54
รายงานการประเมินสถานการณ์สิทธิมนุษยชนในประเทศไทย และรายงานผลการปฏิบัติงานประจำ�ปี ๒๕๕๕
การควบคุมในสถานที่คุมขังโดยเจ้าหน้าที่ราชทัณฑ์ มีการกระท�ำที่เป็นอันตรายต่อร่างกายหลายประการ
แม้จากการตรวจสอบหลายกรณีไม่อาจหาพยานหลักฐาน เพื่อยืนยันว่ามีการกระท�ำดังกล่าวเกิดขึ้นจริง
หรือไม่ อย่างไร แต่ก็มีหลายกรณีที่น่าเชื่อได้ว่ามีเหตุการณ์ที่ไม่ชอบนั้นเกิดขึ้นจริง
(๒.๕) การออกมาตรการรองรับข้อก�ำหนดกรุงเทพฯ (Bangkok Rules) ภายหลังที่
องค์การสหประชาชาติโดยที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติ สมัยที่ ๖๕ ได้ให้ความเห็นชอบ เมื่อวันที่
๒๑ ธันวาคม ๒๕๕๓ ต่อข้อก�ำหนดสหประชาชาติวา่ ด้วยการปฏิบตั ติ อ่ ผูต้ อ้ งขังหญิงในเรือนจ�ำและมาตรการ
ที่มิใช่การคุมขังส�ำหรับผู้กระท�ำความผิดที่เป็นหญิง (United Nations Rules for the Treatment of
Women Prisoners and Non – Custodial Measures of Women Offenders) หรือ เรียกเพื่อเป็น
เกียรติกับประเทศไทยว่า “ข้อก�ำหนดกรุงเทพ” (Bangkok Rules) ท�ำให้ข้อก�ำหนดดังกล่าวมีผลบังคับใช้
อย่างเป็นทางการ ซึ่งถึงแม้จะไม่มีฐานะเป็นกฎหมายที่มีสภาพบังคับที่ประเทศต่างๆ ต้องปฏิบัติตาม
แต่ก็เป็นมาตรฐานในการปฏิบัติต่อผู้ต้องขังหญิงที่ยอมรับกันในระดับสากล และประเทศต่างๆ ยึดถือเป็น
แนวทางในการปฏิ บั ติ ใ ห้ ส อดคล้ อ งกั บ ข้ อ ก� ำ หนดกรุ ง เทพเพื่ อ ยกระดั บ มาตรฐานของการราชทั ณ ฑ์
ของประเทศ
(๒.๖) สิทธิได้รับการปล่อยชั่วคราว อันเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานในกระบวนการยุติธรรมที่
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช ๒๕๕๐ รับรองไว้ แต่มีกรณีที่ศาลมีค�ำสั่งไม่อนุญาตให้
ปล่อยชั่วคราวผู้ถูกกล่าวว่ากระท�ำตามประ��วลกฎหมายอาญา มาตรา ๑๑๒ ด้วยเหตุเกรงว่าผู้ต้องหา
จะยุ่งเหยิงกับพยานหลักฐานหรือหลบหนี ดุลพินิจของศาลในเรื่องนี้ถูกกลุ่มบุคคลที่ไม่เห็นด้วยน�ำไป
วิจารณ์อย่างกว้างขวาง
(๒.๗) มาตรการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดในเรือนจ�ำและทัณฑสถาน ด้วยการ
ออกข้อบังคับว่าด้วยการเยี่ยมการติดต่อของบุคคลภายนอกต่อผู้ต้องขัง และการเข้าดูกิจการหรือติดต่อ
การงานกับเรือนจ�ำ พ.ศ. ๒๕๕๕ และประกาศเรื่องการรับฝากสิ่งของจากบุคคลภายนอกให้แก่ผู้ต้องขัง
อันมีผลท�ำให้การฝากสิ่งของให้กับผู้ต้องขังในเรือนจ�ำความมั่นคงสูง ๙ แห่ง ไม่สามารถด�ำเนินการได้
โดยสิ้ น เชิ ง นอกจากนี้ กรมราชทั ณ ฑ์ ยั ง ได้ เข้ า ตรวจค้ น เรื อ นจ� ำ หลายแห่ ง โดยเฉพาะเรื อ นจ� ำ กลาง
นครศรีธรรมราช และด�ำเนินการหลายครั้งโดยมีจุดมุ่งหมายในการป้องกันและปราบปรามยาเสพติดและ
สิ่งของผิดกฎหมายในเรือนจ�ำและทัณฑสถาน โดยผลจากการด�ำเนินการพบสิ่งผิดกฎหมายหลายอย่าง
ซุกซ่อนอยู่