52
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๖
สำ�หรับการบังคับใช้กฎหมายของเจ้าหน้าที่ของรัฐในกระบวนการยุติธรรมโดย
ทั่วไปนั้น ยังปรากฏกรณีร้องเรียนจากผู้ต้องหา จำ�เลย และผู้ต้องขัง ว่าในการดำ�เนินการตามกระบวนการ
ยุ ติ ธ รรมของเจ้ า หน้ า ที่ ข องรั ฐ ทั้ ง ในระดั บ ของเจ้ า หน้ า ที่ ตำ � รวจ พนั ก งานอั ย การ ศาลยุ ติ ธ รรม และ
เจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ ยังมีการกระทำ�ที่เป็นการกระทบและละเมิดต่อสิทธิและเสรีภาพ โดยเฉพาะการ
กระทำ�ต่อสิทธิและเสรีภาพในชีวิตและร่างกาย และสิทธิในกระบวนการยุติธรรม อันเป็นสิ่งที่รัฐธรรมนูญ
แห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ ให้การรับรองและคุ้มครองไว้ ซึ่งจากข้อมูลในรอบปี ๒๕๕๖
พบว่า มีเรื่องร้องเรียนด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม จำ�นวน ๑๓๒ คำ�ร้อง จากจำ�นวนเรื่องร้องเรียน
ที่ กสม. ได้รับ รวมถึงเรื่องที่ กสม. เห็นสมควรให้มีการตรวจสอบการละเมิดสิทธิมนุษยชน ทั้งหมด ๖๒๘
๙
คำ�ร้อง คิดเป็นร้อยละ ๒๑.๐๒ โดยเมื่อเปรียบเทียบกับสถิติของปี ๒๕๕๕ ที่พบว่า มีเรื่องร้องเรียน
ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรม จำ�นวน ๑๒๗ คำ�ร้อง จากจำ�นวนเรื่องร้องเรียนที่ กสม. ได้รับ รวมถึง
เรื่ อ งที่ กสม. เห็ น สมควรให้ มี ก ารตรวจสอบการละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชน ทั้ ง หมด ๗๐๔ คำ � ร้ อ ง คิ ด เป็ น
ร้อยละ ๑๘.๐๔ อันเป็นข้อสังเกตสำ�คัญประการหนึ่งว่า อาจจะมีการกระทำ�หรือการละเลยการกระทำ�
อั น เป็ น การละเมิ ด สิ ท ธิ ม นุ ษ ยชนที่ เ กิ ด จากการบั ง คั บ ใช้ ก ฎหมายโดยเจ้ า หน้ า ที่ ข องรั ฐ ในกระบวนการ
ยุ ติ ธ รรมที่ มี แ นวโน้ ม เพิ่ ม มากขึ้ น ตามข้ อ มู ล ในเชิ ง สถิ ติ แ ม้ จ ากการตรวจสอบของ กสม. หลายกรณี
ไม่อาจจะแสวงหาพยานหลักฐานเพื่อยืนยันพิสูจน์ได้ว่ามีการกระทำ�ดังกล่าวเกิดขึ้นจริงหรือไม่ อย่างไร
แต่ก็ยังคงถือเป็นสถานการณ์ด้านสิทธิในกระบวนการยุติธรรมที่น่ากังวลอย่างต่อเนื่อง
(๒) การยกเลิกโทษประหารชีวิต
ประเทศไทยมี โ ทษประหารชี วิ ต เป็ น โทษ
ขั้ น สู ง สุ ด ซึ่ ง บั ญ ญั ติ ไว้ ใ นประมวลกฎหมายอาญา การประหารชี วิ ต
ของไทยได้ เ ปลี่ ย นวิ ธี ก ารจากการยิ ง เป้ า มาเป็ น ฉี ด ยาหรื อ สารพิ ษ
ตามพระราชบั ญ ญั ติ แ ก้ ไขเพิ่ ม เติ ม ประมวลกฎหมายอาญา (ฉบั บ ที่ ๑๖) พ.ศ. ๒๕๔๖ มาตรา ๑๙ ซึ่ ง
การระวางโทษประหารชีวิตของไทยมิได้ใช้เฉพาะกรณีอาชญากรรมร้ายแรงสูงสุดเท่านั้น แต่ยังนำ�มาใช้
กั บ คดีก ารค้ายาเสพติดด้วย โดยสถิติผู้ต้องโทษประหารชีวิต (ข้อมูล ณ วันที่ ๓๐ กันยายน ๒๕๕๖)
มี จำ � นวนทั้ ง สิ้ น ๖๙๔ ราย เป็ น นั ก โทษเด็ ด ขาด ๑๑๒ ราย และนั ก โทษระหว่ า งอุ ท ธรณ์ แ ละฎี ก าอี ก
๕๘๒ ราย โดยในจำ � นวนผู้ ต้ อ งโทษประหารชี วิ ต ที่ เ ป็ น นั ก โทษเด็ ด ขาดนั้ น เป็ น นั ก โทษคดี ย าเสพติ ด
๑๐
๔๙ ราย และนักโทษคดีอาญาทั่วไป ๖๓ ราย ซึ่งในรายงานสถานการณ์โทษประหารชีวิตและการ
๙ ฐานข้อมูลเรื่องร้องเรียนทางอิเล็กทรอนิคส์ของสำ�นักงานคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ
๑๐ ข้อมูลจาก (http://www.abolitionthai.com/index.php/๒-articles/๘-๒๕๕๖๖)