คดีี ก ารเมืือง รวมทั้้� ง ผู้้�ต้้ อ งขัั ง รายอื่่� น ๆ ที่่� ติิ ด เชื้้� อ
โควิิด 19 ในระหว่่างที่่�ถููกคุุมขัังในเรืือนจำ
การใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุม
ในปีี 2564
พบว่่า มีีบางเหตุุการณ์์ที่่�การใช้้
เสรีีภาพในการชุุมนุุมและการควบคุุม
ดููแลของเจ้้าหน้้าที่่�
คณะกรรมการสิิทธิิมนุุษยชนแห่่งชาติิ
National Human Rights Commission of Thailand
ไม่่สอดคล้้องตามเจตนารมณ์์
ที่่�รััฐธรรมนููญและกติิกา
ICCPR ให้้การรัับรองไว้้
46
5) การประสานความร่่วมมืือร่่วมกัับ
ภาคส่่วนต่่าง ๆ โดยร่่วมหารืือและประชุุมแลกเปลี่่�ยน
ประสบการณ์์การสัังเกตการณ์์การชุุมนุุมของประชาชน
กัับภาคส่่วนต่่าง ๆ อย่่างต่่อเนื่่�องเพื่่�อระดมความเห็็น
ใ น ก า ร ห า แ นว ท า ง ป้้ อ ง กัั น แ ล ะ แ ก้้ ไข ปัั ญ ห า
ในสถานการณ์์การใช้้เสรีีภาพการชุุมนุุมเป็็นระยะ เช่่น
เมื่่� อ วัั นที่่� 2 กรกฎาคม กสม. ได้้ เข้้ า หารืือร่่ ว มกัั บ
ผู้้�บััญชาการตำรวจแห่่งชาติิ เพื่่อ� หาแนวทางความร่่วมมืือ
การทำงานระหว่่ า งหน่่ ว ยงานและเพื่่� อ ประสาน
การคุ้้�มครองเรื่่�องสิิทธิิในกระบวนการยุุติิธรรม รวมถึึง
การประสานงานในการลงพื้้�นที่่�สัังเกตการณ์์ชุุมนุุมของ
กสม. นอกจากนี้้� ยัั ง มีี ก ารประชุุ ม ร่่ ว มกัั บ องค์์ ก ร
ภาคประชาสัังคมและนัักสัันติิวิธีิ ี เมื่่อ� วัันที่่� 20 สิิงหาคม
เป็็นต้น้
3. การประเมิินสถานการณ์์
เมื่่�อพิิจารณาถึึงการใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุม
ที่่�ได้้รับั การรัับรองตามรััฐธรรมนููญแห่่งราชอาณาจัักรไทย
พุุ ท ธศัั ก ราช 2560 และกติิ ก า ICCPR ซึ่่�งกำหนด
ให้้ ก ารใช้้ เ สรีี ภ าพในการชุุ ม นุุ ม โดยสงบเป็็ น สิิ ท ธิิ
ขั้้�นพื้้�นฐานของประชาชน ทั้้�งนี้้� ภาพรวมการใช้้เสรีีภาพ
ในการชุุ ม นุุ ม ของประชาชนในปีี 2564 ส่่ วน ใหญ่่
ยัังคงมีีข้้อเรีียกร้้องเช่่นเดีียวกัับปีีที่่�ผ่่านมา โดยในปีี
2564 มีีข้้อ เรีียกร้้อ งเพิ่่�ม เติิม อาทิิ ข้้อ เรีียกร้้อ งให้้
นายกรััฐมนตรีีลาออก ข้้อเรีียกร้้องที่่�เกี่่�ยวกัับประมวล
กฎหมายอาญา มาตรา 112101 ข้้อเรีียกร้้องให้้แกนนำ
