ทั้งนี้ การจั ดการป่ าโดยชุมชนเป็นการพึ่งพาเกื้อกูล กันที่มีความสัมพันธ์และเชื่อมโยงต่อกัน ระหว่าง ป่า คนและแผนปฏิบัติของชุมชน อันถือเป็นการยกระดับการจัดการของชุมชนได้อย่าง มี ประสิ ท ธิ ภ าพโดยยั ง คงไว้ ซึ่ ง จารี ต ดั้ง เดิ ม ของชุ ม ชน ตลอดจนระบบเศรษฐกิ จ และแผนการผลิ ตที่ สอดคล้องกับการจัดการป่า ซึ่งความสามารถจากการจัดการป่านี้จะเห็นได้จากความอุดมสม��ูรณ์ของป่า ความหลากหลายของทรัพยากรธรรมชาติและความมั่นคงทางอาหารของชุมชน แนวทางการจัดการที่ดินของชุมชนเพื่อการแก้ไขปัญหา ได้แก่ ประสานงานกับชุมชนใกล้เคียงระดับตาบลเพื่อทาความเข้าใจเรื่องแนวเขตการจัดการที่ดินและ ป่าชุมชนให้ชัดเจน รวมถึงการจัดตั้งเครือข่ายระดับตาบลร่วมกับชุมชนอื่นๆ จัดทาเครื่องมือ กลไก การบริหารจัดการที่ดินโดยชุมชนทั้งระบบ เช่น แต่งตั้งคณะกรรมการ ที่ดิน โดยชุมชน มี ว าระ ๔ ปี ผลั กดัน โฉนดชุมชนเพื่อใช้เป็นเอกสาร หลั กฐานแสดงกรรมสิ ทธิ์ ก าร ถือครองที่ดินของชุมชนและจัดตั้งธนาคารที่ดินชุมชนเพื่อเป็นกลไกในการป้องกันปัญหาที่ดินหลุดมือ ออกนอกชุมชน พัฒนาปรับปรุงกฎระเบียบการบริหารจัดการที่ดินของชุมชน พัฒนา ยกระดับการใช้เครื่องมือ เช่น ข้อมูลรายครัวเรือน ข้อมูลแผนที่ ๑ : ๔,๐๐๐ กฎระเบียบ การจัดการที่ดินและทรัพยากร ฯลฯ และจัดเวทีประชาคมหมู่บ้านเพื่อรับรองสิทธิในที่ดิน ๕๕