�นาจ และ ความชัดเจนของพยานหลักฐาน เช่น หลักฐานตามทะเบียนที่สาธารณประโยชน์ ระบุที่ตั้ง เนื้อที่ และ ขอบเขตไม่ชัดเจน และไม่ป รากฏหลักฐานการประกาศสงวนหวงห้าม กระบวนการนำ�ชี้ รังวัด ของ ผู้ปกครองท้องถิ่น มีความผิดพลาดคลาดเคลื่อนจากสภาพพื้นที่ที่มีการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์และ ไม่เป็นไปตามหลักฐานทะเบียนการประกาศสงวนหวงห้าม สภาพพื้นที่และแนวเขตมีการเปลี่ยนแปลง สภาพไปตามธรรมชาติ ขาดการดูแลรักษาของเจ้าหน้าที่รัฐ กระบวนการตรวจสอบแนวเขตไม่เปิดโอกาส ให้ประชาชนมีส่วนร่วม ตัวอย่างเรื่องร้องเรียนของประชาชนที่ได้รับความเดือดร้อนจากการกำ�หนดที่ สาธารณประโยชน์ทับที่ทำ�กินหรือที่อยู่อาศัย เช่น กรณีกล่าวอ้างว่าการนำ�รังวัดที่สาธารณประโยชน์ทำ�เล เลี้ยงสัตว์แปลง “โคกจะบกไผ่” ของผู้ใหญ่บ้าน จังหวัดสุรินทร์ ทับที่ดินทำ�กิน กรณีกล่าวอ้างว่าการ รังวัดออกหนังสือสำ�คัญสำ�หรับที่หลวงผิดจากที่ดินตามประกาศเขตหวงห้ามเดิม และทับซ้อนที่ดินทำ�กิน บ้านโคกหนองสิม จังหวัดร้อยเอ็ด กรณีการรังวัดออกหนังสือสำ�คัญสำ�หรับที่หลวง “โคกหวาย” จังหวัด