ที่่� ถูู ก คุุ ม ขัั ง ได้้ รัั บ การประกัั นตัั ว และข้้ อ เรีี ย กร้้ อ ง
เพื่่�อแก้้ไขประมวลกฎหมายแพ่่งและพาณิิชย์์ มาตรา
1448102 เป็็นต้้น นอกจากนี้้� ลัักษณะรููปแบบการใช้้
เสรีีภาพในการชุุมนุุมปีี 2564 ยัังมีีลักั ษณะหรืือรููปแบบ
ที่่�แตกต่่างจากการชุุมนุุมปีี 2563 โดยการใช้้เสรีีภาพ
ในการชุุ ม นุุ ม ปีี 2564 ผู้้�ชุุ ม นุุ ม ได้้ ใ ห้้ ค วามสำคัั ญ
ต่่อมาตรการควบคุุมการแพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19
ประกอบด้้ ว ย และเมื่่� อ พิิ จ ารณาถึึงการใช้้ เ สรีี ภ าพ
ในการชุุม นุุม ในปีี 2564 พบว่่า มีีบางเหตุุการณ์์ ที่่�
การใช้้เสรีีภาพในการชุุมนุุมและการควบคุุมดููแลของ
เจ้้าหน้้าที่่�ไม่่สอดคล้้องตามเจตนารมณ์์ที่่�รััฐธรรมนููญ
และกติิกา ICCPR ให้้การรัับรองไว้้ โดยมีีประเด็็น
การพิิจารณา ดัังนี้้�
ก า ร ใช้้ เ สรีี ภ า พ ชุุ ม นุุ ม ข อ ง ป ร ะ ช า ช น
เสรีี ภ าพในการแสดงออกและการชุุ ม นุุ ม โดยสงบ
เป็็ น สิิ ท ธิิ ม นุุ ษ ยชนขั้้� นพื้้� น ฐานที่่� ไ ด้้ รัั บ การรัั บ รอง
จากกฎหมายภายในและกฎหมายระหว่่างประเทศ
ดัังกล่่าวข้้างต้้น ซึ่่�งรััฐมีีหน้้าที่่�ต้้องเคารพและคุ้้�มครอง
ให้้ ป ระชาชนสามารถใช้้ เ สรีี ภ าพดัั ง กล่่ า วได้้ ภ ายใต้้
ขอบเขตของกฎหมาย อย่่างไรก็็ตาม ภาพรวมในปีี 2564
แม้้รััฐจะประกาศใช้้กฎหมายพิิเศษและออกข้้อกำหนด
ที่่�มีีการจำกััดสิิทธิิในบางประการที่่�เกี่่�ยวข้้องโดยตรง
ต่่ อ การรวมกลุ่่�มหรืือการชุุ ม นุุ ม ซึ่่� ง เป็็ น เครื่่� อ งมืือ
สำคััญในการควบคุุมการแพร่่ระบาดของโรคโควิิด 19
เพื่่�อปกป้้องและคุ้้�มครองด้้านสุุขภาพของประชาชน
และแม้้มีบี างกรณีีเจ้้าหน้้าที่่�มีกี ารใช้้อุปุ กรณ์์ปิดิ เส้้นทาง
มาตรา 112 ผู้้�ใดหมิ่่�นประมาท ดููหมิ่่�น หรืือแสดงความอาฆาตมาดร้้ายพระมหากษััตริิย์์ พระราชิินีี รััชทายาท
หรืือผู้้�สำเร็็จราชการแทนพระองค์์ ต้้องระวางโทษจำคุุกตั้้�งแต่่สามปีีถึึงสิิบห้้าปีี.
102
มาตรา 1448 การสมรสจะทำได้้ต่่อเมื่่�อชายและหญิิงมีีอายุุสิิบเจ็็ดปีีบริิบููรณ์์แล้้ว แต่่ในกรณีีที่่�มีีเหตุุอัันสมควร
ศาลอาจอนุุญาตให้้ทำการสมรสก่่อนนั้้�นได้้.
101